શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે બાલકાંડમ્ ।
અથ ત્રિસપ્તતિતમસ્સર્ગઃ ।
યસ્મિંસ્તુ દિવસે રાજા ચક્રે ગોદાનમુત્તમમ્ ।
તસ્મિં સ્તુ દિવસે શૂરો યુધાજિત્સમુપેયિવાન્ ॥ 1 ॥
પુત્રઃ કેકયરાજસ્ય સાક્ષાદ્ભરતમાતુલઃ ।
દૃષ્ટ્વા પૃષ્ટ્વા ચ કુશલં રાજાનમિદમબ્રવીત્ ॥ 2 ॥
કેકયાધિપતી રાજા સ્નેહાત્ કુશલમબ્રવીત્ ।
યેષાં કુશલકામોઽસિ તેષાં સંપ્રત્યનામયમ્ ॥ 3 ॥
સ્વસ્રીયં મમ રાજેંદ્ર દ્રષ્ટુકામો મહીપતિઃ ।
તદર્થમુપયાતોઽહમયોધ્યાં રઘુનંદન ॥ 4 ॥
શ્રુત્વા ત્વહમયોધ્યાયાં વિવાહાર્થં તવાત્મજાન્ ।
મિથિલામુપયાતાંસ્તુ ત્વયા સહ મહીપતે ॥ 5 ॥
ત્વરયાભ્યુપયાતોઽહં દ્રષ્ટુકામ સ્સ્વસુસ્સુતમ્ ।
અથ રાજા દશરથઃ પ્રિયાતિથિમુપસ્થિતમ્ ॥ 6 ॥
દૃષ્ટ્વા પરમસત્કારૈઃ પૂજાર્હં સમપૂજયત્ ।
તતસ્તામુષિતો રાત્રિં સહ પુત્રૈર્મહાત્મભિઃ ॥ 7 ॥
પ્રભાતે પુનરુત્થાય કૃત્વા કર્માણિ કર્મવિત્ ।
ઋષીંસ્તદા પુરસ્કૃત્ય યજ્ઞવાટમુપાગમત્ ॥ 8 ॥
યુક્તે મુહૂર્તે વિજયે સર્વાભરણભૂષિતૈઃ ।
ભ્રાતૃભિસ્સહિતો રામઃ કૃતકૌતુકમંગલઃ ॥ 9 ॥
વસિષ્ઠં પુરતઃ કૃત્વા મહર્ષીનપરાનપિ ।
પિતુ સ્સમીપમાશ્રિત્ય તસ્થૌ ભ્રાતૃભિરાવૃતઃ ॥ 10 ॥
વસિષ્ઠો ભગવાનેત્ય વૈદેહમિદમબ્રવીત્ ।
રાજા દશરથો રાજન્ કૃતકૌતુકમંગલૈઃ ॥ 11 ॥
પુત્રૈર્નરવર શ્રેષ્ઠ દાતારમભિકાંક્ષતે ।
દાતૃપ્રતિગ્રહીતૃભ્યાં સર્વાર્થાઃ પ્રભવંતિ હિ ॥ 12 ॥
સ્વધર્મં પ્રતિપદ્યસ્વ કૃત્વા વૈવાહ્યમુત્તમમ્ ।
ઇત્યુક્તઃ પરમોદારો વસિષ્ઠેન મહાત્મના ॥ 13 ॥
પ્રત્યુવાચ મહાતેજા વાક્યં પરમધર્મવિત્ ।
કસ્સ્થિતઃ પ્રતિહારો મે કસ્યાજ્ઞા સંપ્રતીક્ષ્યતે ॥ 14 ॥
સ્વગૃહે કો વિચારોઽસ્તિ યથા રાજ્યમિદં તવ ।
કૃતકૌતુકસર્વસ્વા વેદિમૂલમુપાગતાઃ ॥ 15 ॥
મમ કન્યા મુનિશ્રેષ્ઠ દીપ્તા વહ્નેરિવાર્ચિષઃ ।
સજ્જોઽહં ત્વત્પ્રતીક્ષોઽસ્મિ વેદ્યામસ્યાં પ્રતિષ્ઠિતઃ ॥ 16 ॥
અવિઘ્નં કુરુતાં રાજા કિમર્થમવલંબતે ।
તદ્વાક્યં જનકેનોક્તં શ્રુત્વા દશરથસ્તદા ।
પ્રવેશયામાસ સુતાન્ સર્વાનૃષિગણાનપિ ॥ 17 ॥
તતો રાજા વિદેહાનાં વસિષ્ઠમિદમબ્રવીત્ ॥ 18 ॥
કારયસ્વ ઋષે સર્વમૃષિભિઃ સહ ધાર્મિક ।
રામસ્ય લોકરામસ્ય ક્રિયાં વૈવાહિકીં વિભો ॥ 19 ॥
તથેત્યુક્ત્વા તુ જનકં વસિષ્ઠો ભગવાનૃષિઃ ।
વિશ્વામિત્રં પુરસ્કૃત્ય શતાનંદં ચ ધાર્મિકમ્ ॥ 20 ॥
પ્રપામધ્યે તુ વિધિવત્વેદિં કૃત્વા મહાતપાઃ ।
અલંચકાર તાં વેદિં ગંધપુષ્પૈ સ્સમંતતઃ ॥ 21 ॥
સુવર્ણપાલિકાભિશ્ચ છિદ્રકુંભૈશ્ચ સાંકુરૈઃ ।
અંકુરાઢ્યૈશ્શરાવૈશ્ચ ધૂપપાત્રૈ સ્સધૂપકૈઃ ॥ 22 ॥
શંખપાત્રૈ સ્સ્રુવૈ સ્સ્રુગ્ભિઃ પાત્રૈરર્ઘ્યાભિપૂરિતૈઃ ।
લાજપૂર્ણૈશ્ચ પાત્રીભિરક્ષતૈરભિસંસ્કૃતૈઃ ॥ 23 ॥
દર્ભૈસ્સમૈસ્સમાસ્તીર્ય વિધિવન્મંત્રપૂર્વકમ્ ।
અગ્નિમાદાય વેદ્યાં તુ વિધિમંત્રપુરસ્કૃતમ્ ॥ 24 ॥
જુહાવાગ્નૌ મહાતેજા વસિષ્ઠો ભગવાનૃષિઃ ।
તતસ્સીતાં સમાનીય સર્વાભરણભૂષિતામ્ ॥ 25 ॥
સમક્ષમગ્ને સ્સંસ્થાપ્ય રાઘવાભિમુખે તદા ।
અબ્રવીજ્જનકો રાજા કૌસલ્યાનંદવર્ધનમ્ ॥ 26 ॥
ઇયં સીતા મમ સુતા સહધર્મચરી તવ ।
પ્રતીચ્છ ચૈનાં ભદ્રં તે પાણિં ગૃહ્ણીષ્વ પાણિના ॥ 27 ॥
પતિવ્રતા મહાભાગા છાયેવાનુગતા સદા ।
ઇત્યુક્ત્વા પ્રાક્ષિપદ્રાજા મંત્રપૂતં જલં તદા ॥ 28 ॥
સાધુ સાધ્વિતિ દેવાના મૃષીણાં વદતાં તદા ।
દેવદુંદુભિર્નિર્ઘોષઃ પુષ્પવર્ષો મહાનભૂત્ ॥ 29 ॥
એવં દત્ત્વા તદા સીતાં મંત્રોદકપુરસ્કૃતામ્ ।
અબ્રવીજ્જનકો રાજા હર્ષેણાભિપરિપ્લુતઃ ॥ 30 ॥
લક્ષ્મણાગચ્છ ભદ્રં તે ઊર્મિલામુદ્યતાં મયા ।
પ્રતીચ્છ પાણિં ગૃહ્ણીષ્વ માભૂત્કાલસ્ય પર્યયઃ ॥ 31 ॥
તમેવમુક્ત્વા જનકો ભરતં ચાભ્યભાષત ।
ગૃહાણ પાણિં માંડવ્યાઃ પાણિના રઘુનંદન ॥ 32 ॥
શત્રુઘ્નં ચાપિ ધર્માત્મા અબ્રવીજ્જનકેશ્વરઃ ।
શ્રુતકીર્ત્યા મહાબાહો પાણિં ગૃહ્ણીષ્વ પાણિના ॥ 33 ॥
સર્વે ભવંતસ્સૌમ્યાશ્ચ સર્વે સુચરિતવ્રતાઃ ।
પત્નીભિસ્સંતુ કાકુત્સ્થા માભૂત્કાલસ્ય પર્યયઃ ॥ 34 ॥
જનકસ્ય વચ શ્શૃત્વા પાણીન્ પાણિભિરાસ્પૃશન્ ।
ચત્વારસ્તે ચતસૃણાં વસિષ્ઠસ્ય મતે સ્થિતાઃ ॥ 35 ॥
અગ્નિં પ્રદક્ષિણીકૃત્ય વેદિં રાજાનમેવ ચ ।
ઋષીંશ્ચૈવ મહાત્માનસ્સભાર્યા રઘુસત્તમાઃ ॥ 36 ॥
યથોક્તેન તદા ચક્રુર્વિવાહં વિધિપૂર્વકમ્ ।
કાકુત્સ્થૈશ્ચ ગૃહીતેષુ લલિતેષુ ચ પાણિષુ ॥ 37 ॥
પુષ્પવૃષ્ટિર્મહત્યાસીદંતરિક્ષાત્સુભાસ્વરા ।
દિવ્યદુંદુભિનિર્ઘોષૈર્ગીતવાદિત્રનિસ્વનૈઃ ॥ 38 ॥
નનૃતુશ્ચાપ્સરસ્સંઘા ગંધર્વાશ્ચ જગુઃ કલમ્ ।
વિવાહે રઘુમુખ્યાનાં તદદ્ભુતમદૃશ્યત ॥ 39 ॥
ઈદૃશે વર્તમાને તુ તૂર્યોદ્ઘુષ્ટનિનાદિતે ।
ત્રિરગ્નિં તે પરિક્રમ્ય ઊહુર્ભાર્યાં મહૌજસઃ ॥ 40 ॥
અથોપકાર્યાં જગ્મુસ્તે સભાર્યા રઘુનંદનાઃ ।
રાજાઽપ્યનુયયૌ પશ્યંત્સર્ષિસંઘ સ્સબાંધવઃ ॥ 41 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે બાલકાંડે ત્રિસપ્તતિતમસ્સર્ગઃ ॥
