શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે અરણ્યકાંડમ્ ।
અથ ત્રયસ્ત્રિંશસ્સર્ગઃ ।
તતઃ શૂર્પણખા દીના રાવણં લોકરાવણમ્ ।
અમાત્યમધ્યે સંક્રુદ્ધા પરુષં વાક્યમબ્રવીત્ ॥ 1 ॥
પ્રમત્તઃ કામભોગેષુ સ્વૈરવૃત્તો નિરંકુશઃ ।
સમુત્પન્નં ભયં ઘોરં બોદ્ધવ્યં નાવબુધ્યસે ॥ 2 ॥
સક્તં ગ્રામ્યેષુ ભોગેષુ કામવૃત્તં મહીપતિમ્ ।
લુબ્ધં ન બહુમન્યંતે શ્મશાનાગ્નિમિવ પ્રજાઃ ॥ 3 ॥
સ્વયં કાર્યાણિ યઃ કાલે નાનુતિષ્ઠતિ પાર્થિવઃ ।
સ તુ વૈ સહ રાજ્યેન તૈશ્ચ કાર્યૈર્વિનશ્યતિ ॥ 4 ॥
અયુક્તચારં દુર્દર્શમસ્વાધીનં નરાધિપમ્ ।
વર્જયંતિ નરા દૂરાન્નદીપંકામિવ દ્વિપાઃ ॥ 5 ॥
યે ન રક્ષંતિ વિષયમસ્વાધીના નરાધિપાઃ ।
તે ન વૃદ્ધ્યા પ્રકાશંતે ગિરયસ્સાગરે યથા ॥ 6 ॥
આત્મવદ્ભિર્વિગૃહ્ય ત્વં દેવગંધર્વદાનવૈઃ ।
અયુક્તચારશ્ચપલઃ કથં રાજા ભવિષ્યસિ ॥ 7 ॥
ત્વંતુ બાલસ્વભાવશ્ચ બુદ્ધિહીનશ્ચ રાક્ષસ ।
જ્ઞાતવ્યંતુ ન જાનીષે કથં રાજા ભવિષ્યસિ ॥ 8 ॥
યેષાં ચારશ્ચ કોશશ્ચ નયશ્ચ જયતાં વર ।
અસ્વાધીના નરેંદ્રાણાં પ્રાકૃતૈસ્તે જનૈસ્સમાઃ ॥ 9 ॥
યસ્માત્પશ્યંતિ દૂરસ્થાન્ સર્વાનર્થાન્નરાધિપાઃ ।
ચારેણ તસ્માદુચ્યંતે રાજાનો દીર્ઘચક્ષુષઃ ॥ 10 ॥
અયુક્તચારં મન્યે ત્વાં પ્રાકૃતૈસ્સચિવૈર્વૃતમ્ ।
સ્વજનં તુ જનસ્થાને હતં યો નાવબુદ્ધ્યસે ॥ 11 ॥
ચતુર્દશ સહસ્રાણિ રક્ષસાં ક્રૂરકર્મણામ્ ।
હતાન્યેકેન રામેણ ખરશ્ચ સહદૂષણઃ ॥ 12 ॥
ઋષીણામભયં દત્તં કૃતક્ષેમાશ્ચ દંડકાઃ ।
ધર્ષિતં ચ જનસ્થાનં રામેણાક્લિષ્ટકર્મણા ॥ 13 ॥
ત્વંતુ લુબ્દઃ પ્રમત્તશ્ચ પરાધીનશ્ચ રાવણ ।
વિષયે સ્વે સમુત્પન્નં ભયં યો નાવબુધ્યસે ॥ 14 ॥
તીક્ષ્ણમલ્પપ્રદાતારં પ્રમત્તં ગર્વિતં શઠમ્ ।
વ્યસને સર્વભૂતાનિ નાભિધાવંતિ પાર્થિવમ્ ॥ 15 ॥
અતિમાનિનમગ્રાહ્યમાત્મસંભાવિતં નરમ્ ।
ક્રોધિનં વ્યસને હંતિ સ્વજનોઽપિ મહીપતિમ્ ॥ 16 ॥
નાનુતિષ્ઠતિ કાર્યાણિ ભયેષુ ન બિભેતિ ચ ।
ક્ષિપ્રં રાજ્યાચ્યુતો દીનસ્તૃણૈસ્તુલ્યો ભવિષ્યતિ ॥ 17 ॥
શુષ્કૈઃ કાષ્ઠૈર્ભવેત્કાર્યં લોષ્ટૈરપિ ચ પાંસુભિઃ ।
ન તુ સ્થાનાત્પરિભ્રષ્ટૈઃ કાર્યં સ્યાદ્વસુધાધિપૈઃ ॥ 18 ॥
અપભુક્તં યથા વાસસ્સ્રજો વા મૃદિતા યથા ।
એવં રાજ્યાત્પરિભ્રષ્ટસ્સમર્થોઽપિ નિરર્થકઃ ॥ 19 ॥
અપ્રમત્તશ્ચ યો રાજા સર્વજ્ઞો વિજિતેંદ્રિયઃ ।
કૃતજ્ઞો ધર્મશીલશ્ચ સ રાજા તિષ્ઠતે ચિરમ્ ॥ 20 ॥
નયનાભ્યાં પ્રસુપ્તોઽપિ જાગર્તિ નયચક્ષુષા ।
ત્યક્તક્રોધપ્રમાદશ્ચ સ રાજા પૂજ્યતે જનૈઃ ॥ 21 ॥
ત્વં તુ રાવણ દુર્બુદ્ધિર્ગુણૈરેતૈર્વિવર્જિતઃ ।
યસ્ય તેઽવિદિતશ્ચારૈ રક્ષસાં સુમહાન્વધઃ ॥ 22 ॥
પરાવમંતા વિષયેષુ સંગતો ન દેશકાલપ્રવિભાગતત્વવિત્ ।
અયુક્તબુદ્ધિર્ગુણદોષનિશ્ચયે વિપન્નરાજ્યો નચિરાદ્વિપત્સ્યસે ॥ 23 ॥
ઇતિ સ્વદોષાન્ પરિકીર્તિતાંસ્તયા સમીક્ષ્ય બુદ્ધ્યા ક્ષણદાચરેશ્વરઃ ।
ધનેન દર્પેણ બલેન ચાન્વિતો વિચિંતયામાસ ચિરં સ રાવણઃ ॥ 24 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે અરણ્યકાંડે ત્રયસ્ત્રિંશસ્સર્ગઃ ॥
