શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે કિષ્કિંધાકાંડમ્ ।
અથ ત્રયોદશસ્સર્ગઃ ।
ઋષ્યમૂકાત્સ ધર્માત્મા કિષ્કિંધાં લક્ષ્મણાગ્રજઃ ।
જગામ સહસુગ્રીવો વાલિવિક્રમપાલિતામ્ ॥ 1 ॥
સમુદ્યમ્ય મહચ્ચાપં રામઃ કાંચનભૂષિતમ્ ।
શરાંશ્ચાદિત્યસંકાશાન્ગૃહીત્વા રણસાધકાન્ ॥ 2 ॥
અગ્રતસ્તુ યયૌ તસ્ય રાઘવસ્ય મહાત્મનઃ ।
સુગ્રીવઃ સંહતગ્રીવો લક્ષ્મણશ્ચ મહાબલઃ ॥ 3 ॥
પૃષ્ઠતો હનુમાન્વીરો નલો નીલશ્ચ વાનરઃ ।
તારશ્ચૈવ મહાતેજા હરિયૂથપયૂથપઃ ॥ 4 ॥
તે વીક્ષમાણા વૃક્ષાંશ્ચ પુષ્પભારાવલંબિનઃ ।
પ્રસન્નાંબુવહાશ્ચૈવ સરિતસ્સાગરંગમાઃ ॥ 5 ॥
કંદરાણિ ચ શૈલાંશ્ચ નિર્દરાણિ ગુહાસ્તથા ।
શિખરાણિ ચ મુખ્યાનિ દરીશ્ચ પ્રિયદર્શનાઃ ॥ 6 ॥
વૈઢૂર્યવિમલૈઃપર્ણૈ પદ્મૈશ્ચાકોશકુટ્મલૈઃ ।
શોભિતાંત્સજલાન્માર્ગે તટાકાંશ્ચ વ્યલોકયન્ ॥ 7 ॥
કારંડૈસ્સારસૈર્હંસૈર્વંજુલૈર્જલકુક્કુટૈઃ ।
ચક્રવાકૈ સ્તથા ચાન્યૈશ્શકુનૈઃ રુપનાદિતાન્ ॥ 8 ॥
મૃદુશષ્પાંકુરાહારાન્નિર્ભયાન્વનગોચરાન્ ।
ચરતસ્સર્વતૌઽપશ્યન્ સ્થલીષુ હરિણાન્ સ્થિતાન્ ॥ 9 ॥
તટાકવૈરિણશ્ચાપિ શુક્લદંતવિભૂષિતાન્ ।
ઘોરાનેકચરાન્વન્યાંદ્વિરદાન્કૂલઘાતિનઃ ॥ 10 ॥
મત્તાન્ગિરિતટોત્કૃષ્ટાન્પર્વતાનિવ જંગમાન્ ।
વારણાન્વારિદપ્રખ્યાન્મહીરેણુસમુક્ષિતાન્ ॥ 11 ॥
વને વનચરાંશ્ચાન્યાન્ખેચરાંશ્ચ વિહંગમાન્ ।
પશ્યંતસ્ત્વરિતા જગ્મુસ્સુગ્રીવવશવર્તિનઃ ॥ 12 ॥
તેષાં તુ ગચ્છતાં તત્ર ત્વરિતં રઘુનંદનઃ ।
દ્રુમષંડં વનં દૃષ્ટ્વા રામસ્સુગ્રીવમબ્રવીત્ ॥ 13 ॥
એષ મેઘ ઇવાકાશે વૃક્ષષંડઃ પ્રકાશતે ।
મેઘસંઘાતવિપુલઃ પર્યંતકદલીવૃતઃ ॥ 14 ॥
કિમેતત્ જ્ઞાતુમિચ્છામિ સખે કૌતૂહલં હિ મે ।
કૌતૂહલાપનયનં કર્તુમિચ્છામ્યહં ત્વયા ॥ 15 ॥
તસ્ય તદ્વચનં શ્રુત્વા રાઘવસ્ય મહાત્મનઃ ।
ગચ્છન્નેવાચચક્ષેઽથ સુગ્રીવસ્તન્મહદ્વનમ્ ॥ 16 ॥
એતદ્રાઘવ વિસ્તીર્ણમાશ્રમં શ્રમનાશનમ્ ।
ઉદ્યાનવનસંપન્નં સ્વાદુમૂલફલોદકમ્ ॥ 17 ॥
અત્ર સપ્તજના નામ મુનય સ્સંશ્રિતવ્રતાઃ ।
સપ્તૈવાસન્નધશશીર્ષા નિયતં જલશાયિનઃ ॥ 18 ॥
સપ્તરાત્રકૃતાહારા વાયુનાચલવાસિનઃ ।
દિવં વર્ષશતૈર્યાતાઃ સપ્તભિઃ સકલેબરાઃ ॥ 19 ॥
તેષામેવં પ્રભાવાનાં દ્રુમપ્રાકારસંવૃતમ્ ।
આશ્રમસ્સુદુરાધર્ષ અપિ સેંદ્રૈસ્સુરાસુરૈઃ ॥ 20 ॥
પક્ષિણો વર્જયંત્યેતત્તથાઽન્યે વનચારિણઃ ।
વિશંતિ મોહાદ્યેઽપ્યત્ર નિવર્તંતે ન તે પુનઃ ॥ 21 ॥
વિભૂષણરવાસ્તત્ર શ્રૂયંતે સકલાક્ષરાઃ ।
તૂર્યગીતસ્વનાશ્ચાત્ર ગંધો દિવ્યશ્ચ રાઘવ ॥ 22 ॥
ત્રેતાગ્નયોઽપિ દીપ્યંતે દૂમો હ્યત્ર પ્રકાશતે ।
વેષ્ટયન્નિવ વૃક્ષાગ્રાન્કપોતાંગારુણો ઘનઃ ॥ 23 ॥
એતે વૃક્ષાઃ પ્રકાશંતે ધૂમસંસક્તમસ્તકાઃ ।
મેઘજાલપ્રતિચ્છન્ના વૈઢૂર્યગિરયો યથા ॥ 24 ॥
કુરુ પ્રણામં ધર્માત્મંસ્તેષામુદ્દિશ્ય રાઘવ ।
લક્ષ્મણેવ સહ ભ્રાત્રા પ્રયંતસ્સયતાંજલિઃ ॥ 25 ॥
પ્રણમંતિ હિ યે તેષાં મુનીનાં ભાવિતાત્મનામ્ ।
ન તેષામશુભં કિંચિચ્છરીરે રામ દૃશ્યતે ॥ 26 ॥
તતો રામસ્સહ ભ્રાત્રા લક્ષ્મણેન કૃતાંજલિઃ ।
સમુદ્દિશ્ય મહાત્માનસ્તાનૃષીનભ્યવાદયત્ ॥ 27 ॥
અભિવાદ્ય તુ ધર્માત્મા રામો ભ્રાતા ચ લક્ષ્મણઃ ।
સુગ્રીવો વાનરાશ્ચૈવ જગ્મુસંહૃષ્ટમાનસાઃ ॥ 28 ॥
તે ગત્વા દૂરમધ્વાનં તસ્માત્સપ્તજનાશ્રમાત્ ।
દદૃશુસ્તાં દુરાધર્ષાં કિષ્કિંધાં વાલિપાલિતામ્ ॥ 29 ॥
તતસ્તુ રામાનુજરામવાનરાઃ પ્રગૃહ્ય શસ્ત્રાણ્યુદિતાગ્ર્યતેજસઃ ।
પુરીં સુરેશાત્મજવીર્યપાલિતાં વધાય શત્રોઃ પુનરાગતાસ્સહ ॥ 30 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે કિષ્કિંધાકાંડે ત્રયોદશસ્સર્ગઃ ॥
