શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે અયોધ્યાકાંડમ્ ।
અથ પંચવિંશસ્સર્ગઃ ।
સાઽવનીય તમાયાસમુપસ્પૃશ્ય જલં શુચિઃ ।
ચકાર માતા રામસ્ય મંગલાનિ મનસ્વિની ॥ 1 ॥
ન શક્યસે વારયિતું ગચ્છેદાનીં રઘૂત્તમ ।
શીઘ્રં ચ વિનિવર્તસ્વ વર્તસ્વ ચ સતાં ક્રમે ॥ 2 ॥
યં પાલયસિ ધર્મં ત્વં ધૃત્યા ચ નિયમેન ચ ।
સ વૈ રાઘવશાર્દૂલ ધર્મસ્ત્વામભિરક્ષતુ ॥ 3 ॥
યેભ્યઃ પ્રણમસે પુત્ર ચૈત્યેષ્વાયતનેષુ ચ ।
તે ચ ત્વામભિરક્ષંતુ વને સહ મહર્ષિભિઃ ॥ 4 ॥
યાનિ દત્તાનિ તેઽસ્ત્રાણિ વિશ્વામિત્રેણ ધીમતા ।
તાનિ ત્વામભિરક્ષંતુ ગુણૈસ્સમુદિતં સદા ॥ 5 ॥
પિતૃશુશ્રૂષયા પુત્ર માતૃશુશ્રૂષયા તથા ।
સત્યેન ચ મહાબાહો ચિરં જીવાભિરક્ષિતઃ ॥ 6 ॥
સમિત્કુશ પવિત્રાણિ વેદ્યશ્ચાયતનાનિ ચ ।
સ્થંડિલાનિ વિચિત્રાણિ શૈલા વૃક્ષાઃ ક્ષુપા હ્રદાઃ ॥ 7 ॥
પતંગાઃ પન્નગાસ્સિંહાસ્ત્વાં રક્ષંતુ નરોત્તમ ।
સ્વસ્તિસાધ્યાશ્ચ વિશ્વે ચ મરુતશ્ચ મહર્ષયઃ ।
સ્વસ્તિ ધાતા વિધાતા ચ સ્વસ્તિ પૂષા ભગોઽર્યમા ॥ 8 ॥
લોકપાલાશ્ચ તે સર્વે વાસવપ્રમુખાસ્તથા ।
ઋતવશ્ચૈવ પક્ષાશ્ચ માસા સ્સંવત્સરાઃ ક્ષપાઃ ॥ 9 ॥
દિનાનિ ચ મુહૂર્તાશ્ચ સ્વસ્તિ કુર્વંતુ તે સદા ।
સ્મૃતિર્ધૃતિશ્ચ ધર્મશ્ચ પાતુ ત્વાં પુત્ર સર્વતઃ ॥ 10 ॥
સ્કંદશ્ચ ભગવાંદેવ સ્સોમશ્ચ સ બૃહસ્પતિઃ ।
સપ્તર્ષયો નારદશ્ચ તે ત્વાં રક્ષંતુ સર્વતઃ ॥ 11 ॥
યાશ્ચાપિ સર્વતસ્સિધ્દા દિશશ્ચ સદિગીશ્વરાઃ ।
સ્તુતા મયા વને તસ્મિન્પાંતુ ત્વાં પુત્ર નિત્યશઃ ॥ 12 ॥
શૈલાસ્સર્વે સમુદ્રાશ્ચ રાજા વરુણ એવ ચ ।
દ્યૌરંતરિક્ષં પૃથિવી નદ્યસ્સર્વાસ્તથૈવ ચ ॥ 13 ॥
નક્ષત્રાણિ ચ સર્વાણિ ગ્રહાશ્ચ સહદેવતાઃ ।
અહોરાત્રે તથા સંધ્યે પાંતુ ત્વાં વનમાશ્રિતમ્ ॥ 14 ॥
ઋતવશ્ચૈવ ષટ્પુણ્યા માસાસ્સંવત્સરાસ્તથા ।
કલાશ્ચ કાષ્ઠાશ્ચ તથા તવ શર્મ દિશંતુ તે ॥ 15 ॥
મહાવને વિચરતો મુનિવેષસ્ય ધીમતઃ ।
તવાદિત્યાશ્ચ દૈત્યાશ્ચ ભવંતુ સુખદાસ્સદા ॥ 16 ॥
રાક્ષસાનાં પિશાચાનાં રૌદ્રાણાં ક્રૂરકર્મણામ્ ।
ક્રવ્યાદાનાં ચ સર્વેષાં મા ભૂત્પુત્રક તે ભયમ્ ॥ 17 ॥
પ્લવગા વૃશ્ચિકા દંશામશકાશ્ચૈવ કાનને ।
સરીસૃપાશ્ચ કીટાશ્ચ મા ભૂવન્ગહને તવ ॥ 18 ॥
મહાદ્વિપાશ્ચ સિંહાશ્ચ વ્યાઘ્રા ઋક્ષાશ્ચ દંષ્ટ્રિણઃ ।
મહિષા શ્શૃંગિણો રૌદ્રા ન તે દ્રુહ્યંતુ પુત્રક ॥ 19 ॥
નૃમાંસભોજના રૌદ્રા યે ચાન્યે સત્વજાતયઃ ।
મા ચ ત્વાં હિંસિષુઃ પુત્ર મયા સંપૂજિતાસ્ત્વિહ ॥ 20 ॥
આગમાસ્તે શિવાસ્સંતુ સિધ્યંતુ ચ પરાક્રમાઃ ।
સર્વસંપત્તયે રામ સ્વસ્તિમાન્ગચ્છ પુત્રક ॥ 21 ॥
સ્વસ્તિ તે ઽસ્ત્વંતરિક્ષેભ્યઃ પાર્થિવેભ્યઃ પુનઃ પુનઃ ।
સર્વેભ્યશ્ચૈવ દેવેભ્યો યે ચ વૈ પરિપંથિનઃ ॥ 22 ॥
ગુરુસ્સોમશ્ચ સૂર્યશ્ચ ધનદોઽથ યમસ્તથા ।
પાંતુ ત્વામર્ચિતા રામ દંડકારણ્યવાસિનમ્ ॥ 23 ॥
અગ્નિર્વાયુસ્તથા ધૂમો મંત્રાશ્ચર્ષિમુખાચ્ચ્યુતાઃ ।
ઉપસ્પર્શનકાલે તુ પાંતુ ત્વાં રઘુનંદન ॥ 24 ॥
સર્વલોકપ્રભુર્બ્રહ્મા ભૂતભર્તા તથર્ષયઃ ।
યે ચ શેષાસ્સુરાસ્તે ત્વાં રક્ષંતુ વનવાસિનમ્ ॥ 25 ॥
ઇતિ માલ્યૈસ્સુરગણાન્ગંધૈશ્ચાપિ યશસ્વિની ।
સ્તુતિભિશ્ચાનુરૂપાભિરાનર્ચાઽયતલોચના ॥ 26 ॥
જ્વલનં સમુપાદાય બ્રાહ્મણેન મહાત્મના ।
હાવયામાસ વિધિના રામમંગલકારણાત્ ॥ 27 ॥
ઘૃતં શ્વેતાનિ માલ્યાનિ સમિધશ્શ્વેતસર્ષપાન્ ।
ઉપસંપાદયામાસ કૌશલ્યા પરમાંગના ॥ 28 ॥
ઉપાધ્યાય સ્સવિધિના હુત્વા શાંતિમનામયમ્ ।
હુતહવ્યાવશેષેણ બાહ્યં બલિમકલ્પયત્ ॥ 29 ॥
મધુ દધ્યક્ષતઘૃતૈઃ સ્વસ્તિવાચ્યદ્વિજાંસ્તતઃ ।
વાચયામાસ રામસ્ય વનેસ્વસ્ત્યયનક્રિયાઃ ॥ 30 ॥
તતસ્તસ્મૈ દ્વિજેંદ્રાય રામમાતા યશસ્વિની ।
દક્ષિણાં પ્રદદૌ કામ્યાં રાઘવં ચેદમબ્રવીત્ ॥ 31 ॥
યન્મંગલં સહસ્રાક્ષે સર્વદેવનમસ્કૃતે ।
વૃત્રનાશે સમભવત્તત્તે ભવતુ મંગલમ્ ॥ 32 ॥
યન્મંગલં સુપર્ણસ્ય વિનતાઽકલ્પયત્પુરા ।
અમૃતં પ્રાર્થયાનસ્ય તત્તે ભવતુ મંગલમ્ ॥ 33 ॥
અમૃતોત્પાદને દૈત્યાન્ ઘ્નતો વજ્રધરસ્ય યત્ ।
અદિતિર્મંગલં પ્રાદાત્તત્તે ભવતુ મંગલમ્ ॥ 34 ॥
ત્રીન્વિક્રમાન્પ્રક્રમતો વિષ્ણોરમિતતેજસઃ ।
યદાસીન્મંગલં રામ તત્તે ભવતુ મંગલમ્ ॥ 35 ॥
ઋતવસ્સાગરા દ્વીપા વેદા લોકા દિશશ્ચ તે ।
મંગલાનિ મહાબાહો દિશંતુ શુભમંગલાઃ ॥ 36 ॥
ઇતિ પુત્રસ્ય શેષાંશ્ચ કૃત્વા શિરસિ ભામિની ।
ગંધૈશ્ચાપિ સમાલભ્ય રામમાયતલોચના ॥ 37 ॥
ઓષધીં ચાપિ સિદ્ધાર્થાં વિશલ્યકરણીં શુભામ્ ।
ચકાર રક્ષાં કૌશલ્યા મંત્રૈરભિજજાપ ચ ॥ 38 ॥
ઉવાચાતિપ્રહૃષ્ટેવ સા દુઃખવશવર્તિની ।
વાંગ્માત્રેણ ન ભાવેન વાચાઽસંસજ્જમાનયા ॥ 39 ॥
આનમ્ય મૂર્ધ્નિ ચાઘ્રાય પરિષ્વજ્ય યશસ્વિની ।
અવદત્પુત્ર સિદ્ધાર્થો ગચ્છ રામ યથાસુખમ્ ॥ 40 ॥
અરોગં સર્વસિદ્ધાર્થમયોધ્યાં પુનરાગતમ્ ।
પશ્યામિ ત્વાં સુખં વત્સ સુસ્થિતં રાજવર્ત્મનિ ॥ 41 ॥
પ્રણષ્ટદુઃખસંકલ્પા હર્ષવિદ્યોતિતાનના ।
દ્રક્ષ્યામિ ત્વાં વનાત્પ્રાપ્તં પૂર્ણચંદ્રમિવોદિતમ્ ॥ 42 ॥
ભદ્રાસનગતં રામ વનવાસાદિહાગતમ્ ।
દ્રક્ષ્યામિ ચ પુનસ્ત્વાં તુ તીર્ણવંતં પિતુર્વચઃ ॥ 43 ॥
મંગલૈરુપસપન્નો વનવાસાદિહાગતઃ ।
વધ્વા મમ ચ નિત્યં ત્વં કામાન્સંવર્ધ યાહિ ભોઃ ॥ 44 ॥
મયાઽર્ચિતા દેવગણાશ્શિવાદયો મહર્ષયો ભૂતમહાસુરોરગાઃ ।
અભિપ્રયાતસ્ય વનં ચિરાય તે હિતાનિ કાંક્ષંતુ દિશશ્ચ રાઘવ ॥ 45 ॥
ઇતીવ સાઽશ્રુપ્રતિપૂર્ણલોચના સમાપ્ય ચ સ્વસ્ત્યયનં યથાવિધિ ।
પ્રદક્ષિણં ચૈવ ચકાર રાઘવં પુનઃ પુનશ્ચાપિ નિપીડ્ય સસ્વજે ॥ 46 ॥
તથા તુ દેવ્યા સ કૃતપ્રદક્ષિણો નિપીડ્ય માતુશ્ચરણૌ પુનઃ પુનઃ ।
જગામ સીતાનિલયં મહાયશા સ્સ રાઘવઃ પ્રજ્વલિત સ્સ્વયા શ્રિયા ॥ 47 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે અયોધ્યાકાંડે પંચવિંશસ્સર્ગઃ ॥
