શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે યુદ્ધકાંડમ્ ।
અથ દ્વિપંચાશસ્સર્ગઃ ।
ધૂમ્રાક્ષંપ્રેક્ષ્યનિર્યાંતંરાક્ષસંભીમવિક્રમમ્ ।
વિનેદુર્વાનરાસ્સર્વેપ્રહૃષ્ટાયુદ્ધકાઙ્ ક્ષિણઃ ॥ 1 ॥
તેષાંસુતુમુલંયુદ્ધંસંજજ્ઞેકપિરક્ષસામ્ ।
અન્યોન્યંપાદપૈર્ઘોરંનિઘ્નતાંશૂલમુદ્ગરૈઃ ॥ 2 ॥
રાક્ષસૈર્વાનરાઘોરાવિનિકૃત્તસ્સમંતતઃ ।
વાનરૈરાક્ષસાશ્ચાપિદ્રુમૈર્ભૂમિસમીકૃતાઃ ॥ 3 ॥
રાક્ષસાસ્ત્વભિસંક્રુદ્ધાવાનરાન્નિશિતૈશ્શરૈઃ ।
વિવ્યથુર્ઘોરસંકાશૈઃકંકપત્રૈરજિહ્મગૈઃ ॥ 4 ॥
તેગદાભિશ્ચભીમાભિઃપટ્ટસૈઃ કૂટમુદ્ગરૈઃ ।
ઘોરૈશ્ચપરિઘૈશ્ચિત્રૈસ્ત્રિશૂલૈશ્ચાપિસંશ્રિતૈઃ ॥ 5 ॥
વિદાર્યમાણારક્ષોભિર્વાનરાસ્તેમહાબલાઃ ।
અમર્ષાજ્જનિતોદ્ધર્ષાશ્ચક્રુઃકર્માણ્યભીતવત્ ॥ 6 ॥
શરનિર્ભિન્નગાત્રાસ્તેશૂલનિર્ભિન્નદેહિનઃ ।
જગૃહુસ્તેદ્રુમાંસ્તત્રશિલાશ્ચહરિયૂથપાઃ ॥ 7 ॥
તેભીમવેગાહરયોનર્દમાનાસ્તતસ્તતઃ ।
મમંથૂરાક્ષસાન્વીરાન્નામાનિચબભાષિરે ॥ 8 ॥
તદ્ભભૂવાદ્ભુતંઘોરંયુદ્ધંવાનરરક્ષસામ્ ।
શિલાભિર્વિવિધાભિશ્ચબહુભિશ્ચૈવપાદપૈઃ ॥ 9 ॥
રાક્ષસામથિતાઃકેચિદ્વાનરૈર્જિતકાશિભિઃ ।
વવમૂરુધિરંકેચિન્મુખૈરુધિરભોજનાઃ ॥ 10 ॥
પાર્શ્વેષુદારિતાઃકેચિત્કેચિદ્રાશીકૃતાદ્રુમૈઃ ।
શિલાભિશ્ચૂર્ણિતાઃકેચિત્કેચિદ્ધંતૈર્વિદારિતાઃ ॥ 11 ॥
ધ્વજૈર્વિમથિતૈર્ભગ્નૈઃખંગૈશ્ચવિનિપાતિતૈઃ ।
રથૈર્વિધ્વંસિતૈશ્ચાપિપતિતૈઃરજનીચરૈઃ ॥ 12 ॥
ગજેંદ્રૈઃપર્વતાકારૈઃપર્વતાગ્રૈર્વનૌકસામ્ ।
મથિતૈર્વાજિભિઃકીર્ણંસારોહૈર્વસુધાતલમ્ ॥ 13 ॥
વાનરૈર્ભીમવિક્રાન્સ્સૈરાપ્લુત્યાઽપ્લુત્યવેગિતૈઃ ।
રાક્ષસાઃકરજૈસ્તીક્ષ્ણૈર્મુખેષુવિનિર્તિતાઃ ॥ 14 ॥
વિષણ્ણવદનાભૂયોવિપ્રકીર્ણશિરોરુહાઃ ।
મૂઢાશ્શોણિતગંધેનનિપેતુર્ધરણીતલે ॥ 15 ॥
અન્યેતુપરમસંકૃક્રુદ્ધારાક્ષસાભીમનિશ્વનાઃ ।
તલૈરેવાભિધાવંતિવજ્રસ્પર્શસમૈર્હરીન્ ॥ 16 ॥
વાનરૈરાપતંતસ્તેવેગિતાવેગવત્તરૈઃ ।
મુષ્ટિભિશ્ચરણૈર્દન્સ્સૈઃપાદપૈશ્ચાવપોથિતા ॥ 17 ॥
સૈન્યંતુવિદ્રુતંદૃષ્ટવાધૂમ્રાક્ષોરાક્ષસર્ષભઃ ।
રોષેણકદનંચક્રેવાનરાણાંયુયુત્સતામ્ ॥ 18 ॥
પ્તાસૈઃપ્રમથિતાઃકેચિદ્વાનરાશ્શોણિતસ્રવાઃ ।
મુદ્ગરૈરાહતાઃકેચિત્પાતિતાધરણીતલે ॥ 19 ॥
પરિઘૈર્મથિતાઃકેચિદ્ભિંડિવાલૈર્વિદારિતાઃ ।
પટ્ટસૈરાહતાઃ કેચિદ્વિહ્વલંતોગતાસવઃ ॥ 20 ॥
કેચિદ્વિનિહતાશ્શૂલૈરુધિરાર્દ્રાવનૌકસઃ ।
કેચિદ્વિદ્રાવિતાનષ્ટાઃસંક્રુદ્ધૈરાક્ષસૈર્યુધિ ॥ 21 ॥
વિભિન્નહૃદયાઃકેચિદેકપાર્શ્વેનદારિતાઃ ।
વિદારિતાસ્ત્રિશૂલૈશ્ચકેચિદાન્સ્રૈર્વિનિઃસૃતાઃ ॥ 22 ॥
તત્સુભીમંમહાયુદ્ધંહરિરાક્ષસસંકુલમ્ ।
પ્રબભૌશબ્દબહુલંશિલાપાદપસંકુલમ્ ॥ 23 ॥
ધનુર્જ્યાતંત્રિમધુરંહિક્કાતાલસમન્વિતમ્ ।
મંધસંતિતસંગીતંતદ્યુદ્ધગાંધર્વમાબભૌ ॥ 24 ॥
ધૂમ્રાક્ષસ્તુધનુષ્પાણિર્વાનરાન્રણમૂર્ધનિ ।
હસન્વિદ્રાવયામાસદિશસ્તુશરવૃષ્ટિભિઃ ॥ 25 ॥
ધૂમ્રાક્ષેણાર્દિતંસૈન્યંવ્યથિતંપ્રેક્ષ્યમારુતિઃ ।
અભ્યવર્તતસંક્રુદ્ધઃપ્રગૃહ્યવિપુલાંશિલામ્ ॥ 26 ॥
ક્રોધાદ્ દ્વિદ્દ્વિગુણતામ્રાક્ષઃપિતૃસ્તુલ્યપરાક્રમઃ ।
શિલાંતાંપાતયામાસધૂમ્રાક્ષસ્યરથંપ્રતિ ॥ 27 ॥
આપતતનીંશિલાંદૃષ્ટવાગદામુદ્યમ્યસંભ્રમાત્ ।
રથાદાપ્લુત્યવેગેનવસુધાયાંવ્યતિષ્ઠત ॥ 28 ॥
સાપ્રમથ્યરથંતસ્યનિપપાતશિલાભુવિ ।
સચક્રકૂબરસાશ્વંસધ્વજંસશરાસનમ્ ॥ 29 ॥
સભઙ્ ક્ત્વાતુરથંતસ્યહનુમાન્ મારુતાત્મજઃ ।
રક્ષસાંકદનંચક્રેસસ્કંધવિટપૈર્દ્રુમૈઃ ॥ 30 ॥
વિભિન્નશિરસોભૂત્વારાક્ષસાશ્શોણિતોક્ષિતાઃ ।
દ્રુમૈઃપ્રમથિતાશ્ચાન્યેનિપેતુર્ધરણીતલે ॥ 31 ॥
વિદ્રાવ્યરાક્ષસંસૈન્યંહનુમાન્મારુતાત્મજઃ ।
ગિરિશશિખરમાદાયધૂમ્રાક્ષમભિદુદ્રુવે ॥ 32 ॥
તમાપતંતંધૂમ્રાક્ષોગદામુદ્યમ્યવીર્યવાન્ ।
વિનર્દમાનઃસહસાહનૂમંતમભિદ્રવત્ ॥ 33 ॥
તસ્યક્રુદ્ધસ્યરોષેણગદાંતાંબહુકંટકામ્ ।
પાતયામાસધૂમ્રાક્ષોમસ્તકેઽથહનૂમતઃ ॥ 34 ॥
તાડિતઃસતયાતત્રગદયાભીમરૂપયા ।
સકપિર્મારુતબલસ્તંપ્રહારમચિંતયન્ ॥ 35 ॥
પપાત સહસા ભૂમૌ વિકીર્ણ;ઇવ પર્વતઃ ।
ધૂમ્ર અક્ષં નિહતં દૃષ્ટ્વા હત શેષા નિશા ચરાઃ ॥ 36 ॥
ધૂમ્રાક્ષંનિહતંદૃષ્ટવાહતશેષાનિશાચરાઃ ॥ 37 ॥
ત્રસ્તાઃપ્રવિવિશુર્લંકાંવધ્યમાનાઃપ્લવંગમૈઃ ।
સતુપવનસુતોનિહત્યશત્રૂન્ક્ષતજવહરિસ્સરિતશ્ચસન્નિકીર્ય ।
રિપુવધજનિતશ્રમોમહાત્મામુદમગમત્કપિભિઃસુપૂજ્યમાનઃ ॥ 38 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે યુદ્ધકાંડે દ્વિપંચાશસ્સર્ગઃ ॥
