શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે બાલકાંડમ્ ।
અથ ચતુર્થસ્સર્ગઃ ।
પ્રાપ્તરાજ્યસ્ય રામસ્ય વાલ્મીકિર્ભગવાનૃષિઃ ।
ચકાર ચરિતં કૃત્સ્નં વિચિત્રપદમાત્મવાન્ ॥ 1 ॥
ચતુર્વિંશત્સહસ્રાણિ શ્લોકાનામુક્તવાનૃષિઃ ।
તથા સર્ગશતાન્પંચ ષટ્કાંડાનિ તથોત્તરમ્ ॥ 2 ॥
કૃત્વાપિ તન્મહાપ્રાજ્ઞસ્સભવિષ્યં સહોત્તરમ્ ।
ચિંતયામાસ કોન્વેતત્પ્રયુંજીયાદિતિ પ્રભુઃ ॥ 3 ॥
તસ્ય ચિંતયમાનસ્ય મહર્ષેર્ભાવિતાત્મનઃ ।
અગૃહ્ણીતાં તતઃ પાદૌ મુનિવેષૌ કુશીલવૌ ॥ 4 ॥
કુશીલવૌ તુ ધર્મજ્ઞૌ રાજપુત્રૌ યશસ્વિનૌ ।
ભ્રાતરૌ સ્વરસંપન્નૌ દદર્શાશ્રમવાસિનૌ ॥ 5 ॥
સ તુ મેધાવિનૌ દૃષ્ટ્વા વેદેષુ પરિનિષ્ઠિતૌ ।
વેદોપબૃંહણાર્થાય તાવગ્રાહયત પ્રભુઃ ॥ 6 ॥
કાવ્યં રામાયણં કૃત્સ્નં સીતાયાશ્ચરિતં મહત્ ।
પૌલસ્ત્યવધમિત્યેવ ચકાર ચરિતવ્રતઃ ॥ 7 ॥
પાઠ્યે ગેયે ચ મધુરં પ્રમાણૈસ્ત્રિભિરન્વિતમ્ ।
જાતિભિસ્સપ્તભિર્બદ્ધં તંત્રીલયસમન્વિતમ્ ॥ 8 ॥
રસૈશ્શૃંગારકારુણ્યહાસ્યવીરભયાનકૈઃ ।
રૌદ્રાદિભિશ્ચ સંયુક્તં કાવ્યમેતદગાયતામ્ ॥ 9 ॥
તૌ તુ ગાંધર્વતત્ત્વજ્ઞૌ મૂર્છનાસ્થાનકોવિદૌ ।
ભ્રાતરૌ સ્વરસંપન્નૌ ગંધર્વાવિવ રૂપિણૌ ॥ 10 ॥
રૂપલક્ષણસંપન્નૌ મધુરસ્વરભાષિણૌ ।
બિંબાદિવોદ્ધૃતૌ બિંબૌ રામદેહાત્તથાઽપરૌ ॥ 11 ॥
તૌ રાજપુત્રૌ કાર્ત્સ્ન્યેન ધર્મ્યમાખ્યાનમુત્તમમ્ ।
વાચોવિધેયં તત્સર્વં કૃત્વા કાવ્યમનિંદિતૌ ॥ 12 ॥
ઋષીણાં ચ દ્વિજાતીનાં સાધૂનાં ચ સમાગમે ।
યથોપદેશં તત્ત્વજ્ઞૌ જગતુસ્સુસમાહિતૌ ॥ 13 ॥
મહાત્માનૌ મહાભાગૌ સર્વલક્ષણલક્ષિતૌ ।
તૌ કદાચિત્સમેતાનામૃષીણાં ભાવિતાત્મનામ્ ।
આસીનાનાં સમીપસ્થાવિદં કાવ્યમગાયતામ્ ॥ 14 ॥
તચ્છ્રુત્વા મુનયસ્સર્વે બાષ્પપર્યાકુલેક્ષણાઃ ।
સાધુસાધ્વિતિ તાવૂચુઃ પરં વિસ્મયમાગતાઃ ॥ 15 ॥
તે પ્રીતમનસસ્સર્વે મુનયો ધર્મવત્સલાઃ ।
પ્રશશંસુઃ પ્રશસ્તવ્યૌ ગાયમાનૌ કુશીલવૌ ॥ 16 ॥
અહો ગીતસ્ય માધુર્યં શ્લોકાનાં ચ વિશેષતઃ ।
ચિરનિર્વૃત્તમપ્યેતત્પ્રત્યક્ષમિવ દર્શિતમ્ ॥ 17 ॥
પ્રવિશ્ય તાવુભૌ સુષ્ઠુ ભાવં સમ્યગગાયતામ્ ।
સહિતૌ મધુરં રક્તં સંપન્નં સ્વરસંપદા ॥ 18 ॥
એવં પ્રશસ્યમાનૌ તૌ તપશ્શ્લાઘ્યૈર્મહાત્મભિઃ ।
સંરક્તતરમત્યર્થં મધુરં તાવગાયતામ્ ॥ 19 ॥
પ્રીતઃ કશ્ચિન્મુનિસ્તાભ્યાં સંસ્થિતઃ કલશં દદૌ ।
પ્રસન્નો વલ્કલં કશ્ચિદ્દદૌ તાભ્યાં મહાયશાઃ ॥ 20 ॥
આશ્ચર્યમિદમાખ્યાનં મુનિના સંપ્રકીર્તિતમ્ ।
પરં કવીનામાધારં સમાપ્તં ચ યથાક્રમમ્ ॥ 21 ॥
અભિગીતમિદં ગીતં સર્વગીતેષુ કોવિદૌ ।
આયુષ્યં પુષ્ટિજનકં સર્વશ્રુતિમનોહરમ્ ॥ 22 ॥
પ્રશસ્યમાનૌ સર્વત્ર કદાચિત્તત્ર ગાયકૌ ।
રથ્યાસુ રાજમાર્ગેષુ દદર્શ ભરતાગ્રજઃ ॥ 23 ॥
સ્વવેશ્મ ચાનીય તદા ભ્રાતરૌ સ કુશીલવૌ ।
પૂજયામાસ પૂજાર્હૌ રામશ્શત્રુનિબર્હણઃ ॥ 24 ॥
આસીનઃ કાંચને દિવ્યે સ ચ સિંહાસને પ્રભુઃ ।
ઉપોપવિષ્ટસ્સચિવૈર્ભ્રાતૃભિશ્ચ પરંતપઃ ॥ 25 ॥
દૃષ્ટ્વા તુ રૂપસંપન્નૌ તાવુભૌ નિયતસ્તથા ।
ઉવાચ લક્ષ્મણં રામશ્શત્રુઘ્નં ભરતં તદા ॥ 26 ॥
શ્રૂયતામિદમાખ્યાનમનયોર્દેવવર્ચસોઃ ।
વિચિત્રાર્થપદં સમ્યગ્ગાયકૌ તાવચોદયત્ ॥ 27 ॥
તૌ ચાપિ મધુરં રક્તં સ્વંચિતાયતનિસ્વનમ્ ।
તંત્રીલયવદત્યર્થં વિશ્રુતાર્થમગાયતામ્ ॥ 28 ॥
હ્લાદયત્સર્વગાત્રાણિ મનાંસિ હૃદયાનિ ચ ।
શ્રોત્રાશ્રયસુખં ગેયં તદ્બભૌ જનસંસદિ ॥ 29 ॥
ઇમૌ મુની પાર્થિવલક્ષણાન્વિતૌ કુશીલવૌ ચૈવ મહાતપસ્વિનૌ ।
મમાપિ તદ્ભૂતિકરં પ્રવક્ષ્યતે મહાનુભાવં ચરિતં નિબોધત ॥ 30 ॥
તતસ્તુ તૌ રામવચઃપ્રચોદિતાવગાયતાં માર્ગવિધાનસંપદા ।
સ ચાપિ રામઃ પરિષદ્ગતઃ શનૈર્બુભૂષયાસક્તમના બભૂવ ॥ 31 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે બાલકાંડે ચતુર્થસ્સર્ગઃ ॥
