શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે અરણ્યકાંડમ્ ।
અથ ષટ્ચત્વારિંશસ્સર્ગઃ ।
તયા પરુષમુક્તસ્તુ કુપિતો રાઘવાનુજઃ ।
સ વિકાંક્ષન્ભૃશં રામં પ્રતસ્થે નચિરાદિવ ॥ 1 ॥
તદાસાદ્ય દશગ્રીવઃ ક્ષિપ્રમંતરમાસ્થિતઃ ।
અભિચક્રામ વૈદેહીં પરિવ્રાજકરૂપધૃક્ ॥ 2 ॥
શ્લક્ષ્ણકાષાયસંવીતશ્શિખી છત્રી ઉપાનહી ।
વામે ચાંસેઽવસજ્યાથ શુભે યષ્ટિકમંડલૂ ॥ 3 ॥
પરિવ્રાજકરૂપેણ વૈદેહીમન્વપદ્યત ।
તામાસસાદાતિબલો ભ્રાતૃભ્યાં રહિતાં વને ॥ 4 ॥
રહિતાં ચંદ્રસૂર્યાભ્યાં સંધ્યામિવ મહત્તમઃ ।
તામપશ્યત્તતો બાલાં રામપત્નીં યશસ્વિનીમ્ ॥ 5 ॥
રોહિણીં શશિના હીનાં ગ્રહવદ્ભૃશદારુણઃ ।
તમુગ્રતેજઃકર્માણં જનસ્થાનરૂહા દ્રુમાઃ ॥ 6 ॥
સમીક્ષ્ય સંપ્રકંપંતે ન પ્રવાતિ ચ મારુતઃ ।
શીઘ્રસ્રોતાશ્ચ તં દૃષ્ટ્વા વીક્ષંતં રક્તલોચનમ્ ॥ 7 ॥
સ્તિમિતં ગંતુમારેભે ભયાદ્ગોદાવરી નદી ।
રામસ્ય ત્વંતરપ્રેપ્સુર્દશગ્રીવસ્તદંતરે ॥ 8 ॥
ઉપતસ્થે ચ વૈ દેહીં ભિક્ષુરૂપેણ રાવણઃ ।
અભવ્યો ભવ્યરૂપેણ ભર્તારમનુશોચતીમ્ ॥ 9 ॥
અભ્યવર્તત વૈદેહીં ચિત્રામિવ શનૈશ્ચરઃ ।
સ પાપો ભવ્યરૂપેણ તૃણૈઃ કૂપ ઇવાવૃતઃ ॥ 10 ॥
અતિષ્ઠત્પ્રેક્ષ્ય વૈદેહીં રામપત્નિં યશસ્વિનીમ્ ।
શુભાં રુચિરદંતોષ્ઠીં પૂર્ણચંદ્રનિભાનનામ્ ॥ 11 ॥
આસીનાં પર્ણશાલાયાં બાષ્પશોકાભિપીડિતામ્ ।
સ તાં પદ્મપલાશાક્ષીં પીતકૌશેયવાસિનીમ્ ॥ 12 ॥
અભ્યગચ્છત વૈદેહીં દુષ્ટચેતા નિશાચરઃ ।
સ મન્મથશરાવિષ્ટો બ્રહ્મઘોષમુદીરયન્ ॥ 13 ॥
અબ્રવીત્પ્રશ્રિતં વાક્યં રહિતે રાક્ષસાધિપઃ ।
તામુત્તમાં સ્ત્રિયં લોકે પદ્મહીનામિવ શ્રિયમ્ ॥ 14 ॥
વિભ્રાજમાનાં વપુષા રાવણઃ પ્રશશંસ હ ।
કા ત્વં કાંચનવર્ણાભે પીતકૌશેયવાસિનિ ॥ 15 ॥
કમલાનાં શુભાં માલાં પદ્મિનીવ હિ બિભ્રતી ।
હ્રીઃ કીર્તિઃ શ્રીશ્શુભા લક્ષ્મીરપ્સરા વા શુભાનને ॥ 16 ॥
ભૂતિર્વા ત્વં વરારોહે રતિર્વા સ્વૈરચારિણી ।
સમાશ્શિખરિણસ્સ્નિગ્ધાઃ પાંડુરા દશનાસ્તવ ॥ 17 ॥
વિશાલે વિમલે નેત્રે રક્તાંતે કૃષ્ણતારકે ।
વિશાલં જઘનં પીનમૂરૂ કરિકરોપમૌ ॥ 18 ॥
એતાવુપચિતૌ વૃત્તૌ સંહતૌ સંપ્રવલ્ગિતૌ ।
પીનોન્નતમુખૌ કાંતૌ સ્નિગ્ધૌ તાલફલોપમૌ ॥ 19 ॥
મણિપ્રવેકાભરણૌ રુચિરૌ તે પયોધરૌ ।
ચારુસ્મિતે ચારુદતિ ચારુનેત્રે વિલાસિનિ ॥ 20 ॥
મનો હરસિ મે કાંતે નદી કૂલમિવાંભસા ।
કરાંતમિતમધ્યાસિ સુકેશી સંહતસ્તની ॥ 21 ॥
નૈવ દેવી ન ગંધર્વી ન યક્ષી ન ચ કિન્નરી ।
નૈવંરૂપા મયા નારી દૃષ્ટપૂર્વા મહીતલે ॥ 22 ॥
રૂપમગ્ર્યં ચ લોકેષુ સૌકુમાર્યં વયશ્ચતે ।
ઇહ વાસશ્ચ કાંતારે ચિત્તમુન્માદયંતિ મે ॥ 23 ॥
સા પ્રતિક્રામ ભદ્રં તે નૈવં વસ્તુમિહાર્હસિ ।
રાક્ષસાનામયં વાસો ઘોરાણાં કામરૂપિણામ્ ॥ 24 ॥
પ્રાસાદાગ્રાણિ રમ્યાણિ નગરોપવનાનિ ચ ।
સંપન્નાનિ સુગંધીનિ યુક્તાન્યાચરિતું ત્વયા ॥ 25 ॥
વરં માલ્યં વરં ભોજ્યં વરં વસ્ત્રં ચ શોભને ।
ભર્તારં ચ વરં મન્યે ત્વદ્યુક્તમસિતેક્ષણે ॥ 26 ॥
કા ત્વં ભવસિ રુદ્રાણાં મરુતાં વા વરાનને ।
વસૂનાં વા વરાવોહે દેવતા પ્રતિભાસિ મે ॥ 27 ॥
નેહ ગચ્છંતિ ગંધર્વા ન દેવા ન ચ કિન્નરાઃ ।
રાક્ષસાનામયં વાસઃ કથં નુ ત્વમિહાગતા ॥ 28 ॥
ઇહ શાખામૃગાસ્સિંહા દ્વીપિવ્યાઘ્રમૃગાસ્તથા ।
ઋક્ષાસ્તરક્ષવઃ કંકાઃ કથં તેભ્યો ન બિભ્યસિ ॥ 29 ॥
મદાન્વિતાનાં ઘોરાણાં કુંજરાણાં તરસ્વિનામ્ ।
કથમેકા મહારણ્યે ન બિભેષિ વરાનને ॥ 30 ॥
કાસિ કસ્ય કુતશ્ચિત્ત્વં કિં નિમિત્તં ચ દંડકાન્ ।
એકા ચરસિ કલ્યાણિ ઘોરાન્રાક્ષસસેવિતાન્ ॥ 31 ॥
ઇતિ પ્રશસ્તા વૈદેહી રાવણેન દુરાત્મના ।
દ્વિજાતિવેશેણ હિ તં દૃષ્ટ્વા રાવણમાગતમ્ ॥ 32 ॥
સર્વૈરતિથિસત્કારૈઃ પૂજયામાસ મૈથિલી ।
ઉપનીયાસનં પૂર્વં પાદ્યેનાભિનિમંત્ર્ય ચ ॥ 33 ॥
અબ્રવીત્સિદ્ધમિત્યેવ તદા તં સૌમ્યદર્શનમ્ ।
દ્વિજાતિવેષેણ સમીક્ષ્ય મૈથિલી સમાગતં પાત્રકુસુંભધારિણમ્ ।
અશક્યમુદ્વેષ્ટુમપાયદર્શનં ન્યમંત્રયદ્બ્રાહ્મણવત્તદાંગના ॥ 34 ॥
ઇયં બૃસી બ્રાહ્મણ કામમાસ્યતામિદં ચ પાદ્યં પ્રતિગૃહ્યતામિતિ ।
ઇદં ચ સિદ્ધં વનજાતમુત્તમં ત્વદર્થમવ્યગ્રમિહોપભુજ્યતામ્ ॥ 35 ॥
નિમંત્ર્યમાણઃ પ્રતિપૂર્ણભાષિણીં નરેંદ્રપત્નીં પ્રસમીક્ષ્ય મૈથિલીમ્ ।
પ્રસહ્ય તસ્યાહરણે ધૃતં મનઃ સમર્પયત્સ્વાત્મવધાય રાવણઃ ॥ 36 ॥
તતઃ સુવેષં મૃગયાગતં પતિં પ્રતીક્ષમાણા સહલક્ષ્મણં તદા ।
વિવીક્ષમાણા હરિતં દદર્શ તન્મહદ્વનં નૈવ તુ રામલક્ષ્ણૌ ॥ 37 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે અરણ્યકાંડે ષટ્ચત્વારિંશસ્સર્ગઃ ॥
