શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે અરણ્યકાંડમ્ ।
અથ ષષ્ટિતમસ્સર્ગઃ ।
ભૃશમાવ્રજમાનસ્ય તસ્યાધો વામલોચનમ્ ।
પ્રાસ્ફુરચ્ચાસ્ખલદ્રામો વેપથુશ્ચાપ્ય જાયત ॥ 1 ॥
ઉપાલક્ષ્ય નિમિત્તાનિ સોઽશુભાનિ મુહુર્મુહુઃ ।
અપિ ક્ષેમં નુ સીતાયા ઇતિ વૈ વ્યાજહાર ચ ॥ 2 ॥
ત્વરમાણો જગામાથ સીતાદર્શનલાલસઃ ।
શૂન્યમાવસથં દૃષ્ટ્વા બભૂવોદ્વિગ્નમાનસઃ ॥ 3 ॥
ઉદ્ભ્રમન્નિવ વેગેન વિક્ષિપન્રઘુનંદનઃ ।
તત્ર તત્રોટજસ્થાનમભિવીક્ષય સમંતતઃ ॥ 4 ॥
દદર્શ પર્ણશાલાં ચ રહિતાં સીતયા તદા ।
શ્રિયા વિરહિતાં ધ્વસ્તાં હેમંતે પદ્મિનીમિવ ॥ 5 ॥
રુદંતમિવ વૃક્ષૈશ્ચ મ્લાનપુષ્પમૃગદ્વિજમ્ ।
શ્રિયા વિહીનં વિધ્વસ્તં સંત્યક્તવનદેવતમ્ ॥ 6 ॥
વિપ્રકીર્ણાજિનકુશં વિપ્રવિદ્ધબ્રુસીકટમ્ ।
દૃષ્ટ્વા શૂન્યં નિજસ્થાનં વિલલાપ પુનઃ પુનઃ ॥ 7 ॥
હૃતા મૃતા વા નષ્ટા વા ભક્ષિતા વા ભવિષ્યતિ ।
નિલીનાપ્યથવા ભીરુરથવા વનમાશ્રિતા ॥ 8 ॥
ગતા વિચેતું પુષ્પાણિ ફલાન્યપિ ચ વા પુનઃ ।
અથવા પદ્મિનીં યાતા જલાર્થં વા નદીં ગતા ॥ 9 ॥
યત્નાન્મૃગયમાણસ્તુ નાસસાદ વને પ્રિયામ્ ।
શોકરક્તેક્ષણશ્શોકાદુન્મત્ત ઇવ લક્ષ્યતે ॥ 10 ॥
વૃક્ષાદ્વૃક્ષં પ્રધાવન્સગિરેશ્ચાદ્રિં નદાન્નદીમ્ ।
બભૂવ વિલપન્રામશ્શોકાર્ણવપરિપ્લુતઃ ॥ 11 ॥
અપિ કાચિત્ત્વયા દૃષ્ટા સા કદંબપ્રિયા પ્રિયા ।
કદંબ યદિ જાનીષે શંસ સીતાં શુભાનનામ્ ॥ 12 ॥
સ્નિગ્ધપલ્લવસંકાશા પીતકૌશેયવાસિની ।
શંસસ્વ યદિ વા દૃષ્ટા બિલ્વ બિલ્વોપમસ્તની ॥ 13 ॥
અથવાઽર્જુન શંસ ત્વં પ્રિયાં તામર્જુનપ્રિયામ્ ।
જનકસ્ય સુતા ભીરુર્યદિ જીવતિ વા ન વા ॥ 14 ॥
કકુભઃ કકુભોરૂં તાં વ્યક્તં જાનાતિ મૈથિલીમ્ ।
યથા પલ્લવપુષ્પાઢ્યો ભાતિ હ્યેષ વનસ્પતિઃ ॥ 15 ॥
ભ્રમરૈરુપગીતશ્ચ યથા દ્રુમવરો હ્યયમ્ ।
એષ વ્યક્તં વિજાનાતિ તિલકસ્તિલકપ્રિયામ્ ॥ 16 ॥
અશોક શોકાપનુદ શોકોપહતચેતસમ્ ।
ત્વન્નામાનં કુરુ ક્ષિપ્રં પ્રિયાસંદર્શનેન મામ્ ॥ 17 ॥
યદિ તાલ ત્વયા દૃષ્ટા પક્વતાલફલસ્તની ।
કથયસ્વ વરારોહાં કારુણ્યં યદિ તે મયિ ॥ 18 ॥
યદિ દૃષ્ટા ત્વયા સીતા જંબુ જંબૂફલોપમા ।
પ્રિયાં યદિ વિજાનીષે નિઃશંકં કથયસ્વ મે ॥ 19 ॥
અહો ત્વં કર્ણિકારાદ્ય સુપુષ્પૈશ્શોભસે ભૃશમ્ ।
કર્ણિકારપ્રિયા સાધ્વી શંસ દૃષ્ટા પ્રિયા યદિ ॥ 20 ॥
ચૂતનીપમહાસાલાન્પનસાન્કુરવાંધવાન્ ।
દાડિમાનનસાન્ગત્વા દૃષ્ટ્વા રામો મહાયશાઃ ॥ 21 ॥
મલ્લિકા માધવીશ્ચૈવ ચંપકાન્કેતકીસ્તથા ।
પૃચ્છન્રામો વને ભાંતઃ ઉન્મત્ત ઇવ લક્ષ્યતે ॥ 22 ॥
અથવા મૃગશાબાક્ષીં મૃગ જાનાસિ મૈથિલીમ્ ।
મૃગવિપ્રેક્ષણી કાંતા મૃગીભિસ્સહિતા ભવેત્ ॥ 23 ॥
ગજ સા ગજનાસોરૂર્યદિ દૃષ્ટા ત્વયા ભવેત્ ।
તાં મન્યે વિદિતાં તુભ્યમાખ્યાહિ વરવારણ ॥ 24 ॥
શાર્દૂલ યદિ સા દૃષ્ટા પ્રિયા ચંદ્રનિભાનના ।
મૈથિલી મમ વિસ્રબ્ધં કથયસ્વ ન તે ભયમ્ ॥ 25 ॥
કિં ધાવસિ પ્રિયે દૂરે દૃષ્ટાસિ કમલેક્ષણે ।
વૃક્ષૈરાચ્છાદ્ય ચાત્માનં કિં માં ન પ્રતિભાષસે ॥ 26 ॥
તિષ્ઠ તિષ્ઠ વરારોહે ન તેઽસ્તિ કરુણા મયિ ।
નાત્યર્થં હાસ્યશીલાસિ કિમર્થં મામુપેક્ષસે ॥ 27 ॥
પીતકૌશેયકેનાસિ સૂચિતા વરવર્ણિનિ ।
ધાવંત્યપિ મયા દૃષ્ટા તિષ્ઠ યદ્યસ્તિ સૌહૃદમ્ ॥ 28 ॥
નૈવ સા નૂનમથવા હિંસિતા ચારુહાસિની ।
કૃચ્છ્રપ્રાપ્તં ન માં નૂનં યથોપેક્ષિતુમર્હતિ ॥ 29 ॥
વ્યક્તં સા ભક્ષિતા બાલા રાક્ષસૈઃ પિશિતાશનૈઃ ।
વિભજ્યાંકાનિ સર્વાણિ મયા વિરહિતા પ્રિયા ॥ 30 ॥
નૂનં તચ્છુભદંતોષ્ઠં સુનાસં ચારુકુંડલમ્ ।
પૂર્ણચંદ્રનિભં ગ્રસ્તં મુખંનિષ્પ્રભતાં ગતમ્ ॥ 31 ॥
સા હિ ચંપકવર્ણાભા ગ્રીવા ગ્રૈવેયશોભિતા ।
કોમલા વિલપંત્યાસ્તુ કાંતાયા ભક્ષિતા શુભા ॥ 32 ॥
નૂનં વિક્ષિપ્યમાણૌ તૌ બાહૂ પલ્લવકોમલૌ ।
ભક્ષિતૌ વેપમાનાગ્રૌ સહસ્તાભરણાંગદૌ ॥ 33 ॥
મયા વિરહિતા બાલા રક્ષસાં ભક્ષણાય વૈ ।
સાર્ધેનેવ પરિત્યક્તા ભક્ષિતા બહુબાંધવા ॥ 34 ॥
હા લક્ષ્મણ મહાબાહો પશ્યસિ ત્વં પ્રિયાં ક્વચિત્ ।
હા પ્રિયે ક્વ ગતા ભદ્રે હા સીતેતિ પુનઃ પુનઃ ॥ 35 ॥
ઇત્યેવં વિલપન્રામઃ પરિધાવન્વનાદ્વનમ્ ।
ક્વચિદુદ્ભ્રમતે વેગાત્ક્વચિદ્વિભ્રમતે બલાત્ ॥ 36 ॥
ક્વચિન્મત્ત ઇવાભાતિ કાંતાન્વેષણતત્પરઃ ।
સ વનાનિ નદીશ્શૈલાન્ ગિરિપ્રસ્રવણાનિ ચ ॥ 37 ॥
કાનનાનિ ચ વેગેન ભ્રમત્યપરિસંસ્થિતઃ ।
તથા સ ગત્વા વિપુલં મહદ્વનં પરીત્ય સર્વં ત્વથ મૈથિલીં પ્રતિ ।
અનિષ્ઠિતાશસ્સચકાર માર્ગણે પુનઃ પ્રિયાયાઃ પરમં પરિશ્રમમ્ ॥ 38 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે અરણ્યકાંડે ષષ્ટિતમસ્સર્ગઃ ॥
