ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ରାମାୟଣେ ବାଲକାଂଡମ୍ ।
ଅଥ ତ୍ରୟୋଦଶସ୍ସର୍ଗଃ ।
ପୁନଃ ପ୍ରାପ୍ତେ ଵସଂତେ ତୁ ପୂର୍ଣସ୍ସଂଵତ୍ସରୋଽଭଵତ୍ ।
ପ୍ରସଵାର୍ଥଂ ଗତୋ ୟଷ୍ଟୁଂ ହୟମେଧେନ ଵୀର୍ୟଵାନ୍ ॥ 1 ॥
ଅଭିଵାଦ୍ୟ ଵସିଷ୍ଠଂ ଚ ନ୍ୟାୟତଃ ପରିପୂଜ୍ୟ ଚ ।
ଅବ୍ରଵୀତ୍ପ୍ରଶ୍ରିତଂ ଵାକ୍ୟଂ ପ୍ରସଵାର୍ଥଂ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମମ୍ ॥ 2 ॥
ୟଜ୍ଞୋ ମେ କ୍ରିୟତାଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ୟଥୋକ୍ତଂ ମୁନିପୁଂଗଵ ।
ୟଥା ନ ଵିଘ୍ନଃ କ୍ରିୟତେ ୟଜ୍ଞାଂଗେଷୁ ଵିଧୀୟତାମ୍ ॥ 3 ॥
ଭଵାନ୍ ସ୍ନିଗ୍ଧସ୍ସୁହୃନ୍ମହ୍ୟଂ ଗୁରୁଶ୍ଚ ପରମୋ ମହାନ୍ ।
ଓଢଵ୍ୟୋ ଭଵତା ଚୈଵ ଭାରୋ ୟଜ୍ଞସ୍ୟ ଚୋଦ୍ୟତଃ ॥ 4 ॥
ତଥେତି ଚ ସ ରାଜାନମବ୍ରଵୀଦ୍ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମଃ ।
କରିଷ୍ୟେ ସର୍ଵମେଵୈତଦ୍ଭଵତା ୟତ୍ସମର୍ଥିତମ୍ ॥ 5 ॥
ତତୋଽବ୍ରଵୀଦ୍ଵିଜାନ୍ଵୃଦ୍ଧାନ୍ୟଜ୍ଞକର୍ମସୁ ନିଷ୍ଠିତାନ୍ ।
ସ୍ଥାପତ୍ୟେ ନିଷ୍ଠିତାଂଶ୍ଚୈଵ ଵୃଦ୍ଧାନ୍ପରମଧାର୍ମିକାନ୍ ॥ 6 ॥
କର୍ମାଂତିକାନ୍ ଶିଲ୍ପକରାନ୍ଵର୍ଧକୀନ୍ ଖନକାନପି ।
ଗଣକାନ୍ଶିଲ୍ପିନଶ୍ଚୈଵ ତଥୈଵ ନଟନର୍ତକାନ୍ ॥ 7 ॥
ତଥା ଶୁଚୀନ୍ଶାସ୍ତ୍ରଵିଦଃ ପୁରୁଷାନ୍ ସୁବହୁଶ୍ରୁତାନ୍ ।
ୟଜ୍ଞକର୍ମ ସମୀହଂତାଂ ଭଵଂତୋ ରାଜଶାସନାତ୍ ॥ 8 ॥
ଇଷ୍ଟକା ବହୁ ସାହସ୍ରାଶ୍ଶୀଘ୍ରମାନୀୟତାମିତି ।
0 ଉପକାର୍ୟାଃ କ୍ରିୟଂତାଂ ଚ ରାଜ୍ଞାଂ ବହୁଗୁଣାନ୍ଵିତାଃ ॥ 9 ॥
ବ୍ରାହ୍ମଣାଵସଥାଶ୍ଚୈଵ କର୍ତଵ୍ୟାଶ୍ଶତଶଶ୍ଶୁଭାଃ ।
ଭକ୍ଷ୍ୟାନ୍ନପାନୈର୍ବହୁଭିସ୍ସମୁପେତାସ୍ସୁନିଷ୍ଠିତାଃ ॥ 10 ॥
ତଥା ପୌରଜନସ୍ୟାପି କର୍ତଵ୍ୟା ବହୁଵିସ୍ତରାଃ ।
ଆଵାସା ବହୁଭକ୍ଷ୍ୟା ଵୈ ସର୍ଵକାମୈରୁପସ୍ଥିତାଃ ॥ 11 ॥
ତଥା ଜାନପଦସ୍ୟାପି ଜନସ୍ୟ ବହୁଶୋଭନମ୍ ।
ଦାତଵ୍ୟମନ୍ନଂ ଵିଧିଵତ୍ସତ୍କୃତ୍ୟ ନ ତୁ ଲୀଲୟା ॥ 12 ॥
ସର୍ଵେ ଵର୍ଣା ୟଥା ପୂଜାଂ ପ୍ରାପ୍ନୁଵଂତି ସୁସତ୍କୃତାଃ ।
ନ ଚାଵଜ୍ଞା ପ୍ରୟୋକ୍ତଵ୍ୟା କାମକ୍ରୋଧଵଶାଦପି ॥ 13 ॥
ୟଜ୍ଞକର୍ମସୁ ୟେ ଵ୍ୟଗ୍ରାଃ ପୁରୁଷାଶ୍ଶିଲ୍ପିନସ୍ତଥା ।
ତେଷାମପି ଵିଶେଷେଣ ପୂଜା କାର୍ୟା ୟଥାକ୍ରମମ୍ ॥ 14 ॥
ତେ ଚ ସ୍ୟୁସ୍ସଂଭୃତାସ୍ସର୍ଵେ ଵସୁଭିର୍ଭୋଜନେନ ଚ ।
ୟଥା ସର୍ଵଂ ସୁଵିହିତଂ ନ କିଂଚିତ୍ପରିହୀୟତେ ॥ 15 ॥
ତଥା ଭଵଂତଃ କୁର୍ଵଂତୁ ପ୍ରୀତିସ୍ନିଗ୍ଧେନ ଚେତସା ।
ତତସ୍ସର୍ଵେ ସମାଗମ୍ୟ ଵସିଷ୍ଠମିଦମବ୍ରୁଵନ୍ ॥ 16 ॥
ୟଥୋକ୍ତଂ ତତ୍ସୁଵିହିତଂ ନ କିଂଚିତ୍ପରିହୀୟତେ ।
ୟଥୋକ୍ତଂ ତତ୍କରିଷ୍ୟାମୋ ନ କିଂଚିତ୍ପରିହାସ୍ୟତେ ॥ 17 ॥
ତତସ୍ସୁମଂତ୍ରମାନୀୟ ଵସିଷ୍ଠୋ ଵାକ୍ୟମବ୍ରଵୀତ୍ ।
ନିମଂତ୍ରୟସ୍ଵ ନୃପତୀନ୍ପୃଥିଵ୍ୟାଂ ୟେ ଚ ଧାର୍ମିକାଃ ॥ 18 ॥
ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍କ୍ଷତ୍ରିୟାନ୍ଵୈଶ୍ୟାଂଛୂଦ୍ରାଂଶ୍ଚୈଵ ସହସ୍ରଶଃ ।
ସମାନୟସ୍ଵ ସତ୍କୃତ୍ୟ ସର୍ଵଦେଶେଷୁ ମାନଵାନ୍ ॥ 19 ॥
ମିଥିଲାଧିପତିଂ ଶୂରଂ ଜନକଂ ସତ୍ୟଵିକ୍ରମମ୍ ।
ନିଷ୍ଠିତଂ ସର୍ଵଶାସ୍ତ୍ରେଷୁ ତଥା ଵେଦେଷୁ ନିଷ୍ଠିତମ୍ ॥ 20 ॥
ତମାନୟ ମହାଭାଗଂ ସ୍ଵୟମେଵ ସୁସତ୍କୃତମ୍ ।
ପୂର୍ଵସଂବଂଧିନଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ତତଃ ପୂର୍ଵଂ ବ୍ରଵୀମି ତେ ॥ 21 ॥
ତଥା କାଶୀପତିଂ ସ୍ନିଗ୍ଧଂ ସତତଂ ପ୍ରିୟଵାଦିନମ୍ ।
ଵୟସ୍ୟଂ ରାଜସିଂହସ୍ୟ ସ୍ଵୟମେଵାନୟସ୍ଵ ହ ॥ 22 ॥
ତଥା କେକୟରାଜାନଂ ଵୃଦ୍ଧଂ ପରମଧାର୍ମିକମ୍ ।
ଶ୍ଵଶୁରଂ ରାଜସିଂହସ୍ୟ ସପୁତ୍ରଂ ତ୍ଵମିହାନୟ ॥ 23 ॥
ଅଂଗେଶ୍ଵରଂ ମହାଭାଗଂ ରୋମପାଦଂ ସୁସତ୍କୃତମ୍ ।
ଵୟସ୍ୟଂ ରାଜସିଂହସ୍ୟ ସମାନୟ ୟଶସ୍ଵିନମ୍ ॥ 24 ॥
ପ୍ରାଚୀନାନ୍ସିଂଧୁ ସୌଵୀରାନ୍ସୌରାଷ୍ଟ୍ରେୟାଂଶ୍ଚ ପାର୍ଥିଵାନ୍ ।
ଦାକ୍ଷିଣାତ୍ୟାନ୍ନରେଂଦ୍ରାଂଶ୍ଚ ସମସ୍ତାନାନୟସ୍ଵ ହ ॥ 25 ॥
ସଂତି ସ୍ନିଗ୍ଧାଶ୍ଚ ୟେ ଚାନ୍ୟେ ରାଜାନଃ ପୃଥିଵୀତଲେ ।
ତାନାନୟ ୟଥାକ୍ଷିପ୍ରଂ ସାନୁଗାନ୍ସହ ବାଂଧଵାନ୍ ॥ 26 ॥
ଵସିଷ୍ଠଵାକ୍ୟଂ ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ସୁମଂତ୍ରସ୍ତ୍ଵରିତସ୍ତଦା ।
ଵ୍ୟାଦିଶତ୍ପୁରୁଷାଂସ୍ତତ୍ର ରାଜ୍ଞାମାନୟନେ ଶୁଭାନ୍ ॥ 27 ॥
ସ୍ଵୟମେଵ ହି ଧର୍ମାତ୍ମା ପ୍ରୟୟୌ ମୁନିଶାସନାତ୍ ।
ସୁମଂତ୍ରସ୍ତ୍ଵରିତୋ ଭୂତ୍ଵା ସମାନେତୁଂ ମହୀକ୍ଷିତଃ ॥ 28 ॥
ତେ ଚ କର୍ମାଂତିକାସ୍ସର୍ଵେ ଵସିଷ୍ଠାୟ ଚ ଧୀମତେ ।
ସର୍ଵଂ ନିଵେଦୟଂତି ସ୍ମ ୟଜ୍ଞେ ୟଦୁପକଲ୍ପିତମ୍ ॥ 29 ॥
ତତଃପ୍ରୀତୋ ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠସ୍ତାନ୍ ସର୍ଵାନିଦମବ୍ରଵୀତ୍ ।
ଅଵଜ୍ଞୟା ନ ଦାତଵ୍ୟଂ କସ୍ୟଚିଲ୍ଲୀଲୟାଽପି ଵା ॥ 30 ॥
ଅଵଜ୍ଞୟା କୃତଂ ହନ୍ୟାଦ୍ଦାତାରଂ ନାତ୍ର ସଂଶୟଃ ।
28 ତତଃ କୈଶ୍ଚିଦହୋରାତ୍ରୈରୁପୟାତା ମହୀକ୍ଷିତଃ ॥ 31 ॥
ବହୂନି ରତ୍ନାନ୍ୟାଦାୟ ରାଜ୍ଞୋ ଦଶରଥସ୍ୟ ଵୈ ।
ତତୋ ଵସିଷ୍ଠସ୍ସୁପ୍ରୀତୋ ରାଜାନମିଦମବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 32 ॥
ଉପୟାତା ନରଵ୍ୟାଘ୍ର ରାଜାନସ୍ତଵ ଶାସନାତ୍ ।
ମୟାପି ସତ୍କୃତାଃ ସର୍ଵେ ୟଥାର୍ହଂ ରାଜସତ୍ତମାଃ ॥ 33 ॥
ୟଜ୍ଞୀୟଂ ଚ କୃତଂ ରାଜନ୍ ପୁରୁଷୈସ୍ସୁସମାହିତୈଃ ।
ନିର୍ୟାତୁ ଚ ଭଵାନ୍ୟଷ୍ଟୁଂ ୟଜ୍ଞାୟତନମଂତିକାତ୍ ॥ 34 ॥
ସର୍ଵକାମୈରୁପହୃତୈରୁପେତଂ ଚ ସମଂତତଃ ।
ଦ୍ରଷ୍ଟୁମର୍ହସି ରାଜେଂଦ୍ର ମନସେଵ ଵିନିର୍ମିତମ୍ ॥ 35 ॥
ତଥା ଵସିଷ୍ଠଵଚନାଦୃଶ୍ୟଶୃଂଗସ୍ୟ ଚୋଭୟୋଃ ।
ଶୁଭେ ଦିଵସନକ୍ଷତ୍ରେ ନିର୍ୟାତୋ ଜଗତୀପତିଃ ॥ 36 ॥
ତତୋ ଵସିଷ୍ଠପ୍ରମୁଖାସ୍ସର୍ଵ ଏଵ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ ।
ଋଶ୍ୟଶୃଂଗଂ ପୁରସ୍କୃତ୍ୟ ୟଜ୍ଞକର୍ମାରଭନ୍ ତଦା ॥ 37 ॥
ଇତ୍ୟାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାୟଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ଆଦିକାଵ୍ୟେ ବାଲକାଂଡେ ତ୍ରୟୋଦଶସ୍ସର୍ଗଃ ॥
