શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે સુંદરકાંડમ્ ।
અથ સપ્તવિંશસ્સર્ગઃ ।
ઇત્યુક્તાસ્સીતયા ઘોરં રાક્ષસ્યઃ ક્રોધમૂર્છિતાઃ ।
કાશ્ચિજ્જગ્મુસ્તદાખ્યાતું રાવણસ્ય તરસ્વિનઃ ॥ 1 ॥
તતઃ સીતામુપાગમ્ય રાક્ષસ્યો ઘોરદર્શનાઃ ।
પુનઃ પરુષમેકાર્થમનર્થાર્થમથાબ્રુવન્ ॥ 2 ॥
અદ્યેદાનીં તવાનાર્યે સીતે પાપવિનિશ્ચયે ।
રાક્ષસ્યો ભક્ષયિષ્યંતિ માંસમેતદ્યથાસુખમ્ ॥ 3 ॥
સીતાં તાભિરનાર્યાભિર્દૃષ્ટવા સંતર્જિતાં તદા ।
રાક્ષસી ત્રિજટા વૃદ્ધા શયાના વાક્યમબ્રવીત્ ॥ 4 ॥
આત્માનં ખાદતાનાર્યા ન સીતાં ભક્ષયિષ્યથ ।
જનકસ્ય સુતામિષ્ટાં સ્નુષાં દશરથસ્ય ચ ॥ 5 ॥
સ્વપ્નો હ્યદ્ય મયા દૃષ્ટો દારુણો રોમહર્ષણઃ ।
રાક્ષસાનામભાવાય ભર્તુરસ્યા ભવાય ચ ॥ 6 ॥
એવમુક્તાસ્ત્રિજટયા રાક્ષસ્યઃ ક્રોધમૂર્છિતાઃ ।
સર્વા એવાબ્રુવન્ભીતાસ્ત્રિજટાં તામિદં વચઃ ॥ 7 ॥
કથયસ્વ ત્વયા દૃષ્ટઃ સ્વપ્નોઽયં કીદૃશો નિશિ ।
તાસાં શ્રુત્વા તુ વચનં રાક્ષસીનાં મુખાચ્યુતમ્ ॥ 8 ॥
ઉવચ વચનં કાલે ત્રિજટા સ્વપ્નસંશ્રિતમ્ ।
ગજદંતમયીં દિવ્યાં શિબિકામંતરિક્ષગામ્ ॥ 9 ॥
યુક્તાં હંસસહસ્રેણ સ્વયમાસ્થાય રાઘવઃ ।
શુક્લમાલ્યાંબરધરો લક્ષ્મણેન સહાગતઃ ॥ 10 ॥
સ્વપ્ને ચાદ્ય મયા દૃષ્ટા સીતા શુક્લાંબરાવૃતા ।
સાગરેણ પરિક્ષિપ્તં શ્વેતં પર્વતમાસ્થિતા ॥ 11 ॥
રામેણ સંગતા સીતા ભાસ્કરેણ પ્રભા યથા ।
રાઘવશ્ચ મયા દૃષ્ટશ્ચતુર્દષ્ટ્રં મહાગજમ્ ॥ 12 ॥
આરૂઢ શ્શૈલસંકાશં ચચાર સહલક્ષ્મણઃ ।
તતસ્તૌ નરશાર્દૂલૌ દીપ્યમાનૌ સ્વતેજસા ॥ 13 ॥
શુક્લમાલ્યાંબરધરૌ જાનકીં પર્યુપસ્થિતૌ ।
તતસ્તસ્ય નગસ્યાગ્રે હ્યાકાશસ્થસ્ય દંતિનઃ ॥ 14 ॥
ભર્ત્રા પરિગૃહીતસ્ય જાનકી સ્કંધમાશ્રિતા ।
ભર્તુરંકાત્સમુત્પત્ય તતઃ કમલલોચના ॥ 15 ॥
ચંદ્રસૂર્યૌ મયા દૃષ્ટા પાણિના પરિમાર્જતી ।
તતસ્તાભ્યાં કુમારાભ્યામાસ્થિતઃ સ ગજોત્તમઃ ॥ 16 ॥
સીતયા ચ વિશાલાક્ષ્યા લંકાયા ઉપરિસ્થિતઃ ।
પાંડુરર્ષભયુક્તેન રથેનાષ્ટયુજા સ્વયમ્ ॥ 17 ॥
ઇહોપયાતઃ કાકુત્સ્થ સ્સીતયા સહ ભાર્યયા ।
લક્ષ્મણેન સહ ભ્રાત્રા સીતયા સહ વીર્યવાન્ ॥ 18 ॥
આરુહ્ય પુષ્પકં દિવ્યં વિમાનં સૂર્યસન્નિભમ્ ।
ઉત્તરાં દિશમાલોક્ય જગામ પુરુષોત્તમઃ ॥ 19 ॥
એવં સ્વપ્ને મયા દૃષ્ટો રામો વિષ્ણુપરાક્રમઃ ।
લક્ષ્મણેન સહ ભ્રાત્રા સીતયા સહ રાઘવઃ ॥ 20 ॥
ન હિ રામો મહાતેજાશ્શક્યો જેતું સુરાસુરૈઃ ।
રાક્ષસૈર્વાપિ ચાન્યૈર્વા સ્વર્ગઃ પાપજનૈરિવ ॥ 21 ॥
રાવણશ્ચ મયા દૃષ્ટઃ ક્ષિતૌ તૈલસમુક્ષિતઃ ।
રક્તવાસાઃ પિબન્મત્તઃ કરવીરકૃતસ્રજઃ ॥ 22 ॥
વિમાનાત્પુષ્પકાદદ્ય રાવણઃ પતિતો ભુવિ ।
કૃષ્યમાણઃ સ્ત્રિયા દૃષ્ટો મુંડઃ કૃષ્ણાંબરઃ પુનઃ ॥ 23 ॥
રથેન ખરયુક્તેન રક્તમાલ્યાનુલેપનઃ ।
પિપંસ્તૈલં હસન્નૃત્યન્ ભ્રાંતચિત્તાકુલેંદ્રિયઃ ॥ 24 ॥
ગર્દભેન યયૌ શીઘ્રં દક્ષિણાં દિશમાસ્થિતઃ ।
પુનરેવ મયા દૃષ્ટો રાવણો રાક્ષસેશ્વરઃ ॥ 25 ॥
પતિતોઽ વાક્ચિરા રા ભૂમૌ ગર્દભાદ્ભયમોહિતઃ ।
સહસોત્થાય સંભ્રાંતો ભયાર્તો મદવિહ્વલઃ ॥ 26 ॥
ઉન્મત્ત ઇવ દિગ્વાસા દુર્વાક્યં પ્રલપન્બહુ ।
દુર્ગંધં દુસ્સહં ઘોરં તિમિરં નરકોપમમ્ ॥ 27 ॥
મલપંકં પ્રવિશ્યાશુ મગ્નસ્તત્ર સ રાવણઃ ।
કંઠે બદ્ધ્વા દશગ્રીવં પ્રમદા રક્તવાસિની ॥ 28 ॥
કાલી કર્દમલિપ્તાંગી દિશં યામ્યાં પ્રકર્ષતિ ।
એવં તત્ર મયા દૃષ્ટઃ કુંભકર્ણો નિશાચરઃ ॥ 29 ॥
રાવણસ્ય સુતાસ્સર્વે દૃષ્ટાસ્તૈલસમુક્ષિતાઃ ।
વરાહેણ દશગ્રીવશ્શિંશુમારેણ ચેંદ્રજિત્ ॥ 30 ॥
ઉષ્ટ્રેણ કુંભકર્ણશ્ચ પ્રયાતા દક્ષિણાં દિશમ્ ।
એકસ્તત્ર મયા દૃષ્ટઃ શ્વેતચ્છત્રો વિભીષણઃ ॥ 31 ॥
શુક્લમાલ્યાંબરધરઃ શુક્લગંધાનુલેપનઃ ।
શંખદુંધુભિનિર્ઘોષૈર્નૃત્તગીતૈરલંકૃતઃ ॥ 32 ॥
આરુહ્ય શૈલસંકાશં મેઘસ્તનિતનિસ્સ્વનમ્ ।
ચતુર્દંતં ગજં દિવ્યમાસ્તે તત્ર વિભીષણઃ ॥ 33 ॥
ચતુર્ભિસ્સચિવૈઃ સાર્થં વૈહાયસમુપસ્થિતઃ ।
સમાજશ્ચ મયા દૃષ્ટો ગીતવાદિત્રનિઃસ્વનઃ ॥ 34 ॥
પિબતાં રક્તમાલ્યાનાં રક્ષસાં રક્તવાસસામ્ ।
લંકા ચેયં પુરી રમ્યા સવાજિરથકુંજરાઃ ॥ 35 ॥
સાગરે પતિતા દૃષ્ટા ભગ્નગોપુરતોરણા ।
લંકા દૃષ્ટા મયા સ્વપ્ને રાવણેનાભિરક્ષિતા ॥ 36 ॥
દગ્ધા રામસ્ય દૂતેન વાનરેણ તરસ્વિના ।
પીત્વા તૈલં પ્રનૃત્તાશ્ચ પ્રહસંત્યો મહાસ્વનાઃ ॥ 37 ॥
લંકાયાં ભસ્મરૂક્ષાયાં સર્વા રાક્ષસસ્ત્રિયઃ ।
કુંભકર્ણાદયશ્ચેમે સર્વે રાક્ષસપુંગવાઃ ॥ 38 ॥
રક્તં નિવસનં ગૃહ્ય પ્રવિષ્ટા ગોમયહ્રદે ।
અપગચ્છત નશ્યધ્વં સીતામાપ્નોતિ રાઘવઃ ॥ 39 ॥
ઘાતયેત્પરમામર્ષી યુષ્માન્સાર્થં હિ રાક્ષસૈઃ ।
પ્રિયાં બહુમતાં ભાર્યાં વનવાસમનુવ્રતામ્ ॥ 40 ॥
ભર્ત્સિતાં તર્જિતાં વાપિ નાનુમંસ્યતિ રાઘવઃ ।
તદલં ક્રૂરવાક્યૈશ્ચ સાંત્વમેવાભિધીયતામ્ ॥ 41 ॥
અભિયાચામ વૈદેહીમેતદ્ધિ મમ રોચતે ।
યસ્યામેવંવિધઃ સ્વપ્નો દુઃખિતાયાં પ્રદૃશ્યતે ॥ 42 ॥
સા દુઃખૈર્વિવિધૈર્મુક્તા પ્રિયં પ્રાપ્નોત્યનુત્તમમ્ ।
ભર્ત્સિતામપિ યાચધ્વં રાક્ષસ્યઃ કિં વિવક્ષયા ॥ 43 ॥
રાઘવાદ્ધિ ભયં ઘોરં રાક્ષસાનામુપસ્થિતમ્ ।
પ્રણિપાતપ્રસન્ના હિ મૈથિલી જનકાત્મજા ॥ 44 ॥
અલમેષા પરિત્રાતું રાક્ષસ્યો મહતો ભયાત્ ।
અપિ ચાસ્યા વિશાલાક્ષ્યા ન કિંચિદુપલક્ષયે ॥ 45 ॥
વિરૂપમપિ ચાંગેષુ સુસૂક્ષ્મમપિ લક્ષણમ્ ।
છાયાવૈગુણ્યમાત્રં તુ શંકે દુઃખમુપસ્થિતમ્ ॥ 46 ॥
અદુઃખાર્હામિમાં દેવીં વૈહાયસમુપસ્થિતામ્ ।
અર્થસિદ્ધિં તુ વૈદેહ્યાઃ પશ્યામ્યહમુપસ્થિતામ્ ॥ 47 ॥
રાક્ષસેંદ્રવિનાશં ચ વિજયં રાઘવસ્ય ચ ।
નિમિત્તભૂતમેતત્તુ શ્રોતુમસ્યા મહત્પ્રિયમ્ ॥ 48 ॥
દૃશ્યતે ચ સ્ફુરચ્ચક્ષુઃ પદ્મપત્રમિવાયતમ્ ।
ઈષચ્છ હૃષિતો વાસ્યા દક્ષિણાયા હ્યદક્ષિણઃ ॥ 49 ॥
અકસ્માદેવ વૈદેહ્યા બાહુરેકઃ પ્રકંપતે ।
કરેણુહસ્તપ્રતિમ સ્સવ્યશ્ચોરુરનુત્તમઃ ॥ 50 ॥
વેપમાનઃ સૂચયતિ રાઘવં પુરતઃ સ્થિતમ્ ।
પક્ષી ચ શાખાનિલયં પ્રવિષ્ટઃ પુનઃ પુનશ્ચોત્તમસાંત્વવાદી ।
સુસ્વાગતાં વાચમુદીરયાનઃ પુનઃ પુનશ્ચોદયતીવ હૃષ્ટઃ ॥ 51 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે સુંદરકાંડે સપ્તવિંશસ્સર્ગઃ ॥
