શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે અરણ્યકાંડમ્ ।
અથ નવમસ્સર્ગઃ ।
સુતીક્ષ્ણેનાભ્યનુજ્ઞાતં પ્રસ્થિતં રઘુનંદનમ્ ।
હૃદ્યયા સ્નિગ્ધયા વાચા ભર્તારમિદમબ્રવીત્ ॥ 1 ॥
અયં ધર્મસ્સુસૂક્ષ્મેણ વિધિના પ્રાપ્યતે મહાન્ ।
નિવૃત્તેન તુ શક્યોઽયં વ્યસનાત્કામજાદિહ ॥ 2 ॥
ત્રીણ્યેવ વ્યસનાન્યત્ર કામજાનિ ભવંત્યુત ।
મિથ્યાવાક્યં પરમકં તસ્માદ્ગુરુતરાવુભૌ ॥ 3 ॥
પરદારાભિગમનં વિના વૈરં ચ રૌદ્રતા ।
મિથ્યાવાક્યં ન તે ભૂતં ન ભવિષ્યતિ રાઘવ ॥ 4 ॥
કુતોઽભિલાષણં સ્ત્રીણાં પરેષાં ધર્મનાશનમ્ ।
તવ નાસ્તિ મનુષ્યેંદ્ર ન ચાભૂત્તે કદાચન ॥ 5 ॥
મનસ્યપિ તથા રામ ન ચૈતદ્વિદ્યતે ક્વચિત્ ।
સ્વદારનિરતસ્ત્વં ચ નિત્યમેવ નૃપાત્મજ ॥ 6 ॥
ધર્મિષ્ઠસ્સત્યસંધશ્ચ પિતુર્નિર્દેશકારકઃ ।
સત્યસંધ મહાભાગ શ્રીમલ્લક્ષ્મણપૂર્વજ ॥ 7 ॥
ત્વયિ ધર્મશ્ચ સત્યં ચ ત્વયિ સર્વં પ્રતિષ્ઠિતમ્ ।
તચ્ચ સર્વં મહાબાહો શક્યં ધર્તું જિતેંદ્રિયૈઃ ॥ 8 ॥
તવ વશ્યેંદ્રિયત્વં ચ જાનામિ શુભદર્શન ।
તૃતીયં યદિદં રૌદ્રં પરપ્રાણાભિહિંસનમ્ ॥ 9 ॥
નિર્વૈરં ક્રિયતે મોહાત્તચ્ચ તે સમુપસ્થિતમ્ ।
પ્રતિજ્ઞાતસ્ત્વયા વીર દંડકારણ્યવાસિનામ્ ॥ 10 ॥
ઋષીણાં રક્ષણાર્થાય વધસ્સંયતિ રક્ષસામ્ ।
એતન્નિમિત્તં ચ વનં દંડકા ઇતિ વિશ્રુતમ્ ॥ 11 ॥
પ્રસ્થિતસ્ત્વં સહ ભ્રાત્રા ધૃતબાણશરાસનઃ ।
તતસ્ત્વાં પ્રસ્થિતં દૃષ્ટ્વા મમ ચિંતાકુલં મનઃ ॥ 12 ॥
ત્વદ્વૃત્તં ચિંતયંત્યા વૈ ભવેન્નિશ્શ્રેયસં હિતમ્ ।
ત્વાં ચૈવ પ્રસ્થિતં દૃષ્ટ્વા રામ ચિંતાકુલં મનઃ ॥ 13 ॥
સર્વતચશિંતય્નત્યા મે તવ નિશ્શ્રેયસં નૃપ ।
ન હિ મે રોચતે વીર ગમનં દંડકાન્પ્રતિ ॥ 14 ॥
કારણં તત્ર વક્ષ્યામિ વદંત્યાશ્શ્રૂયતાં મમ ।
ત્વં હિ બાણધનુષ્પાણિર્ભ્રાત્રા સહ વનં ગતઃ ॥ 15 ॥
દૃષ્ટ્વા વનચરાન્સર્વાન્કચ્ચિત્કુર્યાશ્શરવ્યયમ્ ।
ક્ષત્રિયાણામપિ ધનુર્હુતાશસ્યેંધનાનિ ચ ॥ 16 ॥
સમીપતસ્સ્થિતં તેજો બલમુચ્છ્રયતે ભૃશમ્ ।
પુરા કિલ મહાબાહો તપસ્સ્વી સત્યવાક્છુચિઃ ॥ 17 ॥
કસ્મિંશ્ચિદભવત્પુણ્યે વને રતમૃગદ્વિજે ।
તસ્યૈવ તપસો વિઘ્નં કર્તુમિંદ્રશ્શચીપતિઃ ॥ 18 ॥
ખંગપાણિરથાગચ્છદાશ્રમં ભટરૂપધૃત્ ।
તસ્મિંસ્તદાશ્રમપદે નિશિતઃ ખંગ ઉત્તમઃ ॥ 19 ॥
સ ન્યાસવિધિના દત્તઃ પુણ્યે તપસિ તિષ્ઠતઃ ।
સ તચ્છસ્ત્રમનુપ્રાપ્ય ન્યાસરક્ષણતત્પરઃ ॥ 20 ॥
વને તુ વિચરત્યેવ રક્ષન્પ્રત્યયમાત્મનઃ ।
યત્ર ગચ્છત્યુપાદાતું મૂલાનિ ચ ફલાનિ ચ ॥ 21 ॥
ન વિના યાતિ તં ખંગં ન્યાસરક્ષણતત્પરઃ ।
નિત્યં શસ્ત્રં પરિવહન્ક્રમેણ સ તપોધનઃ ॥ 22 ॥
ચકાર રૌદ્રીં સ્વાં બુદ્ધિં ત્યક્ત્વા તપસિ નિશ્ચયમ્ ।
તતસ્સરૌદ્રેઽભિરતઃ પ્રમત્તોઽધર્મકર્શિતઃ ॥ 23 ॥
તસ્ય શસ્ત્રસ્ય સંવાસાજ્જગામ નરકં મુનિઃ ।
એવમેતત્પુરા વૃત્તં શસ્ત્રસંયોગકારણમ્ ॥ 24 ॥
અગ્નિસંયોગવદ્ધેતુશ્શસ્ત્રસંયોગ ઉચ્યતે ।
સ્નેહાચ્ચ બહુમાનાચ્ચ સ્મારયે ત્વાં ન શિક્ષયે ॥ 25 ॥
ન કથંચન સા કાર્યા ગૃહીતધનુષા ત્વયા ।
બુદ્ધિર્વૈરં વિના હંતું રાક્ષસાંદંડકાશ્રિતાન્ ॥ 26 ॥
અપરાધં વિના હંતું લોકાન્વીર ન કામયે ।
ક્ષત્રિયાણાં તુ વીરાણાં વનેષુ નિરતાત્મનામ્ ॥ 27 ॥
ધનુષા કાર્યમેતાવદાર્તાનાં ત્વભિરક્ષણમ્ ।
ક્વચ શસ્ત્રં ક્વ ચ વનં ક્વ ચ ક્ષાત્રં તપઃ ક્વચ ॥ 28 ॥
વ્યાવિદ્ધમિદમસ્માભિર્દ્દેશધર્મસ્તુ પૂજ્યતામ્ ।
તદાર્ય કલુષા બુદ્ધિર્જાયતે શસ્ત્રસેવનાત્ ॥ 29 ॥
પુનર્ગત્વા ત્વયોધ્યાયાં ક્ષત્રધર્મં ચરિષ્યસિ ।
અક્ષયા તુ ભવેત્પ્રીતિશ્શ્વશ્રૂશ્વશુરયોર્મમ ॥ 30 ॥
યદિ રાજ્યં પરિત્યજ્ય ભવેસ્ત્વં નિરતો મુનિઃ ।
ધર્માદર્થઃ પ્રભવતિ ધર્માત્પ્રભવતે સુખમ્ ॥ 31 ॥
ધર્મેણ લભતે સર્વં ધર્મસારમિદં જગત્ ।
આત્માનં નિયમૈસ્તૈસ્તૈ કર્શયિત્વા પ્રયત્નતઃ ॥ 32 ॥
પ્રાપ્યતે નિપુણૈર્ધર્મો ન સુખાલ્લભ્યતે સુખમ્ ।
નિત્યં શુચિમતિસ્સૌમ્ય ચર ધર્મં તપોવને ॥ 33 ॥
સર્વં હિ વિદિતં તુભ્યં ત્રૈલોક્યમપિ તત્ત્વતઃ ।
સ્ત્રીચાપલાદેતદુદાહૃતં મે ધર્મં ચ વક્તું તવ કસ્સમર્થઃ ।
વિચાર્ય બુદ્ધ્યા તુ સહાનુજેન યદ્રોચતે તત્કુરુ મા ચિરેણ ॥ 34 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે અરણ્યકાંડે નવમસ્સર્ગઃ ॥
