શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે અરણ્યકાંડમ્ ।
અથ ત્રિપંચાશસ્સર્ગઃ ।
ખમુત્પતંતં તં દૃષ્ટ્વા મૈથિલી જનકાત્મજા ।
દુઃખિતા પરમોદ્વિગ્ના ભયે મહતિ વર્તિની ॥ 1 ॥
રોષરોદનતામ્રાક્ષી ભીમાક્ષં રાક્ષસાધિપમ્ ।
રુદંતી કરુણં સીતા હ્રિયમાણેદમબ્રવીત્ ॥ 2 ॥
ન વ્યપત્રપસે નીચ કર્મણાનેન રાવણ ।
જ્ઞાત્વા વિરહિતાં યન્માં ચોરયિત્વા પલાયસે ॥ 3 ॥
ત્વયૈવ નૂનં દુષ્ટાત્મન્ ભીરુણા હર્તુમિચ્છતા ।
મમાપવાહિતો ભર્તા મૃગરૂપેણ માયયા ॥ 4 ॥
યો હિ મામુદ્યતસ્ત્રાતું સોઽપ્યયં વિનિપાતિતઃ ।
ગૃધ્રરાજઃ પુરાણોઽસૌ શ્વશુરસ્ય સખા મમ ॥ 5 ॥
પરમં ખલુ તે વીર્યં દૃશ્યતે રાક્ષસાધમ ।
વિશ્રાવ્ય નામધેયં હિ યુદ્ધે નાસ્મિ જિતા ત્વયા ॥ 6 ॥
ઈદૃશં ગર્હિતં કર્મ કથં કૃત્વા ન લજ્જસે ।
સ્ત્રિયાશ્ચ હરણં નીચ રહિતે ચ પરસ્ય ચ ॥ 7 ॥
કથયિષ્યંતિ લોકેષુ પુરુષાઃ કર્મ કુત્સિતમ્ ।
સુનૃશંસમધર્મિષ્ઠં તવ શૌંડીર્યમાનિનઃ ॥ 8 ॥
ધિક્તે શૌર્યં ચ સત્ત્વં ચ યત્ત્વં કથિતવાંસ્તદા ।
કુલાક્રોશકરં લોકે ધિક્તે ચારિત્રમીદૃશમ્ ॥ 9 ॥
કિં કર્તું શક્યમેવં હિ યજ્જવેનૈવ ધાવસિ ।
મુહૂર્તમપિ તિષ્ઠસ્વ ન જીવન્પ્રતિયાસ્યસિ ॥ 10 ॥
ન હિ ચક્ષુષ્પથં પ્રાપ્ય તયોઃ પાર્થિવપુત્રયોઃ ।
સસૈન્યોઽપિ સમર્થસ્ત્વં મુહૂર્તમપિ જીવિતુમ્ ॥ 11 ॥
ન ત્વં તયોશ્શરસ્પર્શં સોઢું શક્તઃ કથંચન ।
વને પ્રજ્વલિતસ્યેવ સ્પર્શમગ્નેર્વિહંગમઃ ॥ 12 ॥
સાધુ કુર્વાઽઽત્મનઃ પથ્યં સાધુ માં મુંચ રાવણ ।
મત્પ્રધર્ષણરુષ્ટો હિ ભ્રાત્રા સહ પતિર્મમ ॥ 13 ॥
વિધાસ્યતિ વિનાશાય ત્વં માં યદિ ન મુંચસિ ।
યેન ત્વં વ્યવસાયેન બલાન્માં હર્તુમિચ્છસિ ॥ 14 ॥
વ્યવસાયસ્સ તે નીચ ભવિષ્યતિ નિરર્થકઃ ।
ન હ્યહં તમપશ્યંતી ભર્તારં વિબુધોપમમ્ ॥ 15 ॥
ઉત્સહે શત્રુવશગા પ્રાણાંધારયિતું ચિરમ્ ।
ન નૂનં ચાત્મનઃ પથ્યં શ્રેયો વા સમવેક્ષસે ॥ 16 ॥
મૃત્યુકાલે યથા મર્ત્યો વિપરીતાનિ સેવતે ।
મુમૂર્ષૂણાં હિ સર્વેષાં યત્પથ્યં તન્ન રોચતે ॥ 17 ॥
પશ્યામ્યદ્ય હિ કંઠેત્વાં કાલપાશાવપાશિતમ્ ।
યથા ચાસ્મિન્ભયસ્થાને ન બિભેષિ દશાનન ॥ 18 ॥
વ્યક્તં હિરણ્મયાન્ હિ ત્વં સંપશ્યસિ મહીરુહાન્ ।
નદીં વૈતરણીં ઘોરાં રુધિરૌઘનિવાહિનીમ્ ॥ 19 ॥
અસિપત્રવનં ચૈવ ભીમં પશ્યસિ રાવણ ।
તપ્તકાંચનપુષ્પાં ચ વૈડૂર્યપ્રવરચ્છદામ્ ॥ 20 ॥
દ્રક્ષ્યસે શાલ્મલીં તીક્ષ્ણામાયસૈઃ કંટકૈશ્ચિતામ્ ।
ન હિ ત્વમીદૃશં કૃત્વા તસ્યાલીકં મહાત્મનઃ ॥ 21 ॥
ધરિતું શક્ષ્યસિ ચિરં વિષં પીત્વેવ નિર્ઘૃણઃ ।
બદ્ધસ્ત્વં કાલપાશેન દુર્નિવારેણ રાવણ ॥ 22 ॥
ક્વગતો લપ્સ્યસે શર્મ ભર્તુર્મમ મહાત્મનઃ ।
નિમેષાંતરમાત્રેણ વિના ભ્રાત્રા મહાવને ॥ 23 ॥
રાક્ષસા નિહતા યેન સહસ્રાણિ ચતુર્દશ ।
સ કથં રાઘવો વીરસ્સર્વાસ્ત્રકુશલો બલી ॥ 24 ॥
ન ત્વાં હન્યાચ્છરૈસ્તીક્ષ્ણૈરિષ્ટભાર્યાપહારિણમ્ ।
તચ્ચાન્યચ્ચ પરુષં વૈદેહી રાવણાંકગા ॥ 25 ॥
ભયશોકસમાવિષ્ટા કરુણં વિલલાપ હ ।
તથા ભૃશાર્તાં બહુચૈવ ભાષિણીં વિલાપપૂર્વં કરુણં ચ ભામિનીમ્ ।
જહાર પાપઃ કરુણં વિચેષ્ટતીં નૃપાત્મજામાગતગાત્રવેપથુમ્ ॥ 26 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે અરણ્યકાંડે ત્રિપંચાશસ્સર્ગઃ ॥
