શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે અરણ્યકાંડમ્ ।
અથ પંચસપ્તતિતમસ્સર્ગઃ ।
દિવં તુ તસ્યાં યાતાયાં શબર્યાં સ્વેન તેજસા ।
લક્ષ્મણેન સહ ભ્રાત્રા ચિંતયામાસ રાઘવઃ ॥ 1 ॥
સ ચિંતયિત્વા ધર્માત્મા પ્રભાવં તં મહાત્મનામ્ ।
હિતકારિણમેકાગ્રં લક્ષ્મણં રાઘવોઽબ્રવીત્ ॥ 2 ॥
દૃષ્ટોઽયમાશ્રમસ્સૌમ્ય બહ્વાશ્ચર્યો મહાત્મનામ્ ।
વિશ્વસ્તમૃગશાર્દૂલો નાનાવિહગસેવિતઃ ॥ 3 ॥
સપ્તાનાં ચ સમુદ્રાણામેષુ તીર્થેષુ લક્ષ્મણ ।
ઉપસ્પૃષ્ટં ચ વિધિવત્પિતરશ્ચાપિ તર્પિતાઃ ॥ 4 ॥
પ્રણષ્ટમશુભં તત્તત્કલ્યાણં સમુપસ્થિતમ્ ।
તેન તત્ત્વેન હૃષ્ટં મે મનો લક્ષ્મણ સંપ્રતિ ॥ 5 ॥
હૃદયે હિ નરવ્યાઘ્ર શુભમાવિર્ભવિષ્યતિ ।
તદાગચ્છ ગમિષ્યામિ પંપાં તાં પ્રિયદર્શનામ્ ॥ 6 ॥
ઋષ્યમૂકો ગિરિર્યત્ર નાતિદૂરે પ્રકાશતે ।
યસ્મિન્વસતિ ધર્માત્મા સુગ્રીવોંઽશુમતસ્સુતઃ ॥ 7 ॥
નિત્યં વાલિભયાત્ત્રસ્તશ્ચતુર્ભિસ્સહ વાનરૈઃ ।
અભિત્વરે ચ તં દ્રષ્ટું સુગ્રીવં વાનરર્ષભમ્ ॥ 8 ॥
તદધીનં હિ મે સૌમ્ય સીતાયાઃ પરિમાર્ગણમ્ ।
એવં બ્રુવાણં તં ધીરં રામં સૌમિત્રિરબ્રવીત્ ॥ 9 ॥
ગચ્છાવસ્ત્વરિતં તત્ર મમાપિ ત્વરતે મનઃ ।
આશ્રમાત્તુ તત સ્તસ્માન્નિષ્ક્રમ્ય સ વિશાંપતિઃ ॥ 10 ॥
આજગામ તતઃ પંપાં લક્ષ્મણેન સહ પ્રભુઃ ।
સ દદર્શ તતઃ પુણ્યામુદારજનસેવિતામ્ ॥ 11 ॥
નાનાદ્રુમલતાકીર્ણાં પંપાં પાનીયવાહિનીમ્ ।
પદ્મૈસ્સૌગંધિકૈસ્તામ્રાં શુક્લાં કુમુદમંડલૈઃ ॥ 12 ॥
નીલાં કુવલયોદ્ઘાટૈર્બહુવર્ણાં કુથામિવ ।
સ તામાસાદ્ય વૈ રામો દૂરાદુદકવાહિનીમ્ ॥ 13 ॥
મતંગસરસં નામ હ્રદં સમવગાહત ।
અરવિંદોત્પલવતીં પદ્મસૌગંધિકાયુતામ્ ॥ 14 ॥
પુષ્પિતામ્રવણોપેતાં બર્હિણોદ્ઘુષ્ટનાદિતામ્ ।
તિલકૈર્બીજપૂરૈશ્ચ ધવૈશ્શુક્લદ્રુમૈસ્તથા ॥ 15 ॥
પુષ્પિતૈઃ કરવીરૈશ્ચ પુન્નાગૈશ્ચ સુપુષ્પિતૈઃ ।
માલતીકુંદગુલ્મૈશ્ચ ભાંડીરૈર્નિચુલૈસ્તથા ॥ 16 ॥
અશોકૈસ્સપ્તપર્ણૈશ્ચ કેતકૈરતિમુક્તકૈઃ ।
અન્યૈશ્ચ વિવિધૈર્વૃક્ષૈઃ પ્રમદામિવ ભૂષિતામ્ ॥ 17 ॥
સમીક્ષમાણૌ પુષપાઢ્યં સર્વતો વિપુલદ્રુમમ્ ।
કોયષ્ટિકૈશ્ચાર્જુનકૈશ્શતપત્રૈશ્ચ કીરકૈઃ ॥ 18 ॥
એતૈશ્ચાન્યૈશ્ચ વિહગૈર્નાદિતં તુ વનં મહત્ ।
તતો જગ્મતુરવ્યગ્રૌ રાઘવૌ સુસમાહિતૌ ॥ 19 ॥
તદ્વનં ચૈવ સરસઃ પશ્યંતૈ શકુનૈર્યુતમ્ ।
સ દદર્શ તતઃ પંપાં શીતવારિનિધિં શુભામ્ ॥ 20 ॥
તિલકાશોકપુન્નાગવકુલોદ્દાલકાશિનીમ્ ।
સ રામો વિવિધાન્વૃક્ષાન્સરાંસિ વિવિધાનિ ચ ॥ 21 ॥
પશ્યન્કામાભિસંતપ્તો જગામ પરમં હ્રદમ્ ।
પુષ્પિતોપવનોપેતાં સાલચંપકશોભિતામ્ ॥ 22 ॥
ષટ્પદૌઘસમાવિષ્ટાં શ્રીમતીમતુલપ્રભામ્ ।
સ્ફટિકોપમતોયાઢ્યાં શ્લક્ષ્ણવાલુકસંતતામ્ ॥ 23 ॥
સ તાં દૃષ્ટ્વા પુનઃ પંપાં પદ્મસૌગન્ઘિકૈર્યુતામ્ ।
ઇત્યુવાચ તદા વાક્યં લક્ષ્મણં સત્યવિક્રમઃ ॥ 24 ॥
અસ્યાસ્તીરે તુ પૂર્વોક્તઃ પર્વતો ધાતુમંડિતઃ ।
ઋષ્યમૂક ઇતિ ખ્યાતઃ પુણ્યઃ પુષ્પિતપાદપઃ ॥ 25 ॥
હરેઃ ઋક્ષરજોનામ્નઃ પુત્રસ્તસ્ય મહાત્મનઃ ।
અધ્યાસ્તે તં મહાવીર્યસ્સુગ્રીવ ઇતિ વિશ્રુતઃ ॥ 26 ॥
સુગ્રીવમભિગચ્છ ત્વં વાનરેંદ્રં નરર્ષભ ।
ઇત્યુવાચ પુનર્વાક્યં લક્ષ્મણં સત્યવિક્રમમ્ ॥ 27 ॥
રાજ્યભ્રષ્ટેન દીનેન તસ્યામાસક્તચેતસા ।
કથં મયા વિના શક્યં સીતાં લક્ષ્મણ જીવિતુમ્ ॥ 28 ॥
ઇત્યેવમુક્ત્વા મદનાભિપીડિતઃ સ લક્ષ્મણં વાક્યમનન્યચેતસમ્ ।
વિવેશ પંપાં નલિનીં મનોરમાં રઘૂત્તમશ્શોકવિષાદયંત્રિતઃ ॥ 29 ॥
તતો મહદ્વર્ત્મ સુદૂરસંક્રમં ક્રમેણ ગત્વા પ્રવિલોકયન્વનમ્ ।
દદર્શ પંપાં શુભદર્શકાનનામનેકનાનાવિધપક્ષિજાલકામ્ ॥ 30 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે અરણ્યકાંડે પંચસપ્તતિતમસ્સર્ગઃ ॥
