શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે અરણ્યકાંડમ્ ।
અથ એકોનષષ્ટિતમસ્સર્ગઃ ।
અથાશ્રમાદુપાવૃત્તમંતરા રઘુનંદનઃ ।
પરિપપ્રચ્છ સૌમિત્રિં રામો દુઃખાર્દિતં પુનઃ ॥ 1 ॥
તમુવાચ કિમર્થં ત્વમાગતોઽપાસ્ય મૈથિલીમ્ ।
યદા સા તવ વિશ્વાસાદ્વને વિરહિતા મયા ॥ 2 ॥
દૃષ્ટ્વૈવાભ્યાગતં ત્વાં મે મૈથિલીં ત્યજ્ય લક્ષ્મણ ।
શંકમાનં મહત્પાપં યત્સત્યં વ્યથિતં મનઃ ॥ 3 ॥
સ્ફુરતે નયનં સવ્યં બાહુશ્ચ હૃદયં ચ મે ।
દૃષ્ટ્વા લક્ષ્મણ દૂરે ત્વાં સીતાવિરહિતં પથિ ॥ 4 ॥
એવમુક્તંતુ સૌમિત્રિર્લક્ષ્મણશ્શુભલક્ષણઃ ।
ભૂયો દુઃખસમાવિષ્ટો દુઃખિતં રામમબ્રવીત્ ॥ 5 ॥
ન સ્વયં કામકારેણ તાં ત્યક્ત્વાહમિહાગતઃ ।
પ્રચોદિત સ્તયૈવોગ્રૈસ્ત્વત્સકાશમિહાગતઃ ॥ 6 ॥
આર્યેણેવ પરાક્રુષ્ટં હાસીતે લક્ષ્મણેતિ ચ ।
પરિત્રાહીતિ યદ્વાક્યં મૈથિલ્યાસ્તચ્છ્રુતિં ગતમ્ ॥ 7 ॥
સા તમાર્તસ્વરં શ્રુત્વા તવ સ્નેહેન મૈથિલી ।
ગચ્છ ગચ્છેતિ મામાહ રુદંતી ભયવિહ્વલા ॥ 8 ॥
પ્રચોદ્યમાનેન મયા ગચ્છેતિ બહુશસ્તયા ।
પ્રત્યુક્તા મૈથિલી વાક્યમિદં ત્વત્પ્રત્યયાન્વિતમ્ ॥ 9 ॥
ન તત્પશ્યામ્યહં રક્ષો યદસ્ય ભયમાવહેત્ ।
નિર્વૃતા ભવ નાસ્ત્યેતત્કેનાપ્યેવમુદાહૃતમ્ ॥ 10 ॥
વિગર્હિતં ચ નીચં ચ કથમાર્યોઽભિધાસ્યતિ ।
ત્રાહીતિ વચનં સીતે યસ્ત્રાયેત્રિદશાનપિ ॥ 11 ॥
કિં નિમિત્તં તુ કેનાપિ ભ્રાતુરાલંબ્ય મે સ્વરમ્ ।
રાક્ષસેનેરિતં વાક્યં ત્રાહિ ત્રાહીતિ શોભને ॥ 12 ॥
વિસ્વરં વ્યાહૃતં વાક્યં લક્ષ્મણ ત્રાહિ મામિતિ ।
ન ભવત્યા વ્યથા કાર્યા કુનારીજનસેવિતા ॥ 13 ॥
અલં વૈક્લબ્યમાલંબ્ય સ્વસ્થા ભવ નિરુત્સુકા ।
ન સોઽસ્તિ ત્રિષુ લોકેષુ પુમાન્વૈ રાઘવં રણે ॥ 14 ॥
જાતો વા જાયમાનો વા સંયુગે યઃ પરાજયેત્ ।
ન જય્યો રાઘવો યુદ્ધે દેવૈશ્શક્રપુરોગમૈઃ ॥ 15 ॥
એવમુક્તા તુ વૈદેહી પરિમોહિતચેતના ।
ઉવાચાશ્રૂણિ મુંચંતી દારુણં મામિદં વચઃ ॥ 16 ॥
ભાવો મયિ તવાત્યર્થં પાપ એવ નિવેશિતઃ ।
વિનષ્ટે ભ્રાતરિ પ્રાપ્તું ન ચ ત્વં મામવાપ્સ્યસિ ॥ 17 ॥
સંકેતાદ્ભરતેન ત્વં રામં સમનુગચ્છસિ ।
ક્રોશંતં હિ યથાત્યર્થં નૈવમભ્યવપદ્યસે ॥ 18 ॥
રિપુઃ પ્રચ્છન્નચારી ત્વં મદર્થમનુગચ્છસિ ।
રાઘવસ્યાંતરપ્રેપ્સુસ્તથૈનં નાભિપદ્યસે ॥ 19 ॥
એવમુક્તો હિ વૈદેહ્યા સંરબ્ધો રક્તલોચનઃ ।
ક્રોધાત્પ્રસ્ફુરમાણોષ્ઠ આશ્રમાદભિનિર્ગતઃ ॥ 20 ॥
એવં બ્રુવાણં સૌમિત્રિં રામસ્સંતાપમોહિતઃ ।
અબ્રવીદ્દુષ્કૃતં સૌમ્ય તાં વિના યત્ત્વમાગતઃ ॥ 21 ॥
જાનન્નપિ સમર્થં માં રક્ષસાં વિનિવારણે ।
અનેન ક્રોધવાક્યેન મૈથિલ્યા નિસ્સૃતો ભવાન્ ॥ 22 ॥
ન હિ તે પરિતુષ્યામિ ત્યક્ત્વા યદ્યાસિ મૈથિલીમ્ ।
ક્રુદ્ધાયાઃ પરુષં શ્રુત્વા તાં વિહાય ત્વમાગતઃ ॥ 23 ॥
સર્વથા ત્વવિનીતં તે સીતયા યત્પ્રચોદિતઃ ।
ક્રોધસ્ય વશમાપન્નો નાકરોશ્શાસનં મમ ॥ 24 ॥
અસૌ હિ રાક્ષસશ્શેતે શરેણાભિહતો મયા ।
મૃગરૂપેણ યેનાહમાશ્રમાદપવાહિતઃ ॥ 25 ॥
વિકૃષ્ય ચાપં પરિધાય સાયકં સલીલબાણેન ચ તાડિતો મયા ।
માર્ગીં તનું ત્યજ્ય સ વિક્લબસ્વરો બભૂવ કેયૂરધરસ્સરાક્ષસઃ ॥ 26 ॥
શરાહતેનૈવ તદાર્તયા ગિરા સ્વરં સમાલંબ્ય સુદૂરસુશ્રવમ્ ।
ઉદાહૃતં તદ્વચનં સુદારુણં ત્વમાગતો યેન વિહાય મૈથિલીમ્ ॥ 27 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે અરણ્યકાંડે એકોનષષ્ટિતમસ્સર્ગઃ ॥
