શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે બાલકાંડમ્ ।
અથ ત્રયોદશસ્સર્ગઃ ।
પુનઃ પ્રાપ્તે વસંતે તુ પૂર્ણસ્સંવત્સરોઽભવત્ ।
પ્રસવાર્થં ગતો યષ્ટું હયમેધેન વીર્યવાન્ ॥ 1 ॥
અભિવાદ્ય વસિષ્ઠં ચ ન્યાયતઃ પરિપૂજ્ય ચ ।
અબ્રવીત્પ્રશ્રિતં વાક્યં પ્રસવાર્થં દ્વિજોત્તમમ્ ॥ 2 ॥
યજ્ઞો મે ક્રિયતાં બ્રહ્મન્યથોક્તં મુનિપુંગવ ।
યથા ન વિઘ્નઃ ક્રિયતે યજ્ઞાંગેષુ વિધીયતામ્ ॥ 3 ॥
ભવાન્ સ્નિગ્ધસ્સુહૃન્મહ્યં ગુરુશ્ચ પરમો મહાન્ ।
ઓઢવ્યો ભવતા ચૈવ ભારો યજ્ઞસ્ય ચોદ્યતઃ ॥ 4 ॥
તથેતિ ચ સ રાજાનમબ્રવીદ્દ્વિજસત્તમઃ ।
કરિષ્યે સર્વમેવૈતદ્ભવતા યત્સમર્થિતમ્ ॥ 5 ॥
તતોઽબ્રવીદ્વિજાન્વૃદ્ધાન્યજ્ઞકર્મસુ નિષ્ઠિતાન્ ।
સ્થાપત્યે નિષ્ઠિતાંશ્ચૈવ વૃદ્ધાન્પરમધાર્મિકાન્ ॥ 6 ॥
કર્માંતિકાન્ શિલ્પકરાન્વર્ધકીન્ ખનકાનપિ ।
ગણકાન્શિલ્પિનશ્ચૈવ તથૈવ નટનર્તકાન્ ॥ 7 ॥
તથા શુચીન્શાસ્ત્રવિદઃ પુરુષાન્ સુબહુશ્રુતાન્ ।
યજ્ઞકર્મ સમીહંતાં ભવંતો રાજશાસનાત્ ॥ 8 ॥
ઇષ્ટકા બહુ સાહસ્રાશ્શીઘ્રમાનીયતામિતિ ।
0 ઉપકાર્યાઃ ક્રિયંતાં ચ રાજ્ઞાં બહુગુણાન્વિતાઃ ॥ 9 ॥
બ્રાહ્મણાવસથાશ્ચૈવ કર્તવ્યાશ્શતશશ્શુભાઃ ।
ભક્ષ્યાન્નપાનૈર્બહુભિસ્સમુપેતાસ્સુનિષ્ઠિતાઃ ॥ 10 ॥
તથા પૌરજનસ્યાપિ કર્તવ્યા બહુવિસ્તરાઃ ।
આવાસા બહુભક્ષ્યા વૈ સર્વકામૈરુપસ્થિતાઃ ॥ 11 ॥
તથા જાનપદસ્યાપિ જનસ્ય બહુશોભનમ્ ।
દાતવ્યમન્નં વિધિવત્સત્કૃત્ય ન તુ લીલયા ॥ 12 ॥
સર્વે વર્ણા યથા પૂજાં પ્રાપ્નુવંતિ સુસત્કૃતાઃ ।
ન ચાવજ્ઞા પ્રયોક્તવ્યા કામક્રોધવશાદપિ ॥ 13 ॥
યજ્ઞકર્મસુ યે વ્યગ્રાઃ પુરુષાશ્શિલ્પિનસ્તથા ।
તેષામપિ વિશેષેણ પૂજા કાર્યા યથાક્રમમ્ ॥ 14 ॥
તે ચ સ્યુસ્સંભૃતાસ્સર્વે વસુભિર્ભોજનેન ચ ।
યથા સર્વં સુવિહિતં ન કિંચિત્પરિહીયતે ॥ 15 ॥
તથા ભવંતઃ કુર્વંતુ પ્રીતિસ્નિગ્ધેન ચેતસા ।
તતસ્સર્વે સમાગમ્ય વસિષ્ઠમિદમબ્રુવન્ ॥ 16 ॥
યથોક્તં તત્સુવિહિતં ન કિંચિત્પરિહીયતે ।
યથોક્તં તત્કરિષ્યામો ન કિંચિત્પરિહાસ્યતે ॥ 17 ॥
તતસ્સુમંત્રમાનીય વસિષ્ઠો વાક્યમબ્રવીત્ ।
નિમંત્રયસ્વ નૃપતીન્પૃથિવ્યાં યે ચ ધાર્મિકાઃ ॥ 18 ॥
બ્રાહ્મણાન્ક્ષત્રિયાન્વૈશ્યાંછૂદ્રાંશ્ચૈવ સહસ્રશઃ ।
સમાનયસ્વ સત્કૃત્ય સર્વદેશેષુ માનવાન્ ॥ 19 ॥
મિથિલાધિપતિં શૂરં જનકં સત્યવિક્રમમ્ ।
નિષ્ઠિતં સર્વશાસ્ત્રેષુ તથા વેદેષુ નિષ્ઠિતમ્ ॥ 20 ॥
તમાનય મહાભાગં સ્વયમેવ સુસત્કૃતમ્ ।
પૂર્વસંબંધિનં જ્ઞાત્વા તતઃ પૂર્વં બ્રવીમિ તે ॥ 21 ॥
તથા કાશીપતિં સ્નિગ્ધં સતતં પ્રિયવાદિનમ્ ।
વયસ્યં રાજસિંહસ્ય સ્વયમેવાનયસ્વ હ ॥ 22 ॥
તથા કેકયરાજાનં વૃદ્ધં પરમધાર્મિકમ્ ।
શ્વશુરં રાજસિંહસ્ય સપુત્રં ત્વમિહાનય ॥ 23 ॥
અંગેશ્વરં મહાભાગં રોમપાદં સુસત્કૃતમ્ ।
વયસ્યં રાજસિંહસ્ય સમાનય યશસ્વિનમ્ ॥ 24 ॥
પ્રાચીનાન્સિંધુ સૌવીરાન્સૌરાષ્ટ્રેયાંશ્ચ પાર્થિવાન્ ।
દાક્ષિણાત્યાન્નરેંદ્રાંશ્ચ સમસ્તાનાનયસ્વ હ ॥ 25 ॥
સંતિ સ્નિગ્ધાશ્ચ યે ચાન્યે રાજાનઃ પૃથિવીતલે ।
તાનાનય યથાક્ષિપ્રં સાનુગાન્સહ બાંધવાન્ ॥ 26 ॥
વસિષ્ઠવાક્યં તચ્છ્રુત્વા સુમંત્રસ્ત્વરિતસ્તદા ।
વ્યાદિશત્પુરુષાંસ્તત્ર રાજ્ઞામાનયને શુભાન્ ॥ 27 ॥
સ્વયમેવ હિ ધર્માત્મા પ્રયયૌ મુનિશાસનાત્ ।
સુમંત્રસ્ત્વરિતો ભૂત્વા સમાનેતું મહીક્ષિતઃ ॥ 28 ॥
તે ચ કર્માંતિકાસ્સર્વે વસિષ્ઠાય ચ ધીમતે ।
સર્વં નિવેદયંતિ સ્મ યજ્ઞે યદુપકલ્પિતમ્ ॥ 29 ॥
તતઃપ્રીતો દ્વિજશ્રેષ્ઠસ્તાન્ સર્વાનિદમબ્રવીત્ ।
અવજ્ઞયા ન દાતવ્યં કસ્યચિલ્લીલયાઽપિ વા ॥ 30 ॥
અવજ્ઞયા કૃતં હન્યાદ્દાતારં નાત્ર સંશયઃ ।
28 તતઃ કૈશ્ચિદહોરાત્રૈરુપયાતા મહીક્ષિતઃ ॥ 31 ॥
બહૂનિ રત્નાન્યાદાય રાજ્ઞો દશરથસ્ય વૈ ।
તતો વસિષ્ઠસ્સુપ્રીતો રાજાનમિદમબ્રવીત્ ॥ 32 ॥
ઉપયાતા નરવ્યાઘ્ર રાજાનસ્તવ શાસનાત્ ।
મયાપિ સત્કૃતાઃ સર્વે યથાર્હં રાજસત્તમાઃ ॥ 33 ॥
યજ્ઞીયં ચ કૃતં રાજન્ પુરુષૈસ્સુસમાહિતૈઃ ।
નિર્યાતુ ચ ભવાન્યષ્ટું યજ્ઞાયતનમંતિકાત્ ॥ 34 ॥
સર્વકામૈરુપહૃતૈરુપેતં ચ સમંતતઃ ।
દ્રષ્ટુમર્હસિ રાજેંદ્ર મનસેવ વિનિર્મિતમ્ ॥ 35 ॥
તથા વસિષ્ઠવચનાદૃશ્યશૃંગસ્ય ચોભયોઃ ।
શુભે દિવસનક્ષત્રે નિર્યાતો જગતીપતિઃ ॥ 36 ॥
તતો વસિષ્ઠપ્રમુખાસ્સર્વ એવ દ્વિજોત્તમાઃ ।
ઋશ્યશૃંગં પુરસ્કૃત્ય યજ્ઞકર્મારભન્ તદા ॥ 37 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે બાલકાંડે ત્રયોદશસ્સર્ગઃ ॥
