View this in:
English Devanagari Telugu Tamil Kannada Malayalam Gujarati Odia Bengali  |
Marathi Assamese Punjabi Hindi Samskritam Konkani Nepali Sinhala Grantha  |
This document is in romanized sanskrit according to IAST standard.

VR 3.9 Aranya Kanda - Sarga 9

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē araṇyakāṇḍam ।
atha navamassargaḥ ।

sutīkṣṇēnābhyanujñātaṃ prasthitaṃ raghunandanam ।
hṛdyayā snigdhayā vāchā bhartāramidamabravīt ॥ 1 ॥

ayaṃ dharmassusūkṣmēṇa vidhinā prāpyatē mahān ।
nivṛttēna tu śakyō'yaṃ vyasanātkāmajādiha ॥ 2 ॥

trīṇyēva vyasanānyatra kāmajāni bhavantyuta ।
mithyāvākyaṃ paramakaṃ tasmādgurutarāvubhau ॥ 3 ॥

paradārābhigamanaṃ vinā vairaṃ cha raudratā ।
mithyāvākyaṃ na tē bhūtaṃ na bhaviṣyati rāghava ॥ 4 ॥

kutō'bhilāṣaṇaṃ strīṇāṃ parēṣāṃ dharmanāśanam ।
tava nāsti manuṣyēndra na chābhūttē kadāchana ॥ 5 ॥

manasyapi tathā rāma na chaitadvidyatē kvachit ।
svadāraniratastvaṃ cha nityamēva nṛpātmaja ॥ 6 ॥

dharmiṣṭhassatyasandhaścha piturnirdēśakārakaḥ ।
satyasandha mahābhāga śrīmallakṣmaṇapūrvaja ॥ 7 ॥

tvayi dharmaścha satyaṃ cha tvayi sarvaṃ pratiṣṭhitam ।
tachcha sarvaṃ mahābāhō śakyaṃ dhartuṃ jitēndriyaiḥ ॥ 8 ॥

tava vaśyēndriyatvaṃ cha jānāmi śubhadarśana ।
tṛtīyaṃ yadidaṃ raudraṃ paraprāṇābhihiṃsanam ॥ 9 ॥

nirvairaṃ kriyatē mōhāttachcha tē samupasthitam ।
pratijñātastvayā vīra daṇḍakāraṇyavāsinām ॥ 10 ॥

ṛṣīṇāṃ rakṣaṇārthāya vadhassaṃyati rakṣasām ।
ētannimittaṃ cha vanaṃ daṇḍakā iti viśrutam ॥ 11 ॥

prasthitastvaṃ saha bhrātrā dhṛtabāṇaśarāsanaḥ ।
tatastvāṃ prasthitaṃ dṛṣṭvā mama chintākulaṃ manaḥ ॥ 12 ॥

tvadvṛttaṃ chintayantyā vai bhavēnniśśrēyasaṃ hitam ।
tvāṃ chaiva prasthitaṃ dṛṣṭvā rāma chintākulaṃ manaḥ ॥ 13 ॥

sarvatachaśintaynatyā mē tava niśśrēyasaṃ nṛpa ।
na hi mē rōchatē vīra gamanaṃ daṇḍakānprati ॥ 14 ॥

kāraṇaṃ tatra vakṣyāmi vadantyāśśrūyatāṃ mama ।
tvaṃ hi bāṇadhanuṣpāṇirbhrātrā saha vanaṃ gataḥ ॥ 15 ॥

dṛṣṭvā vanacharānsarvānkachchitkuryāśśaravyayam ।
kṣatriyāṇāmapi dhanurhutāśasyēndhanāni cha ॥ 16 ॥

samīpatassthitaṃ tējō balamuchChrayatē bhṛśam ।
purā kila mahābāhō tapassvī satyavākChuchiḥ ॥ 17 ॥

kasmiṃśchidabhavatpuṇyē vanē ratamṛgadvijē ।
tasyaiva tapasō vighnaṃ kartumindraśśachīpatiḥ ॥ 18 ॥

khaṅgapāṇirathāgachChadāśramaṃ bhaṭarūpadhṛt ।
tasmiṃstadāśramapadē niśitaḥ khaṅga uttamaḥ ॥ 19 ॥

sa nyāsavidhinā dattaḥ puṇyē tapasi tiṣṭhataḥ ।
sa tachChastramanuprāpya nyāsarakṣaṇatatparaḥ ॥ 20 ॥

vanē tu vicharatyēva rakṣanpratyayamātmanaḥ ।
yatra gachChatyupādātuṃ mūlāni cha phalāni cha ॥ 21 ॥

na vinā yāti taṃ khaṅgaṃ nyāsarakṣaṇatatparaḥ ।
nityaṃ śastraṃ parivahankramēṇa sa tapōdhanaḥ ॥ 22 ॥

chakāra raudrīṃ svāṃ buddhiṃ tyaktvā tapasi niśchayam ।
tatassaraudrē'bhirataḥ pramattō'dharmakarśitaḥ ॥ 23 ॥

tasya śastrasya saṃvāsājjagāma narakaṃ muniḥ ।
ēvamētatpurā vṛttaṃ śastrasaṃyōgakāraṇam ॥ 24 ॥

agnisaṃyōgavaddhētuśśastrasaṃyōga uchyatē ।
snēhāchcha bahumānāchcha smārayē tvāṃ na śikṣayē ॥ 25 ॥

na kathañchana sā kāryā gṛhītadhanuṣā tvayā ।
buddhirvairaṃ vinā hantuṃ rākṣasāndaṇḍakāśritān ॥ 26 ॥

aparādhaṃ vinā hantuṃ lōkānvīra na kāmayē ।
kṣatriyāṇāṃ tu vīrāṇāṃ vanēṣu niratātmanām ॥ 27 ॥

dhanuṣā kāryamētāvadārtānāṃ tvabhirakṣaṇam ।
kvacha śastraṃ kva cha vanaṃ kva cha kṣātraṃ tapaḥ kvacha ॥ 28 ॥

vyāviddhamidamasmābhirddēśadharmastu pūjyatām ।
tadārya kaluṣā buddhirjāyatē śastrasēvanāt ॥ 29 ॥

punargatvā tvayōdhyāyāṃ kṣatradharmaṃ chariṣyasi ।
akṣayā tu bhavētprītiśśvaśrūśvaśurayōrmama ॥ 30 ॥

yadi rājyaṃ parityajya bhavēstvaṃ niratō muniḥ ।
dharmādarthaḥ prabhavati dharmātprabhavatē sukham ॥ 31 ॥

dharmēṇa labhatē sarvaṃ dharmasāramidaṃ jagat ।
ātmānaṃ niyamaistaistai karśayitvā prayatnataḥ ॥ 32 ॥

prāpyatē nipuṇairdharmō na sukhāllabhyatē sukham ।
nityaṃ śuchimatissaumya chara dharmaṃ tapōvanē ॥ 33 ॥

sarvaṃ hi viditaṃ tubhyaṃ trailōkyamapi tattvataḥ ।
strīchāpalādētadudāhṛtaṃ mē dharmaṃ cha vaktuṃ tava kassamarthaḥ ।
vichārya buddhyā tu sahānujēna yadrōchatē tatkuru mā chirēṇa ॥ 34 ॥

ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē araṇyakāṇḍē navamassargaḥ ॥




Browse Related Categories: