શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે અરણ્યકાંડમ્ ।
અથ પંચમસ્સર્ગઃ ।
હત્વા તુ તં ભીમબલં વિરાધં રાક્ષસં વને ।
તતસ્સીતાં પરિષ્વજ્ય સમાશ્વાસ્ય ચ વીર્યવાન્ ॥ 1 ॥
અબ્રવીલ્લક્ષ્મણં રામો ભ્રાતરં દીપ્તતેજસમ્ ।
કષ્ટં વનમિદં દુર્ગં ન ચ સ્મ વનગોચરાઃ ॥ 2 ॥
અભિગચ્છામહે શીઘ્રં શરભંગં તપોધનમ્ ।
આશ્રમં શરભંગસ્ય રાઘવોઽભિજગામ હ ॥ 3 ॥
તસ્ય દેવપ્રભાવસ્ય તપસા ભાવિતાત્મનઃ ।
સમીપે શરભંગસ્ય દદર્શ મહદદ્ભુતમ્ ॥ 4 ॥
વિભ્રાજમાનં વપુષા સૂર્યવૈશ્વાનરોપમમ્ ।
અવરુહ્યરથોત્સંગાદાકાશે વિબુધાનુગમ ॥ 5 ॥
અસંસ્પૃશંતં વસુધાં દદર્શ વિબુધેશ્વરમ્ ।
સુપ્રભાભરણં દેવં વિરજોઽંબરધારિણમ્ ॥ 6 ॥
તદ્વિધૈરેવ બહુભિઃ પૂજ્યમાનં મહાત્મભિઃ ।
હરિભિર્વાજિભિર્યુક્તમંતરિક્ષગતં રથમ્ ॥ 7 ॥
દદર્શાદૂરતસ્તસ્ય તરુણાદિત્યસન્નિભમ્ ।
પાંડુરાભ્રઘનપ્રખ્યં ચંદ્રમંડલસન્નિભમ્ ॥ 8 ॥
અપશ્યદ્વિમલં છત્રં ચિત્રમાલ્યોપશોભિતમ્ ।
ચામરવ્યજને ચાગ્ર્યે રુક્મદંડે મહાધને ॥ 9 ॥
ગૃહીતે વરનારીભ્યાં ધૂયમાને ચ મૂર્ધનિ ।
ગંધર્વામરસિદ્ધાશ્ચ બહવઃ પરમર્ષયઃ ॥ 10 ॥
અંતરિક્ષગતં દેવં વાગ્ભિરગ્ય્રાભિરીડિરે ।
સહ સંભાષમાણે તુ શરભંગેન વાસવે ॥ 11 ॥
દૃષ્ટ્વા શતક્રતું તત્ર રામો લક્ષ્મણમબ્રવીત્ ।
રામોઽથ રથમુદ્દિશ્ય લક્ષ્મણાયપ્રદર્શયન્ ॥ 12 ॥
અર્ચિષ્મંતં શ્રિયા જુષ્ટમદ્ભુતં પશ્ય લક્ષ્મણ ।
પ્રતપંતમિવાદિત્યમંતરિક્ષગતં રથમ્ ॥ 13 ॥
યે હયાઃ પુરુહૂતસ્ય પુરા શક્રસ્ય નશ્શ્રુતાઃ ।
અંતરિક્ષગતા દિવ્યાસ્ત ઇમે હરયો ધ્રુવમ્ ॥ 14 ॥
ઇમે ચ પુરુષવ્યાઘ્રા યે તિષ્ઠંત્યભિતો રથમ્ ।
શતં શતં કુંડલિનો યુવાનઃ ખંગપાણયઃ ॥ 15 ॥
વિસ્તીર્ણવિપુલોરસ્કાઃ પરિઘાયતબાહવઃ ।
શોણાંશુવસનાસ્સર્વે વ્યાધ્રા ઇવ દુરાસદાઃ ॥ 16 ॥
ઉરોદેશેષુ સર્વેષાં હારા જ્વલનસન્નિભાઃ ।
રૂપં બિભ્રતિ સૌમિત્રે પંચવિંશતિવાર્ષિકમ્ ॥ 17 ॥
એતદ્દિ કિલ દેવાનાં વયો ભવતિ નિત્યદા ।
યથેમે પુરુષવ્યાઘ્રા દૃશ્યંતે પ્રિયદર્શનાઃ ॥ 18 ॥
ઇહૈવ સહ વૈદેહ્યા મુહૂર્તં તિષ્ઠ લક્ષ્મણ ।
યાવજ્જાનામ્યહં વ્યક્તં ક એષ દ્યુતિમાન્રથે ॥ 19 ॥
તમેવમુક્ત્વા સૌમિત્રિમિહૈવ સ્થીયતામિતિ ।
અભિચક્રામ કાકુત્સ્થ શ્શરભંગાશ્રમં પ્રતિ ॥ 20 ॥
તતસ્સમભિગચ્છંતં પ્રેક્ષ્ય રામં શચીપતિઃ ।
શરભંગમનુપ્રાપ્ય વિવિક્ત ઇદમબ્રવીત્ ॥ 21 ॥
ઇહોપયાત્યસૌ રામો યાવન્માં નાભિભાષતે ।
નિષ્ઠાં નયતુ તાવત્તુ તતો મા દ્રષ્ટુમર્હતિ ॥ 22 ॥
જિતવંતં કૃતાર્થં હિ તદાહમચિરાદિમમ્ ।
કર્મ હ્યનેન કર્તવ્યં મહદન્યૈસ્સુદુષ્કરમ્ ॥ 23 ॥
ઇતિ વજ્રી તમામંત્ર્ય માનયિત્વા ચ તાપસમ્ ।
રથેન હયયુક્તેન યયૌ દિવમરિંદમઃ ॥ 24 ॥
પ્રયાતે તુ સહસ્રાક્ષે રાઘવસ્સપરિચ્છદઃ ।
અગ્નિહોત્રમુપાસીનં શરભંગમુપાગમત્ ॥ 25 ॥
તસ્ય પાદૌ ચ સંગૃહ્ય રામસ્સીતા ચ લક્ષ્મણઃ ।
નિષેદુસ્સમનુજ્ઞાતા લબ્ધવાસા નિમંત્રિતાઃ ॥ 26 ॥
તતશ્શક્રોપયાનં તુ પર્યપૃચ્છત્સ રાઘવઃ ।
શરભંગશ્ચ તત્સર્યં રાઘવાય ન્યવેદયત્ ॥ 27 ॥
મામેષ વરદો રામ બ્રહ્મલોકં નિનીષતિ ।
જિતમુગ્રેણ તપસા દુષ્પ્રાપમકૃતાત્મભિઃ ॥ 28 ॥
અહં જ્ઞાત્વા નરવ્યાઘ્ર વર્તમાનમદૂરતઃ ।
બ્રહ્મલોકં ન ગચ્છામિ ત્વામદૃષ્ટ્વા પ્રિયાતિથિમ્ ॥ 29 ॥
ત્વયાઽહં પુરુષવ્યાઘ્ર ધાર્મિકેણ મહાત્મના ।
સમાગમ્ય ગમિષ્યામિ ત્રિદિવં દેવસેવિતમ્ ॥ 30 ॥
અક્ષયા નરશાર્દૂલ મયા લોકા જિતાશ્શુભા ।
બ્રાહ્મ્યાશ્ચ નાકપૃષ્ઠ્યાશ્ચ પ્રતિગૃહ્ણીષ્વ મામકાન્ ॥ 31 ॥
એવમુક્તો નરવ્યાઘ્રસ્સર્વશાસ્ત્ર વિશારદઃ ।
ઋષિણા શરભંગેણ રાઘવો વાક્યમબ્રવીત્ ॥ 32 ॥
અહમેવાહરિષ્યામિ સર્વાંલ્લોકાન્મહામુને ।
આવાસં ત્વહમિચ્છામિ પ્રદિષ્ટમિહ કાનને ॥ 33 ॥
રાઘવેણૈવમુક્તસ્તુ શક્રતુલ્યબલેન વૈ ।
શરભંગો મહાપ્રાજ્ઞઃ પુનરેવાબ્રવીદ્વચઃ ॥ 34 ॥
ઇહ રામ મહાતેજાસ્સુતીક્ષ્ણો નામ ધાર્મિકઃ ।
વસત્યરણ્યે ધર્માત્મા સ તે શ્રેયો વિધાસ્યતિ ॥ 35 ॥
સુતીક્ષ્ણમભિગચ્છ ત્વં શુચૌ દેશે તપસ્વિનમ્ ।
રમણીયે વનોદ્દેશે સ તે વાસં વિધાસ્યતિ ॥ 36 ॥
ઇમાં મંદાકિનીં રામ પ્રતિસ્રોતામનુવ્રજ ।
નદીં પુષ્પોડુપવહાં તતસ્તત્ર ગમિષ્યસિ ॥ 37 ॥
એષ પંથા નરવ્યાઘ્ર મુહૂર્તં પશ્ય તાત મામ્ ।
યાવજ્જહામિ ગાત્રાણિ જીર્ણાં ત્વચમિવોરગઃ ॥ 38 ॥
તતોઽગ્નિં સ સમાધાય હુત્વા ચાજ્યેન મંત્રવિત્ ।
શરભંગો મહાતેજાઃ પ્રવિવેશ હુતાશનમ્ ॥ 39 ॥
તસ્ય રોમાણિ કેશાંશ્ચ તદા વહ્નિર્મહાત્મનઃ ।
જીર્ણાં ત્વચં તથાઽસ્થીનિ યચ્ચ માંસં સશોણિતમ્ ॥ 40 ॥
સ ચ પાવકસંકાશઃ કુમારસ્સમપદ્યત ।
ઉત્થાયાગ્નિચયાત્તસ્માચ્છરભંગો વ્યરોચત ॥ 41 ॥
સ લોકાનાહિતાગ્નીનામૃષીણાં ચ મહાત્મનામ્ ।
દેવાનાં ચ વ્યતિક્રમ્ય બ્રહ્મલોકં વ્યરોહત ॥ 42 ॥
સ પુણ્યકર્મા ભુવને દ્વિજર્ષભઃ પિતામહં સાનુચરં દદર્શ હ ।
પિતામહશ્ચાપિ સમીક્ષ્ય તં દ્વિજં નનંદ સુસ્વાગતમિત્યુવાચ હ ॥ 43 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે અરણ્યકાંડે પંચમસ્સર્ગઃ ॥
