શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે અયોધ્યાકાંડમ્ ।
અથ સપ્તત્રિંશસ્સર્ગઃ ।
મહામાત્રવચઃ શ્રુત્વા રામો દશરથં તદા ।
અભ્યભાષત વાક્યં તુ વિનયજ્ઞો વિનીતવત્ ॥ 1 ॥
ત્યક્તભોગસ્ય મે રાજન્ વને વન્યેન જીવતઃ ।
કિં કાર્યમનુયાત્રેણ ત્યક્તસંગસ્ય સર્વતઃ ॥ 2 ॥
યો હિ દત્ત્વા દ્વિપશ્રેષ્ઠં કક્ષ્યાયાં કુરુતે મનઃ ।
રજ્જુસ્નેહેન કિં તસ્ય ત્યજતઃ કુંજરોત્તમમ્ ॥ 3 ॥
તથા મમ સતાં શ્રેષ્ઠ કિં ધ્વજિન્યા જગત્પતે ।
સર્વાણ્યેવાનુજાનામિ ચીરાણ્યેવાઽનયંતુ મે ॥ 4 ॥
ખનિત્રપિટકે ચોભે સમાનયત ગચ્છતઃ ।
ચતુર્દશ વને વાસં વર્ષાણિ વસતો મમ ॥ 5 ॥
અથ ચીરાણિ કૈકેયી સ્વયમાહૃત્ય રાઘવમ્ ।
ઉવાચ પરિધત્સ્વેતિ જનૌઘે નિરપત્રપા ॥ 6 ॥
સ ચીરે પુરુષવ્યાઘ્રઃ કૈકેય્યા પ્રતિગૃહ્ય તે ।
સૂક્ષ્મવસ્ત્રમવક્ષિપ્ય મુનિવસ્ત્રાણ્યવસ્ત હ ॥ 7 ॥
લક્ષ્મણશ્ચાપિ તત્રૈવ વિહાય વસને શુભે ।
તાપસાચ્છાદને ચૈવ જગ્રાહ પિતુરગ્રતઃ ॥ 8 ॥
અથાઽત્મપરિધાનાર્થં સીતા કૌશેયવાસિની ।
સમીક્ષ્ય ચીરં સંત્રસ્તા પૃષતી વાગુરામિવ ॥ 9 ॥
સા વ્યપત્રપમાણેવ પ્રગૃહ્ય ચ સુદુર્મનાઃ ।
કૈકેયી કુશચીરે તે જાનકી શુભલક્ષણા ॥ 10 ॥
અશ્રુસંપૂર્ણ નેત્રા ચ ધર્મજ્ઞા ધર્મદર્શિની ।
ગંધર્વરાજપ્રતિમં ભર્તારમિદમબ્રવીત્ ॥ 11 ॥
કથં નુ ચીરં બધ્નંતિ મુનયો વનવાસિનઃ ।
ઇતિ હ્યકુશલા સીતા સા મુમોહ મુહુર્મુહુઃ ॥ 12 ॥
કૃત્વા કંઠે ચ સા ચીરમેકમાદાય પાણિના ।
તસ્થૌ હ્યકુશલા તત્ર વ્રીડિતા જનકાત્મજા ॥ 13 ॥
તસ્યાસ્તત્ક્ષિપ્રમાગમ્ય રામો ધર્મભૃતાં વરઃ ।
ચીરં બબંધ સીતાયાઃ કૌશેયસ્યોપરિ સ્વયમ્ ॥ 14 ॥
રામં પ્રેક્ષ્ય તુ સીતાયા બધ્નંતં ચીરમુત્તમમ્ ।
અંતઃપુરગતા નાર્યો મુમુચુર્વારિ નેત્રજમ્ ॥ 15 ॥
ઊચુશ્ચ પરમાયસ્તા રામં જ્વલિતતેજસમ્ ।
વત્સ નૈવં નિયુક્તેયં વનવાસે મનસ્વિની ॥ 16 ॥
પિતુર્વાક્યાનુરોધેન ગતસ્ય વિજનં વનમ્ ।
તાવદ્દર્શનમસ્યા નઃ સફલં ભવતુ પ્રભો ॥ 17 ॥
લક્ષ્મણેન સહાયેન વનં ગચ્છસ્વ પુત્રક ।
નેયમર્હતિ કલ્યાણી વસ્તું તાપસવદ્વને ॥ 18 ॥
કુરુ નો યાચનાં પુત્ર સીતા તિષ્ઠતુ ભામિની ।
ધર્મનિત્યસ્સ્વયં સ્થાતું ન હીદાનીં ત્વમિચ્છસિ ॥ 19 ॥
તાસામેવંવિધા વાચ શૃણ્વન્ દશરથાત્મજઃ ।
બબંધૈવ તદા ચીરં સીતયા તુલ્યશીલયા ॥ 20 ॥
ચીરે ગૃહીતે તુ તયા સમીક્ષ્ય નૃપતેર્ગુરુઃ ।
નિવાર્ય સીતાં કૈકેયીં વસિષ્ઠો વાક્યમબ્રવીત્ ॥ 21 ॥
અતિપ્રવૃત્તે દુર્મેધે કૈકેયિ કુલપાંસનિ ।
વંચયિત્વા ચ રાજાનં ન પ્રમાણેઽવતિષ્ઠસે ॥ 22 ॥
ન ગંતવ્યં વનં દેવ્યા સીતયા શીલવર્જિતે ।
અનુષ્ઠાસ્યતિ રામસ્ય સીતા પ્રકૃતમાસનમ્ ॥ 23 ॥
આત્મા હિ દારાસ્સર્વેષાં દારસંગ્રહવર્તિનામ્ ।
આત્મેયમિતિ રામસ્ય પાલયિષ્યતિ મેદિનીમ્ ॥ 24 ॥
અથ યાસ્યતિ વૈદેહી વનં રામેણ સંગતા ।
વયમપ્યનુયાસ્યામઃ પુરં ચેદં ગમિષ્યતિ ॥ 25 ॥
અંતપાલાશ્ચ યાસ્યંતિ સદારો યત્ર રાઘવઃ ।
સહોપજીવ્યં રાષ્ટ્રં ચ પુરં ચ સપરિચ્છદમ્ ॥ 26 ॥
ભરતશ્ચ સશત્રુઘ્નશ્ચીરવાસા વનેચરઃ ।
વને વસંતં કાકુત્સ્થ મનુવત્સ્યતિ પૂર્વજમ્ ॥ 27 ॥
તત શ્શૂન્યાં ગતજનાં વસુધાં પાદપૈ સ્સહ ।
ત્વમેકા શાધિ દુર્વૃત્તા પ્રજાનામહિતે સ્થિતા ॥ 28 ॥
ન હિ તદ્ભવિતા રાષ્ટ્રં યત્ર રામો ન ભૂપતિઃ ।
તદ્વનં ભવિતા રાષ્ટ્રં યત્ર રામો નિવત્સ્યતિ ॥ 29 ॥
ન હ્યદત્તાં મહીં પિત્રા ભરતઃ શાસ્તુમર્હતિ ।
ત્વયિ વા પુત્રવદ્વસ્તું યદિ જાતો મહીપતેઃ ॥ 30 ॥
યદ્યપિ ત્વં ક્ષિતિતલાદ્ગગનં ચોત્પતિષ્યસિ ।
પિતૃર્વંશચરિત્રજ્ઞઃ સોઽન્યથા ન કરિષ્યતિ ॥ 31 ॥
તત્ત્વયા પુત્રગર્ધિન્યા પુત્રસ્ય કૃતમપ્રિયમ્ ।
લોકે હિ સ ન વિદ્યેત યો ન રામમનુવ્રતઃ ॥ 32 ॥
દ્રક્ષ્યસ્યદ્યૈવ કૈકેયી પશુવ્યાલમૃગદ્વિજાન્ ।
ગચ્છતસ્સહ રામેણ પાદપાંશ્ચ તદુન્મુખાન્ ॥ 33 ॥
અથોત્તમાન્યાભરણાનિ દેવિ દેહિ સ્નુષાયૈ વ્યપનીય ચીરમ્ ।
ન ચીરમસ્યાઃ પ્રવિધીયતેતિ ન્યવારયત્તદ્વસનં વસિષ્ટઃ ॥ 34 ॥
એકસ્ય રામસ્ય વને નિવાસ સ્ત્વયા વૃતઃકેકયરાજપુત્રી ।
વિભૂષિતેયં પ્રતિકર્મનિત્યા વસત્વરણ્યે સહ રાઘવેણ ॥ 35 ॥
યાનૈશ્ચ મુખ્યૈઃ પરિચારકૈશ્ચ સુસંવૃતા ગચ્છતુ રાજપુત્રી ।
વસ્ત્રૈશ્ચ સર્વૈસ્સહિતૈર્વિધાનૈ ર્નેયં વૃતા તે વરસંપ્રદાને ॥ 36 ॥
તસ્મિંસ્તથા જલ્પતિ વિપ્રમુખ્યે ગુરૌ નૃપસ્યાપ્રતિમપ્રભાવે ।
નૈવ સ્મ સીતા વિનિવૃત્તભાવા પ્રિયસ્ય ભર્તુઃ પ્રતિકારકામા ॥ 37 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે અયોધ્યાકાંડે સપ્તત્રિંશસ્સર્ગઃ ॥
