શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે યુદ્ધકાંડમ્ ।
અથ ચતુશ્ચત્વારિંશસ્સર્ગઃ ।
યુધ્યતામેનતેષાંતુતદાવાનરરાક્ષસામ્ ।
રવિરસ્તંગતોરાત્રિઃપ્રવૃત્તાપ્રાણહારિણી ॥ 1 ॥
અન્યોન્યંબદ્ધવૈરાણાંઘોરાણાંજયમિચ્છતામ્ ।
સંપ્રવૃત્તંનિશાયુદ્ધંતદાવાનરરક્ષસામ્ ॥ 2 ॥
રાક્ષસોઽસીતિહરયોહરિશ્ચાઽસીતિરાક્ષસાઃ ।
અન્યોન્યંસમરેજઘ્નુસ્તસ્મિંસ્તમસિદારુણે ॥ 3 ॥
જહિદારયચૈહીતિકથંવિદ્રવસીતિચ ।
એવંસુતુમુલશ્શબ્દસ્તસ્મિંસ્તમસિશુશ્રુવે ॥ 4 ॥
કાલાઃકાંચનસન્નાહાસ્તસ્મિંસ્તમસિરાક્ષસાઃ ।
સંપ્રદૃશ્યંતશૈલેંદ્રાદીપ્તૌષધિવનાઇવ ॥ 5 ॥
તસ્મિંસ્તમસિદુષ્પારેરાક્ષસાઃક્રોધમૂર્છિતાઃ ।
પરિપેતુર્મહાવેગાભક્ષયંતઃપ્લવંગમાન્ ॥ 6 ॥
તેહયાન્ કાંચનાપીડાન્ ધ્વજાંશ્ચાશીવિષોપમાન્ ।
આપ્લુત્યદશનૈસ્તીક્ષ્ણૈર્ભીમકોપાવ્યદારયન્ ॥ 7 ॥
વાનરાબલિનોયુદ્ધેઽક્ષોભયન્ રાક્ષસીંચમૂમ્ ।
કુંજરાન્ કુંજરારોહાન્ પતાકાધ્વજિનોરથાન્ ॥ 8 ॥
કર્ષુશ્ચદદંશુશ્ચદશનૈઃક્રોધમૂર્છિતાઃ ।
લક્ષ્મણશ્ચાપિરામશ્ચશરૈરાશીવિષોપમૈઃ ॥ 9 ॥
દૃશ્યાદૃશ્યાનિરક્ષાંસિપ્રવરાણિનિજઘ્નતુઃ ।
તુરંગખુરવિધ્વસ્તંરથનેમિસમુત્થિતમ્ ॥ 10 ॥
રુરોધકર્ણનેત્રાણિયુધ્યતાંધરણીરજઃ ।
વર્તમાનેતથાઘોરેસંગ્રામેરોમહર્ષણે ॥ 11 ॥
રુધિરોધામહાઘોરાનદ્યસ્તત્રપ્રસુસ્રુવુઃ ।
તતોભેરીમૃદંગાનાંપણવાનાંચનિસ્સ્વનઃ ॥ 12 ॥
શંખવેણુસ્વનોન્મિશ્રસ્સંભૂવાદ્ભુતોપમઃ ।
હતાનાંસ્તનમાનાનાંરાક્ષસાનાંચનિઃસ્વનઃ ॥ 13 ॥
શસ્તાનાંવાનરાણાંચસંબભૂવાતિદારુણઃ ।
હતૈર્વાનરવીરૈશ્ચશક્તિશૂલપરશ્વધૈઃ ॥ 14 ॥
નિહતૈઃપર્વતાકારૈરાક્ષસૈઃકામરૂપિભિઃ ।
શસ્ત્રપુષ્પોપહારાચતત્રાસીદ્યુદ્ધમેદિની ॥ 15 ॥
દુર્ જ્ઞેયાદુર્નિવેશાચશોણિતાસ્રાવકર્દમા ।
સાબભૂવનિશાઘોરાહરિરાક્ષસહારિણી ॥ 16 ॥
કાલરાત્રીવભૂતાનાંસર્વેષાંદુરતિક્રમા ।
તતસ્તેરાક્ષસાસ્તત્રતસ્મિંસ્તમસિદારુણે ॥ 17 ॥
રામમેવાભ્યવર્તંતસમ્હૃષ્ટાશ્શરવૃષ્ટિભિઃ ।
તેષામાપતતાંશબ્દઃક્રુદ્ધાનામપિગર્જતામ્ ॥ 18 ॥
ઉદ્વર્ત;ઇવ સપ્તાનાં સમુદ્રાણાં અભૂત્ સ્વનઃ ।
તેષાં રામહ્ શારૈહ્ ષડ્ભિહ્ ષડ્ જઘાન નિશાઅ ચરાન્ ॥ 19 ॥
નિમેષાંતરમાત્રેણશિતૈરગ્નિશિખોપમૈઃ ।
યમશત્રુશ્ચદુર્ધર્ષોમહાપાર્શ્વમહોદરૌ ॥ 20 ॥
વજ્રદંષ્ટ્રોમહાકાયસ્તૌચોભૌશુકસારણૌ ।
તેતુરામેણબાણૌઘૈસ્સર્વેમર્મસુતાડિતાઃ ॥ 21 ॥
યુદ્ધાદપસૃતાસ્તત્રસાવશેષાયુષોઽભવન્ ।
તત્રકાંચનચિત્રાંગૈશ્શરૈરગ્નિશિખોપમૈઃ ॥ 22 ॥
દિશશ્ચકારવિમલાઃપ્રદિશશ્ચમહારથઃ ।
યેત્વન્યેરાક્ષસાભીમારામસ્યાભિમુખેસ્થિતાઃ ॥ 23 ॥
તેઽપિનષ્ટાઃસમાસાદ્યપતંગાઇવપાવકમ્ ।
સુવર્ણપુંખૈર્વિશિખૈસ્સપતદ્ભિસ્સહસ્રશઃ ॥ 24 ॥
બભૂવરજનીચિત્રાખદ્યોતૈરિવશારદી ।
રાક્ષસાનાંચનિનદૈર્હરીણાંચાપિનિસ્સ્વનૈઃ ॥ 25 ॥
સાબભૂવનિશાઘોરાભૂયોઘોરતરાતદા ।
તેનશબ્દેનમહતાપ્રવૃદ્ધેનસમંતતઃ ॥ 26 ॥
ત્રિકૂટઃકંદરાકીર્ણઃપ્રવ્યાહરદિવાચલઃ ।
ગોલાંગૂલામહાકાયાસ્તમસાતુલ્યવર્ચસઃ ॥ 27 ॥
સંપરિષ્વજ્યબાહુભ્યાંભક્ષયન્રજનીચરાન્ ।
અંગદસ્તુરણેશત્રૂનનિહંતુંસમુપસ્થિતઃ ॥ 28 ॥
રાવણિંનિજઘાનાશુસારથિંચહયાનપિ ।
વર્તમાનેતદાઘોરેસંગ્રામેભૃશદારુણે ॥ 29 ॥
ઇંદ્રજિત્તુરથંત્યક્ત્વાહતાશ્વોહતસારથિઃ ।
અંગદેનમહામાયસ્તત્રૈવાંતરધીયત ॥ 30 ॥
તત્કર્મવાલિપુત્રસ્યસર્વેદેવાસ્સહર્ષિભિઃ ।
તુષ્ટુવુઃપૂજનાર્હસ્યતૌચોભૌરામલક્ષ્મણૌ ॥ 31 ॥
પ્રભાવંસર્વભૂતાનિવિદુરિંદ્રજિતોયુધિ ।
તેનતેતંમહાત્માનંતુષ્ટાઃદૃષ્ટવાપ્રધર્ષિતમ્ ॥ 32 ॥
તતઃપ્રહૃષ્ટાઃકપયસ્સસુગ્રીવવિભીષણાઃ ।
સાધુસાધ્વિતિનેદુશ્ચદૃષ્ટવાશત્રુંપ્રધર્ષિતમ્ ॥ 33 ॥
ઇંદ્રજિત્તુતદાતેનનિર્જિતોભીમકર્મણા ।
સંયુગેવાલિપુત્રેણક્રોધંચક્રેસુદારુણમ્ ॥ 34 ॥
સોઽંતર્ધાનગતઃપાપોરાવણીરણકર્કશઃ ।
અદૃશ્યોનિશિતાન્બાણાન્મુમોચાશનિવર્ચસઃ ॥ 35 ॥
સરામંલક્ષ્મણંચૈવઘોરૈર્નાગમયૈશ્શરૈઃ ।
બિભેદસમરેક્રુદ્ધઃસર્વગાત્રેષુરાક્ષસઃ ॥ 36 ॥
માયયાસમ્વૃતસ્તત્રમોહયન્રાઘવૌયુધિ ।
અદૃશ્યસ્સર્વભૂતાનાંકૂટયોધીનિશાચરઃ ॥ 37 ॥
બબંધશરબંધેનભ્રાતરૌરામલક્ષ્મણૌ ।
તેનતૌપુરુષવ્યાઘ્રૌક્રુદ્ધેનાશીવિષૈશ્શરૈઃ ॥ 38 ॥
સહસાનિહતૌવીરૌતદાપ્રૈક્ષંતવાનરાઃ ।
પ્રકાશરૂપસ્તુતદાનશક્તસ્તૌબાધિતુંરાક્ષસરાજપુત્રઃ ।
માયાંપ્રયોક્તુંસમુપાજગામબબંધતૌરાજસુતૌદુરાત્મા ॥ 39 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે યુદ્ધકાંડે ચતુશ્ચત્વારિંશસ્સર્ગઃ ॥
