શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે અરણ્યકાંડમ્ ।
અથ એકોનત્રિંશસ્સર્ગઃ ।
ખરં તુ વિરથં રામો ગદાપાણિમવસ્થિતમ્ ।
મૃદુપૂર્વં મહાતેજાઃ પરુષં વાક્યમબ્રવીત્ ॥ 1 ॥
ગજાશ્વરથસંબાધે બલે મહતિ તિષ્ઠતા ।
કૃતં સુદારુણં કર્મ સર્વલોકજુગુપ્સિતમ્ ॥ 2 ॥
ઉદ્વેજનીયો ભૂતાનાં નૃશંસઃ પાપકર્મકૃત્ ।
ત્રયાણામપિ લોકાનામીશ્વરોઽપિ ન તિષ્ઠતિ ॥ 3 ॥
કર્મ લોકવિરુદ્ધં તુ કુર્વાણં ક્ષણદાચર ।
તીક્ષ્ણં સર્વજનો હંતિ સર્પં દુષ્ટમિવાગતમ્ ॥ 4 ॥
લોભાત્પાપાનિ કુર્વાણઃ કામાદ્વા યો ન બુધ્યતે ।
ભ્રષ્ટઃ પશ્યતિ તસ્યાંતં બ્રાહ્મણી કરકાદિવ ॥ 5 ॥
વસતો દંડકારણ્યે તાપસાંધર્મચારિણઃ ।
કિન્નુ હત્વા મહાભાગાન્ફલં પ્રાપ્સ્યસિ રાક્ષસ ॥ 6 ॥
ન ચિરં પાપકર્માણઃ ક્રૂરા લોકજુગુપ્સિતાઃ ।
ઐશ્વર્યં પ્રાપ્ય તિષ્ઠંતિ શીર્ણમૂલા ઇવ દ્રુમાઃ ॥ 7 ॥
અવશ્યં લભતે જંતુઃ ફલં પાપસ્ય કર્મણઃ ।
ઘોરં પર્યાગતે કાલે દ્રુમાઃ પુષ્પમિવાર્તવમ્ ॥ 8 ॥
નચિરાત્પ્રાપ્યતે લોકે પાપાનાં કર્મણાં ફલમ્ ।
સવિષાણામિવાન્નાનાં ભુક્તાનાં ક્ષણદાચર ॥ 9 ॥
પાપમાચરતાં ઘોરં લોકસ્યાપ્રિયમિચ્છતામ્ ।
અહમાસાદિતો રાજા પ્રાણાન્હંતું નિશાચર ॥ 10 ॥
અદ્ય હિ ત્વાં મયા મુક્તાશ્શરાઃ કાંચનભૂષણાઃ ।
વિદાર્યાતિપતિષ્યંતિ વલ્મીકમિવ પન્નગાઃ ॥ 11 ॥
યે ત્વયા દંડકારણ્યે ભક્ષિતા ધર્મચારિણઃ ।
તાનદ્ય નિહતસ્સંખ્યે સસૈન્યોઽનુગમિષ્યસિ ॥ 12 ॥
અદ્ય ત્વાં નિહતં બાણૈઃ પશ્યંતુ પરમર્ષયઃ ।
નિરયસ્થં વિમાનસ્થા યે ત્વયા હિંસિતાઃ પુરા ॥ 13 ॥
પ્રહર ત્વં યથાકામં કુરુ યત્નં કુલાધમ ।
અદ્ય તે પાતયિષ્યામિ શિરસ્તાલફલં યથા ॥ 14 ॥
એવમુક્તસ્તુ રામેણ કૃદ્ધસ્સંરક્તલોચનઃ ।
પ્રત્યુવાચ ખરો રામં પ્રહસન્ક્રોધમૂર્છિતઃ ॥ 15 ॥
પ્રાકૃતાન્રાક્ષસાન્હત્વા યુદ્ધે દશરથાત્મજ ।
આત્મના કથમાત્માનમપ્રશસ્યં પ્રશંસસિ ॥ 16 ॥
વિક્રાંતા બલવંતો વા યે ભવંતિ નરર્ષભાઃ ।
કથયંતિ ન તે કિંચિત્તેજસા સ્વેન ગર્વિતાઃ ॥ 17 ॥
પ્રાકૃતાસ્ત્વકૃતાત્માનો લોકે ક્ષત્રિયપાંસનાઃ ।
નિરર્થકં વિકત્થંતે યથા રામ વિકત્થસે ॥ 18 ॥
કુલં વ્યપદિશન્વીરસ્સમરે કોઽભિધાસ્યતિ ।
મૃત્યુકાલે હિ સંપ્રાપ્તે સ્વયમપ્રસ્તવે સ્તવમ્ ॥ 19 ॥
સર્વથૈવ લઘુત્વં તે કત્થનેન વિદર્શિતમ્ ।
સુવર્ણપ્રતિરૂપેણ તપ્તેનેવ કુશાગ્નિના ॥ 20 ॥
ન તુ મામિહ તિષ્ઠંતં પશ્યસિ ત્વં ગદાધરમ્ ।
ધરાધરમિવાકંપ્યં પર્વતં ધાતુભિશ્ચિતમ્ ॥ 21 ॥
પર્યાપ્તોઽહં ગદાપાણિર્હંતું પ્રાણાન્રણે તવ ।
ત્રયાણામપિ લોકાનાં પાશહસ્ત ઇવાંતકઃ ॥ 22 ॥
કામં બહ્વપિ વક્તવ્યં ત્વયિ વક્ષ્યામિ ન ત્વહમ્ ।
અસ્તં ગચ્છેદ્ધિ સવિતા યુદ્ધવિઘ્નસ્તતો ભવેત્ ॥ 23 ॥
ચતુર્દશ સહસ્રાણિ રાક્ષસાનાં હતાનિ તે ।
ત્વદ્વિનાશાત્કરોમ્યેષાં તેષામશ્રુપ્રમાર્જનમ્ ॥ 24 ॥
ઇત્યુક્ત્વા પરમક્રુદ્ધસ્તાં ગદાં પરમાંગદઃ ।
ખરશ્ચિક્ષેપ રામાય પ્રદીપ્તામશનિં યથા ॥ 25 ॥
ખરબાહુપ્રયુક્તા સા પ્રદીપ્તા મહતી ગદા ।
ભસ્મવૃક્ષાંશ્ચ ગુલ્માંશ્ચ કૃત્વાગાત્તત્સમીપતઃ ॥ 26 ॥
તામાપતંતીં જ્વલતાં મૃત્યુપાશોપમાં ગદામ્ ।
અંતરિક્ષગતાં રામચશિચ્છેદ બહુધા શરૈઃ ॥ 27 ॥
સા વિકીર્ણા શરૈર્ભગ્ના પપાત ધરણીતલે ।
ગદા મંત્રૌષધબલૈર્વ્યાલીવ વિનિપાતિતા ॥ 28 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે અરણ્યકાંડે એકોનત્રિંશસ્સર્ગઃ ॥
