શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે અરણ્યકાંડમ્ ।
અથ ત્રયોદશસ્સર્ગઃ ।
રામ પ્રીતોઽસ્મિ ભદ્રં તે પરિતુષ્ટોઽસ્મિ લક્ષ્મણ ।
અભિવાદયિતું યન્માં પ્રાપ્તૌ સ્થ સ્સહ સીતયા ॥ 1 ॥
અધ્વશ્રમેણ વાં ખેદો બાધતે પ્રચુરશ્રમઃ ।
વ્યક્તમુત્કંઠતે વાપિ મૈથિલી જનકાત્મજા ॥ 2 ॥
એષા હિ સુકુમારી ચ દુઃખૈશ્ચ ન વિમાનિતા ।
પ્રાજ્યદોષં વનં પ્રાપ્તા ભર્તૃસ્નેહપ્રચોદિતા ॥ 3 ॥
યથૈષા રમતે રામ ઇહ સીતા તથા કુરુ ।
દુષ્કરં કૃતવત્યેષા વને ત્વામનુગચ્છતી ॥ 4 ॥
એષા હિ પ્રકૃતિઃ સ્ત્રીણામાસૃષ્ટે રઘુનંદન ।
સમસ્થમનુરજ્યાંતિ વિષમસ્થં ત્યજંતિ ચ ॥ 5 ॥
શતહ્રદાનાં લોલત્વં શસ્ત્રાણાં તીક્ષ્ણતાં તથા ।
ગરૂડાનિલયોશ્શૈઘ્ર્યમનુગચ્છંતિ યોષિતઃ ॥ 6 ॥
ઇયં તુ ભવતો ભાર્યા દોષૈરેતૈર્વિવર્જિતા ।
શ્લાઘ્યા ચ વ્યપદેશ્યા ચ યથા દેવી હ્યરુંધતી ॥ 7 ॥
અલંકૃતોઽયં દેશશ્ચ યત્ર સૌમિત્રિણા સહ ।
વૈદેહ્યા ચાનયા રામ વત્સ્યસિ ત્વમરિંદમ ॥ 8 ॥
એવમુક્તસ્સમુનિના રાઘવસ્સંયતાંજલિઃ ।
ઉવાચ પ્રશ્રિતં વાક્યમૃષિં દીપ્તમિવાનલમ્ ॥ 9 ॥
ધન્યોઽસ્મ્યનુગૃહીતોઽસ્મિ યસ્ય મે મુનિપુંગવઃ ।
ગુણૈસ્સભ્રાતૃભાર્યસ્ય વરદઃ પરિતુષ્યતિ ॥ 10 ॥
કિંતુ વ્યાદિશ મે દેશં સોદકં બહુકાનનમ્ ।
યત્રાશ્રમપદં કૃત્વા વસેયં નિરતસ્સુખમ્ ॥ 11 ॥
તતોઽબ્રવીન્મુનિશ્રેષ્ઠશ્શ્રુત્વા રામસ્ય તદ્વચઃ ।
ધ્યાત્વા મુહૂર્તં ધર્માત્મા ધીરો ધીરતરં વચઃ ॥ 12 ॥
ઇતો દ્વિયોજને તાત બહુમૂલફલોદકઃ ।
દેશો બહુમૃગશ્શ્રીમાન્પંચવટ્યભિવિશ્રુતઃ ॥ 13 ॥
તત્ર ગત્વાઽઽશ્રમપદં કૃત્વા સૌમિત્રિણા સહ ।
રમસ્વ ત્વં પિતુર્વાક્યં તથોક્તમનુપાલયન્ ॥ 14 ॥
કાલોઽયં ગતભૂયિષ્ઠો યઃ કાલ સ્તવ રાઘવ ।
સમયો યો નરેંદ્રેણ કૃતો દશરથેન તે ॥ 15 ॥
તીર્ણપ્રતિજ્ઞઃ કાકુત્સ્થ સુખં રાજ્યે નિવત્સ્યસિ ।
ધન્યસ્તે જનકો રામ સ રાજા રઘુનંદન ॥ 16 ॥
યસ્ત્વયા જ્યેષ્ઠપુત્રેણ યયાતિરિવ તારિતઃ ।
વિદિતો હ્યેષ વૃત્તાંતો મમ સર્વસ્તવાનઘ ॥ 17 ॥
તપસશ્ચ પ્રભાવેણ સ્નેહાદ્દશરથસ્ય ચ ।
હૃદયસ્થશ્ચ તે છંદો વિજ્ઞાતસ્તપસા મયા ॥ 18 ॥
ઇહાવાસં પ્રતિજ્ઞાય મયા સહ તપોવને ।
અતશ્ચ ત્વામહં બ્રૂમિ ગચ્છ પંચવટીમિતિ ॥ 19 ॥
સ હિ રમ્યો વનોદ્દેશો મૈથિલી તત્ર રંસ્યતે ।
સ દેશશ્શ્લાઘનીયશ્ચ નાતિદૂરે ચ રાઘવ ॥ 20 ॥
ગોદાવર્યાસ્સમીપે ચ મૈથિલી તત્ર રંસ્યતે ।
પ્રાજ્યમૂલફલશ્ચૈવ નાનાદ્વિજગણાયુતઃ ॥ 21 ॥
વિવિક્તશ્ચ મહાબાહો પુણ્યોરમ્યસ્તથૈવ ચ ।
ભવાનપિ સદારશ્ચ શક્તશ્ચ પરિરક્ષણે ।
અપિ ચાત્ર વસન્રામ તાપસાન્પાલયિષ્યસિ ॥ 22 ॥
એતદાલક્ષ્યતે વીર મધૂકાનાં મહદ્વનમ્ ।
ઉત્તરેણાસ્ય ગંતવ્યં ન્યગ્રોધમભિગચ્છતા ॥ 23 ॥
તતઃ સ્થલમુપારુહ્ય પર્વતસ્યાવિદૂરતઃ ।
ખ્યાતઃ પંચવટીત્યેવ નિત્યપુષ્પિતકાનનઃ ॥ 24 ॥
અગસ્ત્યેનૈવમુક્તસ્તુ રામસ્સૌમિત્રિણા સહ ।
સત્કૃત્યામંત્રયામાસ તમૃષિં સત્યવાદિનમ્ ॥ 25 ॥
તૌ તુ તેનાભ્યનુજ્ઞાતૌ કૃતપાદાભિવંદનૌ ।
તદાશ્રમાત્પંચવટીં જગ્મતુસ્સીતયા સહ ॥ 26 ॥
ગૃહીતચાપૌ તુ નરાધિપાત્મજૌ વિષક્તતૂણૌ સમરેષ્વકાતરૌ ।
યથોપદિષ્ટેન પથા મહર્ષિણા પ્રજગ્મતુઃ પંચવટીં સમાહિતૌ ॥ 27 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે અરણ્યકાંડે ત્રયોદશસ્સર્ગઃ ॥
