શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે અરણ્યકાંડમ્ ।
અથ પંચવિંશસ્સર્ગઃ ।
અવષ્ટબ્ધધનું રામં ક્રુદ્ધં ચ રિપુઘાતિનમ્ ।
દદર્શાઽશ્રમમાગમ્ય ખરસ્સહ પુરસ્સરૈઃ ॥ 1 ॥
તં દૃષ્ટ્વા સશરં ચાપમુદ્યમ્ય ખરનિસ્સ્વનમ્ ।
રામસ્યાભિમુખં સૂતં ચોદ્યતામિત્યચોદયત્ ॥ 2 ॥
સ ખરસ્યાજ્ઞયા સૂતસ્તુરગાન્ સમચોદયત્ ।
યત્ર રામો મહાબાહુરેકો ચુન્વન્સ્થિતો ધનુઃ ॥ 3 ॥
તં તુ નિષ્પતિતં દૃષ્ટ્વા સર્વે તે રજનીચરાઃ ।
નર્દમાના મહાનાદં સચિવાઃ પર્યવારયન્ ॥ 4 ॥
સ તેષાં યાતુધાનાનાં મધ્યે રથગતઃ ખરઃ ।
બભૂવ મધ્યે તારાણાં લોહિતાંગ ઇવોદિતઃ ॥ 5 ॥
તતશ્શરસહસ્રેણ રામમપ્રતિમૌજસમ્ ।
અર્દયિત્વા મહાનાદં નનાદ સમરે ખરઃ ॥ 6 ॥
તતસ્તં ભીમધન્વાનં ક્રુદ્ધાઃ સર્વે નિશાચરાઃ ।
રામં નાનાવિધૈઃ શસ્સ્રૈરભ્યવર્ષંત દુર્જયમ્ ॥ 7 ॥
મુદ્ગરૈઃ પટ્ટસૈશ્શૂલૈઃ પ્રાસૈઃ ખંગૈ પરશ્વથૈઃ ।
રાક્ષસાસ્સમરે રામં નિજઘ્નૂ રોષતત્પરાઃ ॥ 8 ॥
તે વલાહસંકાશા મહાનાદા મહૌજસઃ ।
અભ્યધાવંત કાકુત્સ્થં રથૈર્વાજિભિરેવ ચ ॥ 9 ॥
ગજૈઃ પર્વતકૂટાભૈ રામં યુદ્ધે જિઘાંસવઃ ।
તે રામે શરવર્ષાણિ વ્યસૃજન્ રક્ષસાં ગણાઃ ॥ 10 ॥
શૈલેંદ્રમિવ ધારાભિર્વર્ષમાણા વલાહકાઃ ।
સ તૈઃ પરિવૃતો ઘોરૈઃ રાઘવો રક્ષસાં ગણૈઃ ॥ 11 ॥
તિથિષ્વિ મહાદેવો વૃત પરિષદાંગણૈ તાનિ મુક્તાનિ શસ્ત્રાણિ યાતુધાનૈસ્સરાઘવઃ ।
પ્રતિજગ્રાહ વિશિખૈર્નદ્યોઘાનિવ સાગરઃ ॥ 12 ॥
સ તૈઃ પ્રહરણૈર્ઘોરૈર્ભિન્નગાત્રો ન વિવ્યથે ।
રામઃ પ્રદીપ્તૈર્બહુભિર્વજ્રૈરિવ મહાચલઃ ॥ 13 ॥
સ વિદ્ધઃ ક્ષતજાદિગ્ધઃ સર્વગાત્રેષુ રાઘવઃ ।
બભૂવ રામઃ સંધ્યાભ્રૈર્દિવાકર ઇવાવૃતઃ ॥ 14 ॥
વિષેદુર્દેવગંધર્વાસ્સિદ્ધાશ્ચ પરમર્ષયઃ ।
એકં સહસ્રૈર્ભહુભિસ્તદા દૃષ્ટ્વા સમાવૃતમ્ ॥ 15 ॥
તતો રામસ્સુસંકૃદ્ધો મંડલીકૃતકાર્મુકઃ ।
સસર્જ વિશિખાન્બાણાંછતશોઽથ સહસ્રશ ॥ 16 ॥
દુરાવારાંદુર્વિષહાન્કાલદંડોપમાન્ રણે ।
મુમોચ લીલયા રામઃ કંકપત્રાનજિહ્મગાન્ ॥ 17 ॥
તે શરાશ્શત્રુસૈન્યેષુ મુક્તા રામેણ લીલયા ।
અદદૂ રક્ષસાં પ્રાણાન્પાશાઃ કાલકૃતા ઇવ ॥ 18 ॥
ભિત્ત્વા રાક્ષસદેહાં સ્તાંસ્તે શરા રુધિરાપ્લુતાઃ ।
અંતરિક્ષગતા રેજુર્દીપ્તાગ્નિસમતેજસઃ ॥ 19 ॥
અસંખ્યેયાસ્તુ રામસ્ય સાયકાશ્ચાપમંડલાત્ ।
વિનિષ્પેતુરતીવોગ્રા રક્ષઃપ્રાણાપહારિણઃ ॥ 20 ॥
તૈર્ધનૂંષિ ધ્વજાગ્રાણિ વર્માણિ ચ શિરાંસિ ચ ।
બાહૂન્સહસ્તાભરણાનૂરૂન્કરિકરોપમાન્ ॥ 21 ॥
ચિચ્છેદ રામસ્સમરે શતશોઽથ સહસ્રશઃ ।
હયાન્કાંચનસન્નાહાન્રથયુક્તાન્સસારથીન્ ॥ 22 ॥
ગજાંશ્ચ સગજારોહાન્સહયાન્સાદિનસ્તથા ।
પદાતીન્સમરે હત્વા હ્યનયદ્યમસાદનમ્ ॥ 23 ॥
તતો નાલીકનારાચૈસ્તીક્ષ્ણાગ્રૈશ્ચ વિકર્ણિભિઃ ।
ભીમમાર્તસ્વરં ચક્રુર્ભિદ્યમાના નિશાચરાઃ ॥ 24 ॥
તત્સૈન્યં નિશિતૈર્બાણૈરર્દિતં મર્મભેદિભિઃ ।
રામેણ ન સુખં લેભે શુષ્કં વનમિવાગ્નિના ॥ 25 ॥
કેચિદ્ભીમબલાશ્શૂરાશ્શૂલાન્ખંગાન્પરશ્વધાન્ ।
રામસ્યાભિમુખં ગત્વા ચિક્ષિપુઃ પરમાયુધાન્ ॥ 26 ॥
તાનિ બાણૈર્મહાબાહુશ્શસ્ત્રાણ્યાવાર્ય રાઘવઃ ।
જહાર સમરે પ્રાણાંશ્ચિચ્છેદ ચ શિરોધરાન્ ॥ 27 ॥
તે છિન્નશિરસઃ પેતુશ્ચિન્નવર્મશરાસનાઃ ।
સુપર્ણવાતવિક્ષિપ્તા જગત્યાં પાદપા યથા ॥ 28 ॥
અવશિષ્ટાશ્ચ યે તત્ર વિષણ્ણાશ્ચ નિશાચરાઃ ।
ખરમેવાભ્યધાવંત શરણાર્થં શરાર્દિતાઃ ॥ 29 ॥
તાન્સર્વાન્પુનરાદાય સમાશ્વાસ્ય ચ દૂષણઃ ।
અભ્યધાવત કાકુત્સ્થં ક્રુદ્ધો રુદ્રમિવાંતકઃ ॥ 30 ॥
નિવૃત્તાસ્તુ પુનસ્સર્વે દૂષણાશ્રયનિર્ભયાઃ ।
રામમેવાભ્યધાવંત સાલતાલશિલાયુધાઃ ॥ 31 ॥
શૂલમુદ્ગરહસ્તાશ્ચ ચાપહસ્તા મહાબલાઃ ।
સૃજંતશ્શરવર્ષાણિ શસ્ત્રવર્ષાણિ સંયુગે ॥ 32 ॥
દ્રુમવર્ષાણિ મુંચંતશ્શિલાવર્ષાણિ રાક્ષસાઃ ।
તદ્બભૂવાદ્ભુતં યુદ્ધં તુમુલં રોમહર્ષણમ્ ।
રામસ્ય ચ મહાઘોરં પુનસ્તેષાં ચ રક્ષસામ્ ॥ 33 ॥
તે સમંતાદતિક્રુદ્ધા રાઘવં પુનરભ્યયુઃ ॥ 34 ॥
તૈશ્ચ સર્વા દિશો દૃષ્ટ્વા પ્રદિશશ્ચ સમાવૃતાઃ ।
રાક્ષસૈરુદ્યતપ્રાસૈશ્શરવર્ષાભિવર્ષિભિઃ ॥ 35 ॥
સ કૃત્વા ભૈરવં નાદમસ્ત્રં પરમભાસ્વરમ્ ।
સંયોજયત ગાંધર્વં રાક્ષસેષુ મહાબલઃ ॥ 36 ॥
તતશ્શરસહસ્રાણિ નિર્યયુશ્ચાપમંડલાત્ ।
સર્વા દશ દિશો બાણૈરાવાર્યંત સમાગતૈઃ ॥ 37 ॥
નાદદાનં શરાન્ઘોરાન્નમુંચંતં શિલીમુખાન્ ।
વિકર્ષમાણં પશ્યંતિ રાક્ષસાસ્તે શરાર્દિતાઃ ॥ 38 ॥
શરાંધકારમાકાશમાવૃણોત્સદિવાકરમ્ ।
બભૂવાવસ્થિતો રામઃ પ્રવમન્નિવ તાંછરાન્ ॥ 39 ॥
યુગપત્પતમાનૈશ્ચ યુગપચ્ચ હતૈર્ભૃશમ્ ।
યુગપત્પતિતૈશ્ચૈવ વિકીર્ણા વસુધા ભવત્ ॥ 40 ॥
નિહતાઃ પતિતાઃ ક્ષીણાશ્છિન્ના ભિન્ના વિદારિતાઃ ।
તત્ર તત્ર સ્મ દૃશ્યંતે રાક્ષસાસ્તે સહસ્રશઃ ॥ 41 ॥
સોષ્ણીષૈરુત્તમાંગૈશ્ચ સાંગદૈર્બાહુભિસ્તથા ।
ઊરુભિર્જાનુભિશ્છિન્નૈર્નાનારૂપૈવિભૂષણૈઃ ॥ 42 ॥
હયૈશ્ચ દ્વિપમુખ્યૈશ્ચ રથૈર્ભિન્નૈરનેકશઃ ।
ચામરૈર્વ્યજનૈશ્છત્રૈર્ધ્વજૈર્નાનાવિધૈરપિ ॥ 43 ॥
રામસ્ય બાણાભિહતૈર્વિચિત્રૈશ્શૂલપટ્ટિસૈઃ ।
ખંગૈ ખંડીકૃતૈઃ પ્રાસૈર્વિકીર્ણૈશ્ચ પરશ્વધૈઃ ॥ 44 ॥
ચૂર્ણિતાભિશ્શિલાભિશ્ચ શરૈશ્ચિત્રૈરનેકશઃ ।
વિચ્છિન્નૈસ્સમરે ભૂમિર્વિકીર્ણાઽભૂદ્ભયંકરા ॥ 45 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે અરણ્યકાંડે પંચવિંશસ્સર્ગઃ ॥
