શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે યુદ્ધકાંડમ્ ।
અથ ત્રિચત્વારિંશસ્સર્ગઃ ।
યુધ્યતાંતુતતસ્તેષાંવાનરાણાંમહાત્મનામ્ ।
રક્ષસાંસંબભૂવાથબલકોપસ્સુદારુણઃ ॥ 1 ॥
તેહયૈઃકાંચનાપીડૈર્ધ્વશ્ચાગ્નિશિખોપમૈઃ ।
રથૈશ્ચાદિત્યસંકાશૈઃકવચૈશ્ચમનોરમૈઃ ॥ 2 ॥
નિર્યયૂરાક્ષસવ્યાઘ્રાનાદયંતોદિશોદશ ।
રાક્ષસાભીમકર્માણોરાવણસ્યજયૈષિણઃ ॥ 3 ॥
વાનરાણામપિચમૂર્બૃહતીજયમિચ્છતામ્ ।
અભ્યધાવતતાંસેનાંરક્ષસાંકામરૂપિણમ્ ॥ 4 ॥
એતસ્મિન્નંતરેતેષામન્યોન્યમભિધાવતામ્ ।
રક્ષસાંવાનરાણાંચદ્વંદ્વયુદ્ધમવર્તત ॥ 5 ॥
અંગદેંદ્રજિત્સાર્ધંવાલિપુત્રેણરાક્ષસઃ ।
આયુધ્યતમહાતેજાસ્ત્્યંબકેણયથાઽંતકઃ ॥ 6 ॥
પ્રજંઘેનચસંપાતિર્નિત્યંદુર્મર્ષણોરણે ।
જંબુમાલિનમારબ્ધોહનુમાનપિવાનરઃ ॥ 7 ॥
સંગતસ્તુમહાક્રોધોરાક્ષસોરાવણાનુજઃ ।
સમરેતીક્ષ્ણવેગેનમિત્રઘ્નેનવિભીષણઃ ॥ 8 ॥
તપનેનગજસ્સાર્ધંરાક્ષસેનમહાબલઃ ।
નિકુંભેનમહાતેજાનીલોઽપિસમયુધ્યત ॥ 9 ॥
વાનરેંદ્રસ્તુસુગ્રીવઃપ્રઘસેનસમાગતઃ ।
સંગતઃસમરેશ્રીમાન્વિરૂપાક્ષેણલક્ષ્મણઃ ॥ 10 ॥
અગ્નિકેતુશ્ચસુદુર્ધર્ષોરશ્મિકેતુશ્ચરાક્ષસઃ ।
સુપ્તઘ્નોયજ્ઞકોપશ્ચરામેણસહસંગતાઃ ॥ 11 ॥
વજ્રમુષ્ટિસ્તુમૈંદેનદ્વિવિદેનાશનિપ્રભઃ ।
રાક્ષસાભ્યાંસુઘોરાભ્યાંકપિમુખ્યૌસમાગતૌ ॥ 12 ॥
વીરહ્ પ્રતપનો ઘોરો રાક્ષસો રણ દુર્ધરઃ ।
સમરે તીક્ષ્ણ વેગેન નલેન સમયુધ્યત ॥ 13 ॥
ધર્મસ્ય પુત્રો બલવાન્ સુષેણ;ઇતિ વિશરુતઃ ।
સ વિદ્યુન્ માલિના સાર્ધં અયુધ્યત મહા કપિઃ ॥ 14 ॥
વાનરાશ્ચાપરેભીમારાક્ષસૈરપરૈસ્સહ ।
દ્વંદ્વંસમીયુસ્સહસાયુદ્ધાયબહુભિસ્સહ ॥ 15 ॥
તત્રાસીત્સુમહદ્યુદ્ધંતુમુલંરોમહર્ષણમ્ ।
રક્ષસાંવાનરાણાંચવીરાણાંજયમિચ્છતામ્ ॥ 16 ॥
હરિરાક્ષસદેહેભ્યઃપ્રભૂતાઃકેશશાદ્વલાઃ ।
શરીરસંઘાટાવહાઃપ્રસુસ્રુશ્શોણિતાપગાઃ ॥ 17 ॥
અજઘાનેંદ્રજિત્ક્રુદ્ધોવજ્રેણેવશતક્રતુઃ ।
અંગદંગદયાવીરંશત્રુસૈન્યવિદારણમ્ ॥ 18 ॥
તસ્યકાંચનચિત્રાંગંરથંસાશ્વંસસારથિમ્ ।
જઘાનસમરેશ્રીમાનંગદોવેગવાન્કપિઃ ॥ 19 ॥
સંપાતિસ્તુત્રિભિર્ભાણૈઃપ્રજંઘેનસમાહતઃ ।
નિજઘાનશ્વકર્ણેનપ્રજંઘંરણમૂર્ધનિ ॥ 20 ॥
જંબુમાલીરથસ્થસ્તુરથશક્ત્યામહાબલઃ ।
બિબેદસમરેક્રુદ્ધોહનૂમંતંસ્તનાંતરે ॥ 21 ॥
તસ્યતંરથમાસ્થાયહનૂમાન્ મારુતાત્મજઃ ।
પ્રમમાથતલેનાશુસહતેનૈવરક્ષસા ॥ 22 ॥
નદન્ પ્રતપનોઘોરોનલંસોપ્યન્વધાવત ।
નલઃપ્રતપનસ્યાશુપાતયામાસચક્ષુષી ॥ 23 ॥
ભિન્નગાત્રશ્શરૈસ્તીક્ષ્ણૈઃક્ષિપ્રહસ્તેનરક્ષસા ।
ગ્રસંતમિવસૈન્યાનિપ્રઘસંવાનરાધિપઃ ॥ 24 ॥
સુગ્રીવસ્સપ્તપર્ણેનનિર્ભિભેદજઘાનચ ।
અગ્નિકેતુશ્ચદુર્ધર્ષોરશ્મિકેતુશ્ચરાક્ષસઃ ॥ 25 ॥
સુપ્તઘ્નોયજ્ઞકોપશ્ચરામંનિર્ભિભિદુશ્શરૈઃ ।
તેષાંચતુર્ણાંરામસ્તુશિરાંસિનિશિતૈશ્શરૈઃ ।
ક્રુદ્ધશ્ચતુર્ભિશ્ચિચ્છેદઘોરૈરગ્નિશિખોપમૈઃ ॥ 26 ॥
વજ્ર મુષ્ટિસ્ તુ મૈંદેન મુષ્ટિના નિહતો રણે ।
પપાત સરથહ્ સાશવહ્ પુરાટ્ટ ઇવ ભૂ તલે ॥ 27 ॥
નિકુંબસ્તુરણેનીલંનીલાંજનચયપ્રભમ્ ।
નિર્બિભેદશરૈસ્તીક્ષ્ણૈઃકરૈર્મેઘમિવાંશુમાન્ ॥ 28 ॥
પુનશ્શરશતેનાથક્ષિપ્રહસ્તોનિશાચરઃ ।
બિભેદસમરેનીલંનિકુંભઃપ્રજહાસચ ॥ 29 ॥
તસ્યૈવરથચક્રેણનીલોવિષ્ણુરિવાહવે ।
શિરશ્ચિચ્છેદસમરેનિકુંભસ્યચસારથેઃ ॥ 30 ॥
વજ્રાશનિસમસ્પર્શોદ્વિવિદોઽપ્યશનિપ્રભમ્ ।
જઘાનગિરિશૃંગેણમિષતાંસર્વરક્ષસામ્ ॥ 31 ॥
દ્વિદિધંવાનરેંદ્રંતુનગયોધિનમાહવે ।
શરૈરશનિસંકાશૈસ્સવિવ્યાધાશનિપ્રભઃ ॥ 32 ॥
સશરૈરભિવિદ્ધાંગોદ્વિવિદઃક્રોધમૂર્છિતઃ ।
સાલેનસરથંસાશ્વંનિજઘાનાશનિપ્રભમ્ ॥ 33 ॥
વિદ્યુન્માલીરથસ્થસ્તુશરૈઃકાંચનભૂષણૈઃ ।
સુષેણંતાડયામાસનનાદચમુહુર્મુહુઃ ॥ 34 ॥
તંરથસ્થમથોદૃષ્ટવાસુષેણોવાનરોત્તમઃ ।
ગિરિશૃંગેણમહતારથમાશુન્યપાતયત્ ॥ 35 ॥
લાઘવેનતુસંયુક્તોવિદ્યુન્માલીનિશાચરઃ ।
અપક્રમ્યરથાત્તૂર્ણંગદાપાણિઃક્ષિતૌસ્થિતઃ ॥ 36 ॥
તતઃક્રોધસમાવિષ્ટઃસુષેણોહરિપુંગવઃ ।
શિલાંસુમહતીંગૃહ્યનિશાચરમભિદ્રવત્ ॥ 37 ॥
તમાપતંતંગદયાવિદ્યુન્માલીનિશાચરઃ ।
વક્ષસ્યભિજઘાનાશુસુષેણંહરિપુંગવઃ ॥ 38 ॥
ગદાપ્રહારંતંઘોરમચ્નિત્યપ્લવગોત્તમઃ ।
તાંશિલાંપાતયામાસતસ્યોરસિમહામૃધે ॥ 39 ॥
શિલાપ્રહારભિહતોવિદ્યુન્માલીનિશાચરઃ ।
નિષ્પિષ્ટહૃદયોભૂમૌગતાસુર્નિપપાતહ ॥ 40 ॥
એવંતૈર્વાનરૈશ્શૂરૈશ્શૂરાસ્તેરજનીચરાઃ ।
દ્વંદ્વેવિમૃદિતાસ્તત્રદૈત્યાઇવદિવૌકસૈઃ ॥ 41 ॥
ભગ્નૈખડગૈર્ગદાભિશ્ચશક્તિતોમરપટ્ટસૈઃ ।
અપવિદ્ધૈશ્ચાભિન્નૈશ્ચરથૈસ્સાંગ્રામિકૈર્હયૈઃ ॥ 42 ॥
નિહતૈઃકુંજરૈર્મત્સ્સૈસ્તથાવાનરરાક્ષસૈઃ ।
ચક્રાક્ષયુગદંડૈશ્ચભગ્નૈર્ધરણિસંશ્રિતૈઃ ॥ 43 ॥
બભૂવાયોધનંઘોરંગોમાયુગણસેવિતમ્ ।
કબંધાનિસમુત્પેતુર્દિક્ષુવાનરરક્ષસામ્ ॥ 44 ॥
વિમર્દેતુમુલેતસ્મિંદેવાસુરરણોપમે ।
વિદાર્યમાણાહરિપુંગવૈસ્તદાનિશાચરાશ્શોણિતદિગ્ધગાત્રાઃ ।
પુનઃસુયુદ્ધંતરસાસમાસ્થિતાદિવાકરસ્યાસ્તમયાભિકાંક્ષિણઃ ॥ 45 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે યુદ્ધકાંડે ત્રિચત્વારિંશસ્સર્ગઃ ॥
