શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે અયોધ્યાકાંડમ્ ।
અથ સપ્તદશાધિકશતતમસ્સર્ગઃ ।
રાઘવ સ્ત્વથ યાતેષુ તપસ્વિષુ વિચિંતયન્ ।
ન તત્રારોચયદ્વાસં કારણૈર્બહુભિસ્તદા ॥ 1 ॥
ઇહ મે ભરતો દૃષ્ટો માતરશ્ચ સનાગરાઃ ।
સા ચ મે સ્મૃતિરન્વેતિ તાન્નિત્યમનુશોચતઃ ॥ 2 ॥
સ્કંધાવારનિવેશેન તેન તસ્ય મહાત્મનઃ ।
હયહસ્તિકરીષૈશ્ચ ઉપમર્દઃ કૃતો ભૃશમ્ ॥ 3 ॥
તસ્માદન્યત્ર ગચ્છામ ઇતિ સંચિંત્ય રાઘવઃ ।
પ્રાતિષ્ઠત સ વૈદેહ્યા લક્ષ્મણેન ચ સંગતઃ ॥ 4 ॥
સોઽત્રેરાશ્રમમાસાદ્ય તં વવંદે મહાયશાઃ ।
તં ચાપિ ભગવાનત્રિઃ પુત્રવત્પ્રત્યપદ્યત ॥ 5 ॥
સ્વયમાતિથ્યમાદિશ્ય સર્વમન્યત્સુસત્કૃતમ્ ।
સૌમિત્રિં ચ મહાભાગાં સીતાં ચ સમસાંત્વયત્ ॥ 6 ॥
પત્નીં ચ સમનુપ્રાપ્તાં વૃદ્ધામામંત્ર્ય સત્કૃતામ્ ।
સાંત્વયામાસ ધર્મજ્ઞઃ સર્વભૂતહિતે રતઃ ॥ 7 ॥
આનસૂયાં મહાભાગાં તાપસીં ધર્મચારિણીં પ્રતિગૃહ્ણીષ્વ વૈદેહીમબ્રવીદૃષિસત્તમઃ ।
રામાય ચાઽચચક્ષે તાં તાપસીં ધર્મચારિણીમ્ ॥ 8 ॥
દશ વર્ષાણ્યનાવૃષ્ટ્યા દગ્ધે લોકે નિરંતરમ્ ॥ 9 ॥
યયા મૂલફલે સૃષ્ટે જાહ્નવી ચ પ્રવર્તિતા ।
ઉગ્રેણ તપસા યુક્તા નિયમૈશ્ચાપ્યલંકૃતા ॥ 10 ॥
દશ વર્ષ સહાસ્રાણિ તયા તપ્તં મહત્તપઃ ।
અનસૂયા વ્રતૈ સ્સ્નાતા પ્રત્યૂહાશ્ચ નિવર્તિતાઃ ॥ 11 ॥
દેવકાર્યનિમિત્તં ચ યયા સંત્વરમાણયા ।
દશરાત્રં કૃતા રાત્રિ સ્સેયં માતેવ તેઽનઘ ॥ 12 ॥
દશ વર્ષાણ્યનાવૃષ્ટ્યા દગ્ધે લોકે નિરંતરમ્ ॥ 13 ॥
યયા મૂલફલે સૃષ્ટે જાહ્નવી ચ પ્રવર્તિતા ।
ઉગ્રેણ તપસા યુક્તા નિયમૈશ્ચાપ્યલંકૃતા ॥ 14 ॥
દશ વર્ષસહાસ્રાણિ યયા તપ્તં મહત્ તપઃ ।
અનસૂયા વ્રતૈ સ્સ્નાતા પ્રત્યૂહાશ્ચ નિવર્તિતાઃ ॥ 15 ॥
દેવકાર્યનિમિત્તં ચ યયા સંત્વરમાણયા ।
દશરાત્રં કૃતા રાત્રિ સ્સેયં માતેવ તેઽનઘ ॥ 16 ॥
દશ વર્ષાણ્યનાવૃષ્ટ્યા દગ્ધે લોકે નિરંતરમ્ ॥ 17 ॥
યયા મૂલફલે સૃષ્ટે જાહ્નવી ચ પ્રવર્તિતા ।
ઉગ્રેણ તપસા યુક્તા નિયમૈશ્ચાપ્યલંકૃતા ॥ 18 ॥
દશ વર્ષ સહાસ્રાણિ તયા તપ્તં મહત્તપઃ ।
અનસૂયા વ્રતૈ સ્સ્નાતા પ્રત્યૂહાશ્ચ નિવર્તિતાઃ ॥ 19 ॥
દેવકાર્યનિમિત્તં ચ યયા સંત્વરમાણયા ।
દશરાત્રં કૃતા રાત્રિ સ્સેયં માતેવ તેઽનઘ ॥ 20 ॥
તામિમાં સર્વભૂતાનાં નમસ્કાર્યાં યશસ્વિનીં અભિગચ્છતુ વૈદેહી વૃદ્ધામક્રોધનાં સદા ।
અનસૂયેતિ યા લોકે કર્મભિઃ ખ્યાતિમાગતા ॥ 21 ॥
એવં બ્રુવાણં તમૃષિં તથેત્યુક્ત્વા સ રાઘવઃ ।
સીતામુવાચ ધર્મજ્ઞામિદં વચનમુત્તમમ્ ॥ 22 ॥
રાજપુત્રિ શ્રુતમિદં મુનેરસ્ય સમીરિતમ્ ।
શ્રેયોઽર્થમાત્મનશ્શીઘ્રમભિગચ્છ તપસ્વિનીમ્ ॥ 23 ॥
સીતા ત્વેતદ વચઃ શ્રુત્વા રાઘવસ્ય હિતૈષિણઃ ।
તામત્રિપંતીં ધર્મજ્ઞામભિચક્રામ મૈથિલી ॥ 24 ॥
શિથિલાં વલિતાં વૃદ્ધાં જરાપાંડુરમૂર્ધજામ્ ।
સતતં વેપમાનાંગીં પ્રવાતે કદલીં યથા ॥ 25 ॥
તાં તુ સીતા મહાભાગામનસૂયાં પતિવ્રતામ્ ।
અભ્યવાદયદવ્યગ્રા સ્વં નામ સમુદાહરત્ ॥ 26 ॥
શિથિલાં વલિતાં વૃદ્ધાં જરાપાંડુરમૂર્ધજામ્ ।
સતતં વેપમાનાંગીં પ્રવાતે કદલીં યથા ॥ 27 ॥
તાં તુ સીતા મહાભાગામનસૂયાં પતિવ્રતામ્ ।
અભ્યવાદયદવ્યગ્રા સ્વંનામ સમુદાહરત્ ॥ 28 ॥
અભિવાદ્ય ચ વૈદેહી તાપસીં તામનિંદિતામ્ ।
બદ્ધાંજલિપુટા હૃષ્ટા પર્યપૃચ્છદનામયમ્ ॥ 29 ॥
તતસ્સીતાં મહાભાગાં દૃષ્ટ્વા તાં ધર્મચારિણીમ્ ।
સાંત્વયંત્યબ્રવીદ્ધૃષ્ટા દિષ્ટ્યા ધર્મમવેક્ષસે ॥ 30 ॥
ત્યક્ત્વા જ્ઞાતિજનં સીતે માનમૃદ્ધં ચ ભામિનિ ।
અવરુદ્ધં વને રામં દિષ્ટ્યા ત્વમનુગચ્છસિ ॥ 31 ॥
નગરસ્થો વનસ્થો વા પાપો વા યદિ વા શુભઃ ।
યાસાં સ્ત્રીણાં પ્રિયો ભર્તા તાસાં લોકા મહોદયાઃ ॥ 32 ॥
દુશ્શીલઃ કામવૃત્તો વા ધનૈર્વા પરિવર્જિતઃ ।
સ્ત્રીણામાર્યસ્વભાવાનાં પરમં દૈવતં પતિઃ ॥ 33 ॥
નાતો વિશિષ્ટં પશ્યામિ બાંધવં વિમૃશંત્યહમ્ ।
સર્વત્ર યોગ્યં વૈદેહિ તપઃ કૃતમિવાવ્યયમ્ ॥ 34 ॥
ન ત્વેવમવગચ્છંતિ ગુણદોષમસત્ત્સ્રિયઃ ।
કામવક્તવ્યહૃદયા ભર્તૃનાથાશ્ચરંતિ યાઃ ॥ 35 ॥
પ્રાપ્નુવંત્ય યશશ્ચૈવ ધર્મભ્રંશં ચ મૈથિલિ ।
અકાર્યવશમાપન્નાઃ સ્ત્રિયો યાઃ ખલુ તદ્વિધાઃ ॥ 36 ॥
ત્વદ્વિધાસ્તુ ગુણૈર્યુક્તા દૃષ્ટ લોક પરાવરાઃ ।
સ્ત્રિય સ્સ્વર્ગે ચરિષ્યંતિ યથા ધર્મકૃતસ્તથા ॥ 37 ॥
તદેવમેનં ત્વમનુવ્રતા સતી પતિવ્રતાનાં સમયાનુવર્તિની ।
ભવ સ્વભર્તુ સ્સહધર્મચારિણી યશશ્ચ ધર્મં ચ તત સ્સમાપ્સ્યસિ ॥ 38 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે અયોધ્યાકાંડે સપ્તદશાધિકશતતમસ્સર્ગઃ ॥
