શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે યુદ્ધકાંડમ્ ।
અથ એકોનનવતિતમસ્સર્ગઃ ।
તતશ્શરાન્ દાશરથિસ્સંધાયામિત્રકર્શણઃ ।
સસર્જરાક્ષસેંદ્રાયકૃદ્ધસ્સર્પૈવશ્વસન્ ॥ 1 ॥
તસ્યજ્યાતલનિર્ઘોષં સ શ્રુત્વારાક્ષસાધિપઃ ।
વિવર્ણવદનોભૂત્વાલક્ષ્મણંસમુદૈક્ષત ॥ 2 ॥
વિષણ્ણવદનંદૃષ્ટવારાક્ષસંરાવણાત્મજે ।
સૌમિત્રિંયુદ્ધસંયુક્તંપ્રત્યુવાચવિભીષણઃ ॥ 3 ॥
નિમિત્તાન્યુપપશ્યામિયાન્યસ્મિન્ રાવણાત્મજે ।
ત્વરતેનમહાબાહોભગ્નએષ ન સંશયઃ ॥ 4 ॥
તતસ્સંધાયસૌમિત્રિશ્શરાનગ્નિશિખોપમાન્ ।
મુમોચનિશિતાંસ્તસ્મિન્ સર્પાનિવમહાવિષાન્ ॥ 5 ॥
શક્રાશનિસમસ્પર્શૈર્લક્ષ્મણેનાહતશ્શરૈઃ ।
મુહૂર્તમભવન્મૂક્ષઃસર્વસંક્ષુભિતેંદ્રિયઃ ॥ 6 ॥
ઉપલભ્યમુહૂર્તેનસંજ્ઞાંપ્રત્યાગતેંદ્રિયઃ ।
દદર્શાવસ્થિતંવીરંવીરોદશરથાત્મજમ્ ॥ 7 ॥
સોઽભિચક્રામસૌમિત્રિંરોષાત્સંરક્તલોચનઃ ।
અબ્રવીચ્ચૈનમાસાદ્યપુનસ્સપરુષંવચઃ ॥ 8 ॥
કિં ન સ્મરસિતદ્યુદ્ધેપ્રથમેમત્પરાક્રમમ્ ।
નિબદ્ધસ્ત્વંસહભ્રાત્રાયદાભુવિવિચેષ્ટસે ॥ 9 ॥
યુવાંખલુમહાયુદ્ધેશક્રાનિસમૈશ્શરૈઃ ।
શાયિતૌપ્રથમંભૂમૌવિસંજ્ઞૌસપુરસ્સરૌ ॥ 10 ॥
સ્મૃતિર્વાનાસ્તિતેમન્યેવ્યક્તંવાયમસાદનમ્ ।
ગંતુમિચ્છસિયસ્માત્ત્વમંધર્ષયિતુમિચ્છસિ ॥ 11 ॥
યદિતેપ્રથમેયુદ્ધે ન દૃષ્ટોમત્પરાક્રમઃ ।
અદ્યતેદર્શયિષ્યામિતિષ્ઠેદાનીંવ્યવસ્થિતઃ ॥ 12 ॥
ઇત્યુક્ત્વાસપ્તભિર્ભાણૈરભિવિવ્યાથલક્ષ્મણમ્ ।
દશભિસ્તુહનૂમંતંતીક્ષ્ણધાશ્શરોત્તમૈઃ ॥ 13 ॥
તતઃશરશતેનૈવસુપ્રયુક્તેનવીર્યવાન્ ।
ક્રોથાવ્દિગુણસમ્રબ્ધોનિર્બિભેદવિભીષણમ્ ॥ 14 ॥
તદ્દષ્ટવેંદ્રજિતાકર્મકૃતંરામાનુજસ્તદા ।
અચિંતયિત્વાપ્રહસન્નૈતત્કિંચિદિતિબ્રુવન્ ॥ 15 ॥
મુમોચ ચ શરાન્ ઘોરાન્ સમ્ગૃહ્યનરપુંગવઃ ।
અભીતવદનઃક્રુદ્ધોરાવણિંલક્ષ્મણોયુધિ ॥ 16 ॥
નૈવંરણગતાઃશૂરાઃપ્રહરંતિનિશાચર ।
લઘવશ્ચાલ્પવીર્યાશ્ચશરાસુખાસ્તવહીમે ॥ 17 ॥
નૈવંશૂરાસ્તુયુધ્યંતેસમરેજયકાંક્ષિણઃ ।
ઇત્યેવંતંબ્રુવાણસ્તુધન્વીશરૈરભિવવર્ષ હ ॥ 18 ॥
સ્યબાણૈસ્સુવિધ્વસ્તંકવચંકાંચનંમહત્ ।
વ્યશીર્યતરથોપસ્થેતારાજાલમિવ્બારાત્ ॥ 19 ॥
વિધૂતવર્માનારાચૈર્ભભૂવ સ કૃતવ્રણઃ ।
ઇંદ્રજિત્સમરેવીરઃપ્રત્યૂષેભાનુમાનિવ ॥ 20 ॥
તતઃશરસહસ્રેણસંક્રુદ્ધોરાવણાત્મજઃ ।
બિભેદસમરેવીરોલક્ષ્મણંભીમવિક્રમઃ ॥ 21 ॥
વ્યશીર્યતમહદ્ધિવ્યંકવચંલક્ષ્મણસ્ય ચ ।
કૃતપ્રતિકૃતાન્યોન્યંબભૂવતુરભિદ્રુતૌ ॥ 22 ॥
અભીક્ષ્ણંનિશ્શ્વસંતૌતૌયુધ્યેતાંતુમુલંયુધિ ।
શરસંકૃત્તસર્વાંગૌસર્વતોરુધિરોક્ષિતૌ ॥ 23 ॥
સુદીર્ઘકાલંતૌવીરાવન્યોન્યનિશિતૈઃશરૈઃ ।
તતક્ષતુર્મહાત્માનૌરણકર્મવિહારદૌ ॥ 24 ॥
બભૂવતુશ્ચાત્મજયેયત્તૌભીમપરાક્રમૌ ।
તૌશરૌઘૈસ્તદાકીર્ણૌનિકૃત્તકવચધ્વજૌ ॥ 25 ॥
સૃજંતૌરુધિરંચોષ્ણંજલંપ્રસ્રવણાવિવ ।
શરવર્ષંતતોઘોરંમુંચતોર્ભીમનિઃસ્વનમ્ ॥ 26 ॥
સાસારયોરિવાકાશેનીલયોઃકાલમેઘયોઃ ।
તયોરથમહાન્કાલોવ્યત્યયાદ્યુધ્યમાનયોઃ ॥ 27 ॥
ન ચ તૌયુદ્ધવૈમુખ્યંશ્રમંવાપ્યુપજગ્મતુઃ ।
અસ્ત્રાણ્યસ્ત્રવિદાંશ્રેષ્ઠૌદર્શયંતૌપુનઃપુનઃ ॥ 28 ॥
શરાનુચ્છાવચાકારાનંતરિક્ષેબબંધતુઃ ।
ન્યપેતદોષમસ્યંતૌલઘુચિત્રં ચ સુષ્ઠુ ચ ॥ 29 ॥
ઉભૌતુતુમુલંઘોરંચક્રતુર્નરરાક્ષસૌ ।
તયોઃપૃથક્ પૃથભગીમશ્શુશ્રુવેતલનિસ્સ્વનઃ ॥ 30 ॥
પ્રકંપયન્જનંઘોરોનિર્ઘાતૈવદારુણઃ ।
સતયોઃભ્રાજતેશબ્દસ્તદાસમરયત્તયોઃ ॥ 31 ॥
સુઘોરયોર્નિષ્ટનતોર્ગગનેમેઘયોરિવ ।
સુવર્ણપુંખૈર્નારાચૈર્બલવંતૌકૃતવ્રણૌ ॥ 32 ॥
પ્રસુસ્રુવાતેરુધિરંકીર્તિમંતૌજયેધૃતૌ ।
તેગાત્રયોર્નિપતિતારુક્મપુંખાઃશરાયુધિ ॥ 33 ॥
અસૃદગિગ્ધાવિનિષ્પેતુર્વિવિશુર્ધરણીતલમ્ ।
અન્યેસુનિશિતૈશ્શસ્ત્રૈરાકાશેસંજઘટ્ટિરે ॥ 34 ॥
બભંજુશ્ચિચ્છિદુશ્ચૈવતયોર્બાણાઃસહસ્રશઃ ।
સબભૂવરણેઘોરસ્તયોર્બાણમયશ્ચયઃ ॥ 35 ॥
અગ્નિભ્યામિવદીપ્તાભ્યાંસત્રેકુશમયશ્ચયઃ ।
તયોઃકૃતવ્રણૌદેહૌશુશુભાતેમહાત્મનોઃ ॥ 36 ॥
સુપુષ્પાવિવનિષ્પત્રૌવનેશાલ્મલિકિંશુકૌ ।
ચક્રતુસ્તુમુલંઘોરંસન્નિપાતંમુહુર્મુહુઃ ॥ 37 ॥
ઇંદ્રજિલ્લક્ષ્મણશ્ચૈવપરસ્પરવધૈષિણૌ ।
લક્ષ્મણોરાવણિંયુદ્ધેરાવણિશ્ચાપિલક્ષ્મણમ્ ॥ 38 ॥
અન્યોન્યંતાવભિઘ્નંતૌ ન શ્રમંપ્રતિપદ્યતામ્ ।
બાણજાલૈશ્શરીરસ્થૈરવગાઢૈસ્તરસ્વિનૌ ॥ 39 ॥
શુશુભાતેમહાવીર્યૌપ્રરૂઢાવિવપર્વતૌ ।
તયોરુધિરસિક્તાનિસમ્વૃતાંતિશરૈર્ભૃશમ્ ॥ 40 ॥
બભ્રાજુઃસર્વગાત્રાણિજ્વલંતૈવપાવકાઃ ।
તયોરથમહાન્ કાલોવ્યતીયાદ્યુધ્યમાનયોઃ ॥ 41 ॥
ન ચ તૌયુદ્ધવૈમુખ્યંશ્રમંવાપ્યુપજગ્મતુઃ ।
અથસમરપરિશ્રમંનિહંતુંસમરમુખેષ્વજિતસ્યલક્ષ્મણસ્ય ।
પ્રિયહિતમુપપાદયન્મહૌત્માસ્સમરમુપેત્યવિભીષણોઽવતસ્થે ॥ 42 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે યુદ્ધકાંડે એકોનનવતિતમસ્સર્ગઃ ॥
