શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે અયોધ્યાકાંડમ્ ।
અથ અષ્ટત્રિંશસ્સર્ગઃ ।
તસ્યાં ચીરં વસાનાયાં નાથવત્યામનાથવત્ ।
પ્રચુક્રોશ જનસ્સર્વો ધિક્ત્વાં દશરથં ત્વિતિ ॥ 1 ॥
તેન તત્ર પ્રણાદેન દુઃખિતસ્સ મહીપતિઃ ।
ચિચ્છેદ જીવિતે શ્રદ્ધાં ધર્મે યશસિ ચાત્મનઃ ॥ 2 ॥
સ નિઃશ્વસ્યોષ્ણમૈક્ષ્વાક સ્તાં ભાર્યામિદમબ્રવીત્ ।
કૈકેયિ કુશચીરેણ ન સીતા ગંતુમર્હતિ ॥ 3 ॥
સુકુમારી ચ બાલા ચ સતતં ચ સુખોચિતા ।
નેયં વનસ્ય યોગ્યેતિ સત્યમાહ ગુરુર્મમ ॥ 4 ॥
ઇયં હિ કસ્યાપકરોતિ કિંચિ ત્તપસ્વિની રાજવરસ્ય કન્યા ।
યા ચીરમાસાદ્ય જનસ્ય મધ્યે સ્થિતા વિસંજ્ઞાશ્રમણીવ કાચિત્ ॥ 5 ॥
ચીરાણ્યપાસ્યાજ્જનકસ્ય કન્યા નેયં પ્રતિજ્ઞા મમ દત્તપૂર્વા ।
યથાસુખં ગચ્છતુ રાજપુત્રી વનં સમગ્રા સહ સર્વરત્નૈઃ ॥ 6 ॥
અજીવનાર્હેણ મયા નૃશંસા કૃતા પ્રતિજ્ઞા નિયમેન તાવત્ ।
તવયા હિ બાલ્યાત્ પ્રતિપન્નમેતત્ તન્માં દહેદ્વેણુમિવાત્મપુષ્પમ્ ॥ 7 ॥
રામેણ યદિ તે પાપે કિંચિત્કૃતમશોભનમ્ ।
અપકારઃ ક ઇહ તે વૈદેહ્યા દર્શિતોઽધમે ॥ 8 ॥
મૃગીવોત્ફુલ્લનયના મૃદુશીલા તપસ્વીની ।
અપકારં કમિહ તે કરોતિ જનકાત્મજા ॥ 9 ॥
નનુ પર્યાપ્ત મેતત્તે પાપે રામવિવાસનમ્ ।
કિમેભિઃ કૃપણૈર્ભૂયઃ પાતકૈરપિ તે કૃતૈઃ ॥ 10 ॥
પ્રતિજ્ઞાતં મયા તાવત્ ત્વયોક્તં દેવિ શૃણ્વતા ।
રામં યદભિષેકાય ત્વમિહાગતમબ્રવીઃ ॥ 11 ॥
તત્ત્વેતત્સમતિક્રમ્ય નિરયં ગંતુમિચ્છસિ ।
મૈથિલીમપિ યા હિ ત્વમીક્ષસે ચીરવાસિનીમ્ ॥ 12 ॥
ઇતીવ રાજા વિલપન્મહાત્મા શોકસ્ય નાંતં સ દદર્શ કિંચિત્ ।
ભૃશાતુરત્વાચ્ચ પપાત ભૂમૌ તેનૈવ પુત્રવ્યસનેન મગ્નઃ ॥ 13 ॥
એવં બ્રુવંતં પિતરં રામસ્સંપ્રસ્થિતો વનમ્ ।
અવાક્છિરસમાસીનમિદં વચનમબ્રવીત્ ॥ 14 ॥
યં ધાર્મિક કૌશલ્યા મમ માતા યશસ્વિની ।
વૃદ્ધા ચાક્ષુદ્રશીલા ચ ન ચ ત્વાં દેવ ગર્હતે ॥ 15 ॥
મયા વિહીનાં વરદ પ્રપન્નાં શોકસાગરમ્ ।
અદૃષ્ટપૂર્વવ્યસનાં ભૂયસ્સમ્મંતુમર્હસિ ॥ 16 ॥
પુત્રશોકં યથા નર્ચ્છેત્ત્વયા પૂજ્યેન પૂજિતા ।
માં હિ સંચિંતયંતી સા ત્વયિ જીવેત્તપસ્વિની ॥ 17 ॥
ઇમાં મહેંંદ્રોપમ જાતગર્ધિનીં તથા વિધાતું જનનીં મમાર્હસિ ।
યથા વનસ્થે મયિ શોકકર્શિતા ન જીવિતં ન્યસ્ય યમક્ષયં વ્રજેત્ ॥ 18 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે અયોધ્યાકાંડે અષ્ટત્રિંશસ્સર્ગઃ ॥
