શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે સુંદરકાંડમ્ ।
અથ એકવિંશસ્સર્ગઃ ।
તસ્ય તદ્વચનં શ્રુત્વા સીતા રૌદ્રસ્ય રક્ષસઃ ।
આર્તા દીનસ્વરા દીનં પ્રત્યુવાચ શનૈર્વચઃ ॥ 1 ॥
દુઃખાર્તા રુદતી સીતા વેપમાના તપસ્વિની ।
ચિંતયંતી વરારોહા પતિમેવ પતિવ્રતા ॥ 2 ॥
તૃણમંતરતઃ કૃત્વા પ્રત્યુવાચ શુચિસ્મિતા ।
નિવર્તય મનો મત્તઃ સ્વજને ક્રિયતાં મનઃ ॥ 3 ॥
ન માં પ્રાર્થયિતું યુક્તં સુસિદ્ધિમિવ પાપકૃત્ ।
અકાર્યં ન મયા કાર્યમેકપત્ન્યા વિગર્હિતમ્ ॥ 4 ॥
કુલં સંપ્રાપ્તયા પુણ્યં કુલે મહતિ જાતયા ।
એવમુક્ત્વા તુ વૈદેહી રાવણં તં યશસ્વિની ॥ 5 ॥
રાક્ષસં પૃષ્ઠતઃ કૃત્વા ભૂયો વચનમબ્રવીત્ ।
નાહમૌપયિકી ભાર્યા પરભાર્યા સતી તવ ॥ 6 ॥
સાધુ ધર્મમવેક્ષસ્વ સાધુ સાધુવ્રતં ચર ।
યથા તવ તથાન્યેષાં દારા રક્ષ્યા નિશાચર ॥ 7 ॥
આત્માનમુપમાં કૃત્વા સ્વેષુ દારેષુ રમ્યતામ્ ।
અતુષ્ટં સ્વેષુ દારેષુ ચપલં ચલિતેંદ્રિયમ્ ॥ 8 ॥
નયંતિ નિકૃતિપ્રજ્ઞં પરદારાઃ પરાભવમ્ ।
ઇહ સંતો ન વા સંતિ સતો વા નાનુવર્તસે ॥ 9 ॥
તથાહિ વિપરીતા તે બુદ્ધિરાચારવર્જિતા ।
વચો મિથ્યાપ્રણીતાત્મા પથ્યમુક્તં વિચક્ષણૈઃ ॥ 10 ॥
રાક્ષસાનામભાવાય ત્વં વા ન પ્રતિપદ્યસે ।
અકૃતાત્માનમાસાદ્ય રાજાનમનયે રતમ્ ॥ 11 ॥
સમૃદ્ધાનિ વિનશ્યંતિ રાષ્ટ્રાણિ નગરાણિ ચ ।
તથેયં ત્વાં સમાસાદ્ય લંકા રત્નૌઘસંકુલા ॥ 12 ॥
અપરાધાત્તવૈકસ્ય નચિરાદ્વિનશિષ્યતિ ।
સ્વકૃતૈર્હન્યમાનસ્ય રાવણાદીર્ઘદર્શિનઃ ॥ 13 ॥
અભિનંદંતિ ભૂતાનિ વિનાશે પાપકર્મણઃ ।
એવં ત્વાં પાપકર્માણં વક્ષ્યંતિ નિકૃતા જનાઃ ॥ 14 ॥
દિષ્ટ્યૈતદ્વ્યસનં પ્રાપ્તો રૌદ્ર ઇત્યેવ હર્ષિતાઃ ।
શક્યા લોભયિતું નાહમૈશ્વર્યેણ ધનેન વા ॥ 15 ॥
અનન્યા રાઘવેણાહં ભાસ્કરેણ પ્રભા યથા ।
ઉપધાય ભુજં તસ્ય લોકનાથસ્ય સત્કૃતમ્ ॥ 16 ॥
કથં નામોપધાસ્યામિ ભુજમન્યસ્ય કસ્ય ચિત્ ।
અહમૌપયિકી ભાર્યા તસ્યૈવ વસુધાપતેઃ ॥ 17 ॥
વ્રતસ્નાતસ્ય વિપ્રસ્ય વિદ્યેવ વિદિતાત્મનઃ ।
સાધુ રાવણ રામેણ માં સમાનય દુઃખિતામ્ ॥ 18 ॥
વને વાશિતયા સાર્ધં કરેણ્વેવ ગજાધિપમ્ ।
મિત્રમૌપયિકં કર્તું રામઃ સ્થાનં પરીપ્સતા ॥ 19 ॥
વધં ચાનિચ્છતા ઘોરં ત્વયાસૌ પુરુષર્ષભઃ ।
વિદિતઃ સ હિ ધર્મજ્ઞઃ શરણાગતવત્સલઃ ॥ 20 ॥
તેન મૈત્રી ભવતુ તે યદિ જીવિતુમિચ્છસિ ।
પ્રસાદયસ્વ ત્વં ચૈનં શરણાગતવત્સલમ્ ॥ 21 ॥
માં ચાસ્મૈ નિયતો ભૂત્વા નિર્યાતયિતુમર્હસિ ।
એવં હિ તે ભવેત્સ્વસ્તિ સંપ્રદાય રઘૂત્તમે ॥ 22 ॥
અન્યથા ત્વં હિ કુર્વાણો વધં પ્રાપ્સ્યસિ રાવણ ।
વર્જયેદ્વજ્રમુત્સૃષ્ટં વર્જયેદંતકશ્ચિરમ્ ॥ 23 ॥
ત્વદ્વિધં તુ ન સંકૃદ્ધો લોકનાથઃ સ રાઘવઃ ।
રામસ્ય ધનુષઃ શબ્દં શ્રોષ્યસિ ત્વં મહાસ્વનમ્ ॥ 24 ॥
શતક્રતુવિસૃષ્ટસ્ય નિર્ઘોષમશનેરિવ ।
ઇહ શીઘ્રં સુપર્વાણો જ્વલિતાસ્યા ઇવોરગાઃ ॥ 25 ॥
ઇષવો નિપતિષ્યંતિ રામલક્ષ્મણલક્ષણાઃ ।
રક્ષાંસિ પરિનિઘ્નંતઃ પુર્યામસ્યાં સમંતતઃ ॥ 26 ॥
અસંપાતં કરિષ્યંતિ પતંતઃ કંકવાસસઃ ।
રાક્ષસેંદ્રમહાસર્પાન્ સ રામગરુડો મહાન્ ॥ 27 ॥
ઉદ્ધરિષ્યતિ વેગેન વૈનતેય ઇવોરગાન્ ।
અપનેષ્યતિ માં ભર્તા ત્વત્તઃ શીઘ્રમરિંદમઃ ॥ 28 ॥
અસુરેભ્યઃ શ્રિયં દીપ્તાં વિષ્ણુસ્ત્રિભિરિવ ક્રમૈઃ ।
જનસ્થાને હતસ્થાને નિહતે રક્ષસાં બલે ॥ 29 ॥
અશક્તેન ત્વયા રક્ષઃ કૃતમેતદસાધુ વૈ ।
આશ્રમં તુ તયોઃ શૂન્યં પ્રવિશ્ય નરસિંહયોઃ ॥ 30 ॥
ગોચરં ગતયોર્ભ્રાત્રોરપનીતા ત્વયાધમ ।
ન હિ ગંધમુપાઘ્રાય રામલક્ષ્મણયોસ્ત્વયા ॥ 31 ॥
શક્યં સંદર્શને સ્થાતું શુના શાર્દૂલયોરિવ ।
તસ્ય તે વિગ્રહે તાભ્યાં યુગગ્રહણમસ્થિરમ્ ॥ 32 ॥
વૃત્રસ્યેવેંદ્રબાહુભ્યાં બાહોરેકસ્ય વિગ્રહે ।
ક્ષિપ્રં તવ સ નાથો મે રામઃ સૌમિત્રિણા સહ ॥ 33 ॥
તોયમલ્પમિવાદિત્યઃ પ્રાણાનાદાસ્યતે શરૈઃ ।
ગિરિં કુબેરસ્ય ગતોઽથ વાલયં સભાં ગતો વા વરુણસ્ય રાજ્ઞઃ ।
અસંશયં દાશરથેર્ન મોક્ષ્યસે મહાદ્રુમઃ કાલહતોઽશનેરિવ ॥ 34 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે સુંદરકાંડે એકવિંશસ્સર્ગઃ ॥
