શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે અયોધ્યાકાંડમ્ ।
અથ ત્ર્યાશીતિતમસ્સર્ગઃ ।
તત સ્સમુત્થિતઃ કાલ્યમાસ્થાય સ્યંદનોત્તમમ્ ।
પ્રયયૌ ભરતશ્શીઘ્રં રામદર્શનકાંક્ષયા ॥ 1 ॥
અગ્રતઃ પ્રયયુસ્તસ્ય સર્વે મંત્રિપુરોધસઃ ।
અધિરુહ્ય હયૈર્યુક્તાન્રથાન્સૂર્યરથોપમાન્ ॥ 2 ॥
નવનાગસહસ્રાણિ કલ્પિતાનિ યથાવિધિ ।
અન્વયુર્ભરતં યાંતમિક્ષ્વાકુકુલનંદનમ્ ॥ 3 ॥
ષષ્ટી રથસહસ્રાણિ ધન્વિનો વિવિધાયુધાઃ ।
અન્વયુર્ભરતં યાંતં રાજપુત્રં યશસ્વિનમ્ ॥ 4 ॥
શતં સહસ્રાણ્યશ્વાનાં સમારૂઢાનિ રાઘવમ્ ।
અન્વયુર્ભરતં યાંતં સત્યસંધં જિતેંદ્રિયમ્ ॥ 5 ॥
કૈકેયી ચ સુમિત્રા ચ કૌસલ્યા ચ યશસ્વિની ।
રામાનયનસંહૃષ્ટા યયુર્યાનેન ભાસ્વતા ॥ 6 ॥
પ્રયાતાશ્ચાર્યસંઘાતા રામં દ્રષ્ટું સલક્ષ્મણમ્ ।
તસ્યૈવ ચ કથાશ્ચિત્રાઃ કુર્વાણા હૃષ્ટમાનસાઃ ॥ 7 ॥
મેઘશ્યામં મહાબાહું સ્થિરસત્ત્વં દૃઢવ્રતમ્ ।
કદા દ્રક્ષ્યામહે રામં જગત શ્શોકનાશનમ્ ॥ 8 ॥
દૃષ્ટ એવ હિ ન શ્શોકમપનેષ્યતિ રાઘવઃ ।
તમ સ્સર્વસ્ય લોકસ્ય સમુદ્યન્નિવ ભાસ્કરઃ ॥ 9 ॥
ઇત્યેવં કથયંતસ્તે સંપ્રહૃષ્ટાઃ કથા શ્શુભાઃ ।
પરિષ્વજાનાશ્ચાન્યોન્યં યયુર્નાગરિકા જનાઃ ॥ 10 ॥
યે ચ તત્રાપરે સર્વે સમ્મતા યે ચ નૈગમાઃ ।
રામં પ્રતિ યયુર્હૃષ્ટા સ્સર્વાઃ પ્રકૃતયસ્તથા ॥ 11 ॥
મણિકારાશ્ચ યે કેચિત્કુંભકારાશ્ચ શોભનાઃ ।
સૂત્રકર્મકૃતશ્ચૈવ યે ચ શસ્ત્રોપજીવિનઃ ॥ 12 ॥
મયૂરકાઃ ક્રાકચિકા રોચકા વેધકાસ્તથા ।
દંતકારા સ્સુધાકારા સ્તથા ગંધોપજીવિનઃ ॥ 13 ॥
સુવર્ણકારાઃ પ્રખ્યાતાસ્તથા કંબલધાવકાઃ ।
સ્નાપકોષ્ણોદકા વૈદ્યાધૂપકાશ્શૌંડિકાસ્તથા ॥ 14 ॥
રજકાસ્તુન્નવાયાશ્ચ ગ્રામઘોષમહત્તરાઃ ।
શૈલૂષાશ્ચ સહ સ્ત્રીભિર્યયુઃ કૈવર્તકાસ્તથા ॥ 15 ॥
સમાહિતા વેદવિદો બ્રાહ્મણા વૃત્તસમ્મતાઃ ।
ગોરથૈર્ભરતં યાંતમનુજગ્મુ સ્સહસ્રશઃ ॥ 16 ॥
સુવેષા શ્શુદ્ધવસનાસ્તામ્રમૃષ્ટાનુલેપનાઃ ।
સર્વે તે વિવિધૈર્યાનૈ શ્શનૈર્ભરતમન્વયુઃ ॥ 17 ॥
પ્રહૃષ્ટમુદિતા સેના સાઽન્વયાત્કૈકયીસુતમ્ ।
ભ્રાતુરાનયને યાંતં ભરતં ભ્રાતૃવત્સલમ્ ॥ 18 ॥
તે ગત્વા દૂરમધ્વાનં રથયાનાશ્વકુંજરૈઃ ।
સમાસેદુસ્તતો ગંગાં શૃંગીબેરપુરં પ્રતિ ॥ 19 ॥
યત્ર રામસખો વીરો ગુહો જ્ઞાતિગણૈર્વૃતઃ ।
નિવસત્યપ્રમાદેન દેશં તં પરિપાલયન્ ॥ 20 ॥
ઉપેત્ય તીરં ગંગાયાશ્ચક્રવાકૈરલંકૃતમ્ ।
વ્યવાતિષ્ઠત સા સેના ભરતસ્યાનુયાયિની ॥ 21 ॥
નિરીક્ષ્યાનુગતાં સેનાં તાં ચ ગંગાં શિવોદકામ્ ।
ભરતસ્સચિવાન્સર્વાનબ્રવીદ્વાક્યકોવિદઃ ॥ 22 ॥
નિવેશયત મે સૈન્યમભિપ્રાયેણ સર્વતઃ ।
વિશ્રાંતાઃ પ્રતરિષ્યામશ્શ્વ ઇદાનીમિમાં નદીમ્ ॥ 23 ॥
દાતું ચ તાવદિચ્છામિ સ્વર્ગતસ્ય મહીપતેઃ ।
ઔર્ધ્વદેહનિમિત્તાર્થમવતીર્યોદકં નદીમ્ ॥ 24 ॥
તસ્યૈવં બ્રુવતોઽમાત્યાસ્તથેત્યુક્ત્વા સમાહિતાઃ ।
ન્યવેશયંસ્તાં છંદેન સ્વેન સ્વેન પૃથક્પૃથક્ ॥ 25 ॥
નિવેશ્ય ગંગામનુ તાં મહાનદીં ચમૂં વિધાનૈઃ પરિબર્હશોભિનીમ્ ।
ઉવાસ રામસ્ય તદા મહાત્મનો વિચિંતયાનો ભરતો નિવર્તનમ્ ॥ 26 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે અયોધ્યાકાંડે ત્ર્યાશીતિતમસ્સર્ગઃ ॥
