શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે યુદ્ધકાંડમ્ ।
અથ અષ્ટનવતિતમસ્સર્ગઃ ।
હન્યમાનેબલેતૂર્ણમન્યોન્યંતેમહામૃથે ।
સરસીવમહાઘર્મેસોપક્ષીણેબભૂવતુઃ ॥ 1 ॥
સ્વબલસ્યવિઘાતેનવિરૂપાક્ષ્વધેન ચ ।
બભૂવદ્વિગુણંક્રુદ્ધોરાવણોરાક્ષસાધિપઃ ॥ 2 ॥
પ્રક્ષીણંતુબલંદૃષ્ટવાવધ્યમાનંવલીમુખૈઃ ।
બભૂવાસ્યવ્યથાયુદ્ધેપ્રેક્ષ્યદૈવવિપર્યયમ્ ॥ 3 ॥
ઉવાચ ચ સમીપસ્થંમહોદરમરિંદમમ્ ।
અસ્મિન્કાલેમહાબાહોજયાશાત્વયિમેસ્થિતા ॥ 4 ॥
જહિશત્રુચમૂંવીરદર્શયાદ્યપરાક્રમમ્ ।
ભર્તૃપિંડસ્યકાલોઽઽયંનિર્દેષ્ટુંસાધુયુધ્યતામ્ ॥ 5 ॥
વેગન્ ચક્રે મહાબાહુઃ સમુદ્ર ઇવ પર્વણિ ।
આયસં પરિઘન્ ગૃહ્ય સૂર્યરશ્મિસમપ્રભમ્ ॥ 6 ॥
તતસ્સકદનંચક્રેવાનરાણાંમહાબલઃ ।
ભર્તૃવાક્યેનતેજસ્વીસ્વેનવીર્યેણચોદિતઃ ॥ 7 ॥
વાનરાશ્ચમહાસત્ત્વાઃપ્રગૃહ્વઃવિપુલાશશિલાઃ ।
પ્રવિશ્યારિબલંભીમંજઘ્નુસ્તેરજનીચરાન્ ॥ 8 ॥
મહોદરસ્તુસંકૃદ્ધશ્શરૈઃકાંચનભૂષણૈઃ ।
ચિચ્છેદપાણિપાદોરુન્વાનરાણાંમહાહવે ॥ 9 ॥
તતસ્તેવાનરાસ્સર્વેરાક્ષસૈરર્દિતાભૃશમ્ ।
દિશોદશદ્રુતાઃકેચિત્કેચિત્સુગ્રીવમાશ્રિતાઃ ॥ 10 ॥
પ્રભગ્નાંસમરેદૃષ્ટવાવાનરાણાંમહાચમૂમ્ ।
અભિદુદ્રાવસુગ્રીવોમહોદરમનંતરમ્ ॥ 11 ॥
પ્રગૃહ્યવિપુલાંઘોરાંમહીધરસમાંશિલામ્ ।
ચિક્ષેપ સ મહાતેજાસ્તદ્વધાયહરીશ્વરઃ ॥ 12 ॥
તામાપતતનીંસહસાશિલાંદૃષ્ટવામહોદરઃ ।
અસંભ્રાંતસ્તતોબાણૈર્નિર્બિભેદદુરાસદામ્ ॥ 13 ॥
રક્ષસાતેનબાણૌઘૈર્નિકૃત્તાસાસહસ્રધા ।
નિપપાતશિલાભૂમૌગૃધ્રચક્રમિવાકુલમ્ ॥ 14 ॥
તાંતુભિન્નાંશિલાંદૃષ્ટવાસુગ્રીવઃક્રોધમૂર્છિતઃ ।
સાલમુત્પાટ્યચિક્ષેપરાક્ષસેરણમૂર્થનિ ॥ 15 ॥
શરૈશ્ચવિદદારૈનંશૂરઃપરપુરંજયઃ ।
સ દદર્શતતઃક્રુદ્ધઃપરિઘંપતિતંભુવિ ॥ 16 ॥
આવિધ્યતુ સ તંદીપ્તંપરિઘંતસ્યદર્શયન્ ।
પરિઘાગ્રેણવેગેનજઘાનાસ્યહયોત્તમાન્ ॥ 17 ॥
તસ્માદ્ધતહયાવદીરઃસોઽઽવપ્લુત્યમહારથાત્ ।
ગદાંજગ્રાહસંક્રુદ્ધોરાક્ષસોઽઽથમહોદરઃ ॥ 18 ॥
ગદાપરિઘહસ્તૌતૌયુધિવીરૌસમીયતુઃ ।
નર્દંતૌગોવૃષપ્રખ્યૌઘનાવિવસવિદ્યુતૌ ॥ 19 ॥
તતઃક્રુદ્ધોગદાંતસ્યૈચિક્ષેપરજનીચરઃ ।
જ્વલતનીંભાસ્કરાભાસાંસુગ્રીવાયમહોદરઃ ॥ 20 ॥
ગદાંતાંસુમહાઘોરામાપતતનીંમહાબલઃ ।
સુગ્રીવોરોષતામ્રાક્ષસ્સમુદ્યમ્યમહાહવે ॥ 21 ॥
આજઘાનગદાંતસ્યપરિઘેણહરીશ્વર ।
પપાત સ ગદોદ્ભિન્નઃપરિઘસ્તસ્યભૂતલે ॥ 22 ॥
તતોજગ્રાહતેજસ્વીસુગ્રીવોવસુધાતલાત્ ।
આયસંમુસલંઘોરંસર્વતોહેમભૂષિતમ્ ॥ 23 ॥
સ તમુદ્યમ્યચિક્ષેપસોઽઽપ્યન્યાંવ્યાક્ષિપદ્ગદામ્ ।
ભિન્નાવન્યોન્યમાસાદ્યપેતતુદ્દરણીતલે ॥ 24 ॥
તતોગ્નપ્રહરણૌમુષ્ટિભ્યાંતૌસમીયતુઃ ।
તેજોબલસમાવિષ્ટૌદીપ્તાવિવહુતાશનૌ ॥ 25 ॥
જઘ્નતુસ્તૌતદાન્યોન્યંવેદતુશ્ચપુનઃપુનઃ ।
તલૈશ્ચાન્યોન્યમહત્યપેતતુશ્ચમહીતલે ॥ 26 ॥
ઉત્પેતતુસ્તતસ્તૂર્ણંજઘ્નતુશ્ચપરસ્પરમ્ ।
ભુજૈશ્ચિક્ષિપતુર્વીરાવન્યોન્યમપરાજિતૌ ॥ 27 ॥
જગ્મતુસ્તૌશ્રમંવીરૌબાહુયુધેપરંતપૌ ।
અજહારતદાખડગમદૂરપરિવર્તિનમ્ ॥ 28 ॥
રાક્ષસશ્ચર્મણાસાર્ધંમહાવેગોમહોદરઃ ।
થૈવ ચ મહાખડગંચર્મણાપતિતંસહ ॥ 29 ॥
જગ્રાહવાનરશ્રેષ્ઠસ્સુગ્રીવોવેગવત્તરઃ ।
તૌતુરોષપરીતાંગૌનર્દંતાવભ્યધાવતામ્ ॥ 30 ॥
ઉદ્યતાસીરણેહૃષ્ટાવુભૌશસ્ત્રવિશારદૌ ।
દક્ષિણંમંડલંચોભૌસુતૂર્ણંસંપરીયતુઃ ॥ 31 ॥
અન્યોન્યમભિસંકૃદ્ધૌ જયે પ્રણિહિતાવુભૌ ।
તુશૂરોમહાવેગોવીર્યશ્લાઘીમહોદરઃ ॥ 32 ॥
મહાચર્મણિતંખડગંપાતયામાસદુર્મતિઃ ।
લગ્નમુત્કર્ષતઃખડગંખડગેનકપિકુંજરઃ ॥ 33 ॥
જહારસશિરસ્ત્રાણંકુંડલોપહિતંશિરઃ ।
નિકૃત્તશિરસસ્તસ્યપતિતસ્યમહીતલે ॥ 34 ॥
તદ્બલંરાક્ષસેંદ્રસ્યદૃષ્ટવાતત્ર ન તિષ્ટતે ।
હત્વાંતંવાનરૈસ્સાર્ધંનનાદમુદિતોહરિઃ ॥ 35 ॥
ચુક્રોધ ચ દશગ્રીવોબભૌહૃષ્ટશ્ચરાઘવઃ ।
વિષણ્ણવદનાસ્સર્વેરાક્ષસાદીનચેતસઃ ॥ 36 ॥
વિદ્રવંતિતતસ્સર્વેભયવિત્રસ્તચેતસઃ ।
મહોદરંતંન્વીપાત્યભૂમૌમહાગિરેઃકીર્ણમિવૈકદેશમ્ ।
સૂર્યાત્મજસ્તત્રરરાજલક્ષ્મ્યસૂર્યસ્સ્વતેજોભિરિવાપ્રધૃષ્યઃ ॥ 37 ॥
અથવિજયમવાપ્યવાનરેંદ્રસ્સમરમુખેસુરસિદ્ધયક્ષસંઘૈ ।
અન્વિતલગતૈશ્ચભૂતસંઘૈર્હર્ષરુષસમાકુલિતૈસ્તુતોમહાત્મા ॥ 38 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે યુદ્ધકાંડે અષ્ટનવતિતમસ્સર્ગઃ ॥
