શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે અયોધ્યાકાંડમ્ ।
અથ સપ્તતિતમસ્સર્ગઃ ।
ભરતે બ્રુવતિ સ્વપ્નં દૂતાસ્તે ક્લાંતવાહનાઃ ।
પ્રવિશ્યાસહ્યપરિખં રમ્યં રાજગૃહં પુરમ્ ॥ 1 ॥
સમાગમ્ય તુ રાજ્ઞા ચ રાજપુત્રેણ ચાર્ચિતાઃ રાજ્ઞઃ પાદૌ ગૃહીત્વા તુ તમૂચુર્ભરતં વચઃ ॥ 2 ॥
ભરતે બ્રુવતિ સ્વપ્નં દૂતાસ્તે ક્લાંતવાહનાઃ ।
પ્રવિશ્યાસહ્યપરિખં રમ્યં રાજગૃહં પુરમ્ ॥ 3 ॥
સમાગમ્ય તુ રાજ્ઞા ચ રાજપુત્રેણ ચાર્ચિતાઃ રાજ્ઞઃ પાદૌ ગૃહીત્વા તુ તમૂચુર્ભરતં વચઃ ॥ 4 ॥
પુરોહિતસ્ત્વાં કુશલં પ્રાહ સર્વે ચ મંત્રિણઃ ।
ત્વરમાણશ્ચ નિર્યાહિ કૃત્યમાત્યયિકં ત્વયા ॥ 5 ॥
ઇમાનિ ચ મહાર્હાણિ વસ્ત્રાણ્યાભરણાનિ ચ ।
પ્રતિગૃહ્ય વિશાલક્ષ માતુલસ્ય ચ દાપય ॥ 6 ॥
અત્ર વિશંતિકોટ્યસ્તુ નૃપતેર્માતુલસ્ય તે ।
દશકોટ્યસ્તુ સંપૂર્ણાસ્તથૈવ ચ નૃપાત્મજ ॥ 7 ॥
પ્રતિગૃહ્ય તુ તત્સર્વં સ્વનુરક્ત સ્સુહૃજ્જને ।
દૂતાનુવાચ ભરતઃ કામૈસ્સંપ્રતિપૂજ્ય તાન્ ॥ 8 ॥
કચ્ચિત્સુકુશલી રાજા પિતા દશરથો મમ ।
કચ્ચિચ્ચારોગતા રામે લક્ષ્મણે ચ મહાત્મનિ ॥ 9 ॥
આર્યા ચ ધર્મનિરતા ધર્મજ્ઞા ધર્મદર્શિની ।
અરોગા ચાપિ કૌસલ્યા માતા રામસ્ય ધીમતઃ ॥ 10 ॥
કચ્ચિત્સુમિત્રા ધર્મજ્ઞા જનની લક્ષ્મણસ્ય યા ।
શત્રુઘ્નસ્ય ચ વીરસ્ય સાઽરોગા ચાપિ મધ્યમા ॥ 11 ॥
આત્મકામા સદા ચંડી ક્રોધના પ્રાજ્ઞમાનિની ।
અરોગા ચાપિ મે માતા કૈકેયી કિમુવાચ હ ॥ 12 ॥
એવમુક્તાસ્તુ તે દૂતાઃ ભરતેન મહાત્મના ।
ઊચુસ્સપ્રશ્રયં વાક્યમિદં તં ભરતં તદા ॥ 13 ॥
કુશલાસ્તે નરવ્યાઘ્ર યેષાં કુશલમિચ્છસિ ।
શ્રીશ્ચ ત્વાં વૃણુતે પદ્મા યુજ્યતાં ચાપિ તે રથઃ ॥ 14 ॥
ભરતશ્ચાપિ તાન્ દૂતાનેવમુક્તોઽભ્યભાષત ।
આપૃચ્ચેઽહં મહારાજં દૂતાસ્સંત્વરયંતિ મામ્ ॥ 15 ॥
એવમુક્ત્વા તુ તાન્ દૂતાન્ભરતઃ પાર્થિવાત્મજઃ ।
દૂતૈ સ્સંચોદિતો વાક્યં માતામહમુવાચ હ ॥ 16 ॥
રાજન્ પિતુર્ગમિષ્યામિ સકાશં દૂતચોદિતઃ ।
પુનરપ્યહમેષ્યામિ યદા મે ત્વં સ્મરિષ્યસિ ॥ 17 ॥
ભરતેનૈવમુક્તસ્તુ નૃપો માતામહસ્તદા ।
તમુવાચ શુભં વાક્યં શિરસ્યાઘ્રાય રાઘવમ્ ॥ 18 ॥
ગચ્છ તાતાનુજાને ત્વાં કૈકેયીસુપ્રજાસ્ત્વયા ।
માતરં કુશલં બ્રૂયાઃ પિતરં ચ પરંતપ ॥ 19 ॥
પુરોહિતં ચ કુશલં યે ચાન્યે દ્વિજસત્તમાઃ ।
તૌ ચ તાત મહેષ્વાસૌ ભ્રાતરૌ રામલક્ષ્મણૌ ॥ 20 ॥
તસ્મૈ હસ્ત્યુત્તમાંશ્ચિત્રાન્કંબલાનજિનાનિ ચ ।
અભિસત્કૃત્ય કૈકેયો ભરતાય ધનં દદૌ ॥ 21 ॥
રુક્મનિષ્કસહસ્રે દ્વે ષોડશાશ્વશતાનિ ચ ।
સત્કૃત્ય કૈકયીપુત્રં કેકયો ધનમાદિશત્ ॥ 22 ॥
તથાઽમાત્યાનભિપ્રેતાન્વિશ્વાસ્યાંશ્ચ ગુણાન્વિતાન્ ।
દદાવશ્વપતિઃ ક્ષિપ્રં ભરતાયાનુયાયિનઃ ॥ 23 ॥
ઐરાવતાનૈંદ્રશિરાન્નાગાન્વૈ પ્રિયદર્શનાન્ ।
ખરાન્ શ્રીઘ્રાન્સુસંયુક્તાન્માતુલોઽસ્મૈ ધનં દદૌ ॥ 24 ॥
અંતઃપુરેઽતિ સંવૃદ્ધાન્ વ્યાઘ્રવીર્યબલાન્વિતાન્ ।
દંષ્ટ્રાઽઽયુધાન્મહાકાયાન્ શુનશ્ચોપાયનં દદૌ ॥ 25 ॥
સ દત્તં કેકયેંદ્રેણ ધનં તન્નાભ્યનંદત ।
ભરતઃ કૈકયીપુત્રો ગમનત્વરયા તદા ॥ 26 ॥
બભૂવ હ્યસ્ય હૃદયે ચિંતા સુમહતી તદા ।
ત્વરયા ચાપિ દૂતાનાં સ્વપ્નસ્યાપિ ચ દર્શનાત્ ॥ 27 ॥
સ સ્વવેશ્માભ્યતિક્રમ્ય નરનાગાશ્વસંવૃતમ્ ।
પ્રપેદે સુમહચ્છ્રીમાન્રાજમાર્ગમનુત્તમમ્ ॥ 28 ॥
અભ્યતીત્ય તતોઽપશ્યદંતઃપુરમુદારધીઃ ।
તતસ્તદ્ભરતશ્શ્રીમાનાવિવેશાનિવારિતઃ ॥ 29 ॥
સ માતામહમાપૃચ્છ્ય માતુલં ચ યુધાજિતમ્ ।
રથમારુહ્ય ભરતશ્શત્રુઘ્નસહિતો યયૌ ॥ 30 ॥
રથાન્મંડલ ચક્રાંશ્ચ યોજયિત્વા પરશ્શતમ્ ।
ઉષ્ટ્ર ગોઽશ્વબલૈર્ભૃત્યા ભરતં યાંતમન્વયુઃ ॥ 31 ॥
બલેન ગુપ્તો ભરતો મહાત્મા સહાર્યકસ્યાઽત્મસમૈરમાત્યૈઃ ।
આદાય શત્રુઘ્નમપેતશત્રુર્ગૃહાદ્યયૌ સિદ્ધ ઇવેંદ્રલોકાત્ ॥ 32 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે અયોધ્યાકાંડે સપ્તતિતમસ્સર્ગઃ ॥
