શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે બાલકાંડમ્ ।
અથ એકપંચાશસ્સર્ગઃ ।
તસ્ય તદ્વચનં શ્રુત્વા વિશ્વામિત્રસ્ય ધીમતઃ ।
હૃષ્ટરોમા મહાતેજાશ્શતાનંદો મહાતપાઃ ॥ 1 ॥
ગૌતમસ્ય સુતો જ્યેષ્ઠસ્તપસા દ્યોતિતપ્રભઃ ।
રામસંદર્શનાદેવ પરં વિસ્મયમાગતઃ ॥ 2 ॥
સ તૌ નિષણ્ણૌ સંપ્રેક્ષ્ય સુખાસીનૌ નૃપાત્મજૌ ।
શતાનંદો મુનિશ્રેષ્ઠં વિશ્વામિત્રમથામબ્રવીત્ ॥ 3 ॥
અપિ તે મુનિશાર્દૂલ મમ માતા યશસ્વિની ।
દર્શિતા રાજપુત્રાય તપો દીર્ઘમુપાગતા ॥ 4 ॥
અપિ રામે મહાતેજા મમ માતા યશસ્વિની ।
વન્યૈરુપાહરત્પૂજાં પૂજાર્હે સર્વદેહિનામ્ ॥ 5 ॥
અપિ રામાય કથિતં યથાવૃત્તં પુરાતનમ્ ।
મમ માતુર્મહાતેજો દૈવેન દુરનુષ્ઠિતમ્ ॥ 6 ॥
અપિ કૌશિક ભદ્રં તે ગુરુણા મમ સંગતા ।
મમ માતા મુનિશ્રેષ્ઠ રામસંદર્શનાદિતઃ ॥ 7 ॥
અપિ મે ગુરુણા રામઃ પૂજિતઃ કુશિકાત્મજ ।
ઇહાગતો મહાતેજાઃ પૂજાં પ્રાપ્તો મહાત્મનઃ ॥ 8 ॥
અપિ શાંતેન મનસા ગુરુર્મે કુશિકાત્મજ ।
ઇહાઽગતેન રામેણ પ્રયતેનાભિવાદિતઃ ॥ 9 ॥
તચ્છ્રુત્વા વચનં તસ્ય વિશ્વામિત્રો મહામુનિઃ ।
પ્રત્યુવાચ શતાનંદં વાક્યજ્ઞો વાક્યકોવિદમ્ ॥ 10 ॥
નાતિક્રાંતં મુનિશ્રેષ્ઠ યત્કર્તવ્યં કૃતં મયા ।
સંગતા મુનિના પત્ની ભાર્ગવેણેવ રેણુકા ॥ 11 ॥
તચ્છ્રુત્વા વચનં તસ્ય વિશ્વામિત્રસ્ય ભાષિતમ્ ।
શતાનંદો મહાતેજા રામં વચનમબ્રવીત્ ॥ 12 ॥
સ્વાગતં તે નરશ્રેષ્ઠ દિષ્ટ્યા પ્રાપ્તોઽસિ રાઘવ ।
વિશ્વામિત્રં પુરસ્કૃત્ય મહર્ષિમપરાજિતમ્ ॥ 13 ॥
અચિંત્યકર્મા તપસા બ્રહ્મર્ષિરતુલપ્રભઃ ।
વિશ્વામિત્રો મહાતેજા વેત્સ્યેનં પરમાં ગતિમ્ ॥ 14 ॥
નાસ્તિ ધન્યતરો રામ ત્વત્તોઽન્યો ભુવિ કશ્ચન ।
ગોપ્તા કુશિકપુત્રસ્તે યેન તપ્તં મહત્તપઃ ॥ 15 ॥
શ્રૂયતાં ચાભિધાસ્યામિ કૌશિકસ્ય મહાત્મનઃ ।
યથા બલં યથા વૃત્તં તન્મે નિગદતઃ શ્રુણુ ॥ 16 ॥
રાજાઽભૂદેષ ધર્માત્મા દીર્ઘકાલમરિંદમઃ ।
ધર્મજ્ઞઃ કૃતવિદ્યશ્ચ પ્રજાનાં ચ હિતે રતઃ ॥ 17 ॥
પ્રજાપતિસુતશ્ચાસીત્કુશો નામ મહીપતિઃ ।
કુશસ્ય પુત્રો બલવાન્ કુશનાભસ્સુધાર્મિકઃ ॥ 18 ॥
કુશનાભસુતસ્ત્વાસીદ્ગાધિરિત્યેવ વિશ્રૃતઃ ।
ગાધેઃ પુત્રો મહાતેજા વિશ્વામિત્રો મહામુનિઃ ॥ 19 ॥
વિશ્વામિત્રો મહાતેજાઃ પાલયામાસ મેદિનીમ્ ।
બહુવર્ષસહસ્રાણિ રાજા રાજ્યમકારયત્ ॥ 20 ॥
કદાચિત્તુ મહાતેજા યોજયિત્વા વરૂથિનીમ્ ।
અક્ષૌહીણીપરિવૃતઃ પરિચક્રામ મેદિનીમ્ ॥ 21 ॥
નગરાણિ સરાષ્ટ્રાણિ સરિતશ્ચ તથા ગિરીન્ ।
આશ્રમાન્ક્રમશો રામ વિચરન્નાજગામ હ ॥ 22 ॥
વસિષ્ઠસ્યાશ્રમપદં નાનાવૃક્ષસમાકુલમ્ ।
નાનામૃગગણાકીર્ણં સિદ્ધચારણસેવિતમ્ ॥ 23 ॥
દેવદાનવગંધર્વૈઃ કિન્નરૈરુપશોભિતમ્ ।
પ્રશાંતહરિણાકીર્ણં દ્વિજસંઘનિષેવિતમ્ ॥ 24 ॥
બ્રહ્મર્ષિગણસંકીર્ણં દેવર્ષિગણસેવિતમ્ ।
તપશ્ચરણસંસિદ્ધૈરગ્નિકલ્પૈર્મહાત્મભિઃ ॥ 25 ॥
અબ્ભક્ષૈર્વાયુભક્ષૈશ્ચ શીર્ણપર્ણાશનૈસ્તથા ।
ફલમૂલાશનૈર્દાંતૈર્જિતરોષૈર્જિતેંદ્રિયૈઃ ॥ 26 ॥
ઋષિભિર્વાલખિલ્યૈશ્ચ જપહોમપરાયણૈઃ ।
અન્યૈર્વૈખાનસૈશ્ચૈવ સમંતાદુપશોભિતમ્ ॥ 27 ॥
વસિષ્ઠસ્યાશ્રમપદં બ્રહ્મલોકમિવાપરમ્ ।
દદર્શ જયતાં શ્રેષ્ઠો વિશ્વામિત્રો મહાબલઃ ॥ 28 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે બાલકાંડે એકપંચાશસ્સર્ગઃ ॥
