શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે બાલકાંડમ્ ।
અથ પંચપંચાશસ્સર્ગઃ ।
તતસ્તાનાકુલાન્ દૃષ્ટ્વા વિશ્વામિત્રાસ્ત્રમોહિતાન્ ।
વસિષ્ઠશ્ચોદયામાસ કામધુક્ સૃજ યોગતઃ ॥ 1 ॥
તસ્યાહુંભારવાજ્જાતાઃ કાંભોજા રવિસન્નિભાઃ ।
ઊધસસ્ત્વથ સંજાતાઃ પપ્લવાશ્શસ્ત્રપાણયઃ ॥ 2 ॥
યોનિદેશાચ્ચ યવનાશ્શકૃદ્દેશાચ્છકા સ્તથા ।
રોમકૂપેષુ ચ મ્લેચ્છા હારીતાસ્સકિરાતકાઃ ॥ 3 ॥
તૈસ્તૈર્નિષૂદિતં સર્વં વિશ્વામિત્રસ્ય તત્ક્ષણાત્ ।
સપદાતિગજં સાશ્વં સરથં રઘુનંદન ॥ 4 ॥
દૃષ્ટ્વા નિષૂદિતં સૈન્યં વસિષ્ઠેન મહાત્મના ।
વિશ્વામિત્રસુતાનાં ચ શતં નાનાવિધાયુધમ્ ॥ 5 ॥
અભ્યધાવત્સુસંકૃદ્ધં વસિષ્ઠં જપતાં વરમ્ ।
હુંકારેણૈવ તાન્ સર્વાન્ દદાહ ભગવાન્ ઋષિઃ ॥ 6 ॥
તે સાશ્વરથપાદાતા વસિષ્ઠેન મહાત્મના ।
ભસ્મીકૃતા મુહૂર્તેન વિશ્વામિત્રસુતા સ્તદા ॥ 7 ॥
દૃષ્ટ્વા વિનાશિતાન્ પુત્રાન્ બલં ચ સુમહાયશાઃ ।
સવ્રીડશ્ચિંતયાઽવિષ્ટો વિશ્વામિત્રોઽભવત્તદા ॥ 8 ॥
સમુદ્ર ઇવ નિર્વેગો ભગ્નદંષ્ટ્ર ઇવોરગઃ ।
ઉપરક્ત ઇવાદિત્યસ્સદ્યો નિષ્પ્રભતાં ગતઃ ॥ 9 ॥
હતપુત્રબલો દીનો લૂનપક્ષ ઇવ દ્વિજઃ ।
હતદર્પો હતોત્સાહો નિર્વેદં સમપદ્યત ॥ 10 ॥
સ પુત્રમેકં રાજ્યાય પાલયેતિ નિયુજ્ય ચ ।
પૃથિવીં ક્ષત્રધર્મેણ વનમેવાન્વપદ્યત ॥ 11 ॥
સ ગત્વા હિમવત્પાર્શ્વં કિન્નરોરગસેવિતમ્ ।
મહાદેવપ્રસાદાર્થં તપસ્તેપે મહાતપાઃ ॥ 12 ॥
કેનચિત્ત્વથ કાલેન દેવેશો વૃષભધ્વજઃ ।
દર્શયામાસ વરદો વિશ્વામિત્રં મહાબલમ્ ॥ 13 ॥
કિમર્થં તપ્યસે રાજન્ બ્રૂહિ યત્તે વિવક્ષિતમ્ ।
વરદોઽસ્મિ વરો યસ્તે કાંક્ષિતસ્સોઽભિધીયતામ્ ॥ 14 ॥
એવમુક્તસ્તુ દેવેન વિશ્વામિત્રો મહાતપાઃ ।
પ્રણિપત્ય મહાદેવમિદં વચનમબ્રવીત્ ॥ 15 ॥
યદિ તુષ્ટો મહાદેવ ધનુર્વેદો મમાનઘ ।
સાંગોપાંગોપનિષદસ્સરહસ્યઃ પ્રદીયતામ્ ॥ 16 ॥
યાનિ દેવેષુ ચાસ્ત્રાણિ દાનવેષુ મહર્ષિષુ ।
ગંધર્વયક્ષરક્ષસ્સુ પ્રતિભાંતુ મમાનઘ ॥ 17 ॥
તવ પ્રસાદાદ્ભવતુ દેવદેવમમેપ્સિતમ્ ।
એવમસ્ત્વિતિ દેવેશો વાક્યમુક્ત્વા ગતસ્તદા ॥ 18 ॥
પ્રાપ્ય ચાસ્ત્રાણિ રાજર્ષિર્વિશ્વામિત્રો મહાબલઃ ।
દર્પેણ મહતા યુક્તો દર્પપૂર્ણોઽભવત્તદા ॥ 19 ॥
વિવર્ધમાનો વીર્યેણ સમુદ્ર ઇવ પર્વણિ ।
હતમેવ તદા મેને વસિષ્ઠમૃષિસત્તમમ્ ॥ 20 ॥
તતો ગત્વાઽઽશ્રમપદં મુમોચાસ્ત્રાણિ પાર્થિવઃ ।
યૈસ્તત્તપોવનં સર્વં નિર્દગ્ધં ચાસ્ત્રતેજસા ॥ 21 ॥
ઉદીર્યમાણમસ્ત્રં તદ્વિશ્વામિત્રસ્ય ધીમતઃ ।
દૃષ્ટ્વા વિપ્રદ્રુતાસ્સર્વે મુનયશ્શતશો દિશઃ ॥ 22 ॥
વસિષ્ઠસ્ય ચ યે શિષ્યાસ્તથૈવ મૃગપક્ષિણઃ ।
વિદ્રવંતિ ભયાદ્ભીતા નાનાદિગ્ભ્યસ્સહસ્રશઃ ॥ 23 ॥
વસિષ્ઠસ્યાશ્રમપદં શૂન્યમાસીન્મહાત્મનઃ ।
મુહૂર્તમિવ નિશ્શબ્દમાસીદિરિણસન્નિભમ્ ॥ 24 ॥
વદતો વૈ વસિષ્ઠસ્ય મા ભૈરિતિ મુહુર્મુહુઃ ।
નાશયામ્યદ્ય ગાધેયં નીહારમિવ ભાસ્કરઃ ॥ 25 ॥
એવમુક્ત્વા મહાતેજા વસિષ્ઠો જપતાં વરઃ ।
વિશ્વામિત્રં તદા વાક્યં સરોષમિદમબ્રવીત્ ॥ 26 ॥
આશ્રમં ચિરસમ્વૃદ્ધં યદ્વિનાશિતવાનસિ ।
દુરાચારોઽસિ તન્મૂઢ તસ્માત્ત્વં ન ભવિષ્યસિ ॥ 27 ॥
ઇત્યુક્ત્વા પરમક્રુદ્ધો દંડમુદ્યમ્ય સત્વરઃ ।
વિધૂમમિવ કાલાગ્નિં યમદંડમિવાપરમ્ ॥ 28 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે બાલકાંડે પંચપંચાશસ્સર્ગઃ ॥
