View this in:
English Devanagari Telugu Tamil Kannada Malayalam Gujarati Odia Bengali  |
Marathi Assamese Punjabi Hindi Samskritam Konkani Nepali Sinhala Grantha  |
This document is in romanized sanskrit according to IAST standard.

VR 1.1 Bala Kanda - Sarga 1

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē bālakāṇḍam ।
atha prathamassargaḥ ।

tapassvādhyāyanirataṃ tapasvī vāgvidāṃ varam ।
nāradaṃ paripaprachCha vālmīkirmunipuṅgavam ॥ 1 ॥

kōnvasminsāmprataṃ lōkē guṇavānkaścha vīryavān ।
dharmajñaścha kṛtajñaścha satyavākyō dṛḍhavrataḥ ॥ 2 ॥

chāritrēṇa cha kō yuktassarvabhūtēṣu kō hitaḥ ।
vidvānkaḥ kassamarthaścha kaśchaikapriyadarśanaḥ ॥ 3 ॥

ātmavānkō jitakrōdhō dyutimānkō'nasūyakaḥ ।
kasya bibhyati dēvāścha jātarōṣasya saṃyugē ॥ 4 ॥

ētadichChāmyahaṃ śrōtuṃ paraṃ kautūhalaṃ hi mē ।
maharṣē tvaṃ samarthō'si jñātumēvaṃvidhaṃ naram ॥ 5 ॥

śrutvā chaitattrilōkajñō vālmīkērnāradō vachaḥ ।
śrūyatāmiti chāmantrya prahṛṣṭō vākyamabravīt ॥ 6 ॥

bahavō durlabhāśchaiva yē tvayā kīrtitā guṇāḥ ।
munē vakṣyāmyahaṃ buddhvā tairyuktaśśrūyatānnaraḥ ॥ 7 ॥

ikṣvākuvaṃśaprabhavō rāmō nāma janaiśśrutaḥ ।
niyatātmā mahāvīryō dyutimāndhṛtimān vaśī ॥ 8 ॥

buddhimānnītimānvāgmī śrīmān śatrunibarhaṇaḥ ।
vipulāṃsō mahābāhuḥ kambugrīvō mahāhanuḥ ॥ 9 ॥

mahōraskō mahēṣvāsō gūḍhajatrurarindamaḥ ।
ājānubāhussuśirāssulalāṭassuvikramaḥ ॥ 10 ॥

samassamavibhaktāṅgassnigdhavarṇaḥ pratāpavān ।
pīnavakṣā viśālākṣō lakṣmīvān śubhalakṣaṇaḥ ॥ 11 ॥

dharmajñassatyasandhaścha prajānāṃ cha hitē rataḥ ।
yaśasvī jñānasampannaśśuchirvaśyassamādhimān ॥ 12 ॥

prajāpatisamaśśrīmān dhātā ripuniṣūdanaḥ ।
rakṣitā jīvalōkasya dharmasya parirakṣitā ॥ 13 ॥

rakṣitā svasya dharmasya svajanasya cha rakṣitā ।
vēdavēdāṅgatattvajñō dhanurvēdē cha niṣṭhitaḥ ॥ 14 ॥

sarvaśāstrārthatattvajñassmṛtimānpratibhānavān ।
sarvalōkapriyassādhuradīnātmā vichakṣaṇaḥ ॥ 15 ॥

sarvadābhigatassadbhissamudra iva sindhubhiḥ ।
āryassarvasamaśchaiva sadaikapriyadarśanaḥ ॥ 16 ॥

sa cha sarvaguṇōpētaḥ kausalyānandavardhanaḥ ।
samudra iva gāmbhīryē dhairyēṇa himavāniva ॥ 17 ॥

viṣṇunā sadṛśō vīryē sōmavatpriyadarśanaḥ ।
kālāgnisadṛśaḥ krōdhē kṣamayā pṛthivīsamaḥ ॥ 18 ॥

dhanadēna samastyāgē satyē dharma ivāparaḥ ।
tamēvaṃ guṇasampannaṃ rāmaṃ satyaparākramam ॥ 19 ॥

jyēṣṭhaṃ śrēṣṭhaguṇairyuktaṃ priyaṃ daśarathassutam ।
prakṛtīnāṃ hitairyuktaṃ prakṛtipriyakāmyayā ॥ 20 ॥

yauvarājyēna saṃyōktumaichChatprītyā mahīpatiḥ ।
tasyābhiṣēkasambhārāndṛṣṭvā bhāryā'tha kaikayī ॥ 21 ॥

pūrvaṃ dattavarā dēvī varamēnamayāchata ।
vivāsanaṃ cha rāmasya bharatasyābhiṣēchanam ॥ 22 ॥

sa satyavachanādrājā dharmapāśēna saṃyataḥ ।
vivāsayāmāsa sutaṃ rāmaṃ daśarathaḥ priyam ॥ 23 ॥

sa jagāma vanaṃ vīraḥ pratijñāmanupālayan ।
piturvachananirdēśātkaikēyyāḥ priyakāraṇāt ॥ 24 ॥

taṃ vrajantaṃ priyō bhrātā lakṣmaṇō'nujagāma ha ।
snēhādvinayasampannassumitrānandavardhanaḥ ॥ 25 ॥

bhrātaraṃ dayitō bhrātussaubhrātramanudarśayan ।
rāmasya dayitā bhāryā nityaṃ prāṇasamā hitā ॥ 26 ॥

janakasya kulē jātā dēvamāyēva nirmitā ।
sarvalakṣaṇasampannā nārīṇāmuttamā vadhūḥ ॥ 27 ॥

sītāpyanugatā rāmaṃ śaśinaṃ rōhiṇī yathā ।
paurairanugatō dūraṃ pitrā daśarathēna cha ॥ 28 ॥

śṛṅgibērapurē sūtaṃ gaṅgākūlē vyasarjayat ।
guhamāsādya dharmātmā niṣādādhipatiṃ priyam ॥ 29 ॥

guhēna sahitō rāmō lakṣmaṇēna cha sītayā ।
tē vanēna vanaṃ gatvā nadīstīrtvā bahūdakāḥ ॥ 30 ॥

chitrakūṭamanuprāpya bharadvājasya śāsanāt ।
ramyamāvasathaṃ kṛtvā ramamāṇā vanē trayaḥ ॥ 31 ॥

dēvagandharvasaṅkāśāstatra tē nyavasan sukham ।
tē vanēna vanaṃ gatvā nadīstīrtvā bahūdakāḥ ॥ 32 ॥

chitrakūṭamanuprāpya bharadvājasya śāsanāt ।
ramyamāvasathaṃ kṛtvā ramamāṇā vanē trayaḥ ॥ 33 ॥

dēvagandharvasaṅkāśāstatra tē nyavasan sukham ।
chitrakūṭaṃ gatē rāmē putraśōkāturastathā ॥ 34 ॥

rājā daśarathassvargaṃ jagāma vilapansutam ।
mṛtē tu tasminbharatō vasiṣṭhapramukhairdvijaiḥ ॥ 35 ॥

niyujyamānō rājyāya naichChadrājyaṃ mahābalaḥ ।
sa jagāma vanaṃ vīrō rāmapādaprasādakaḥ ॥ 36 ॥

gatvā tu sumahātmānaṃ rāmaṃ satyaparākramam ।
ayāchadbhrātaraṃ rāmamāryabhāvapuraskṛtaḥ ॥ 37 ॥

tvamēva rājā dharmajña iti rāmaṃ vachō'bravīt ।
rāmō'pi paramōdārassumukhassumahāyaśāḥ ।
na chaichChatpiturādēśādrājyaṃ rāmō mahābalaḥ ॥ 38 ॥

pādukē chāsya rājyāya nyāsaṃ datvā punaḥpunaḥ ।
nivartayāmāsa tatō bharataṃ bharatāgrajaḥ ॥ 39 ॥

sa kāmamanavāpyaiva rāmapādāvupaspṛśan ॥ 40 ॥

nandigrāmē'karōdrājyaṃ rāmāgamanakāṅkṣayā ।
gatē tu bharatē śrīmān satyasandhō jitēndriyaḥ ॥ 41 ॥

rāmastu punarālakṣya nāgarasya janasya cha ।
tatrāgamanamēkāgrō daṇḍakānpravivēśa ha ॥ 42 ॥

praviśya tu mahāraṇyaṃ rāmō rājīvalōchanaḥ ।
virādhaṃ rākṣasaṃ hatvā śarabhaṅgaṃ dadarśa ha ॥ 43 ॥

sutīkṣṇaṃ chāpyagastyaṃ cha agastyabhrātaraṃ tathā ।
agastyavachanāchchaiva jagrāhaindraṃ śarāsanam ॥ 44 ॥

khaḍgaṃ cha paramaprītastūṇī chākṣayasāyakau ।
vasatastasya rāmasya vanē vanacharaissaha ।
ṛṣayō'bhyāgamansarvē vadhāyāsurarakṣasām ॥ 45 ॥

sa tēṣāṃ pratiśuśrāva rākṣasānāṃ tathā vanē ॥ 46 ॥

pratijñātaścha rāmēṇa vadhassaṃyati rakṣasām ।
ṛṣīṇāmagnikalpānāṃ daṇḍakāraṇyavāsinām ॥ 47 ॥

tēna tatraiva vasatā janasthānanivāsinī ।
virūpitā śūrpaṇakhā rākṣasī kāmarūpiṇī ॥ 48 ॥

tataśśūrpaṇakhāvākyādudyuktānsarvarākṣasān ।
kharaṃ triśirasaṃ chaiva dūṣaṇaṃ chaiva rākṣasam ॥ 49 ॥

nijaghāna vanē rāmastēṣāṃ chaiva padānugān ।
vanē tasminnivasatā janasthānanivāsinām ॥ 50 ॥

rakṣasāṃ nihatānyāsansahasrāṇi chaturdaśa ।
tatō jñātivadhaṃ śrutvā rāvaṇaḥ krōdhamūrChitaḥ ॥ 51 ॥

sahāyaṃ varayāmāsa mārīchaṃ nāma rākṣasam ।
vāryamāṇassubahuśō mārīchēna sa rāvaṇaḥ ॥ 52 ॥

na virōdhō balavatā kṣamō rāvaṇa tēna tē ।
anādṛtya tu tadvākyaṃ rāvaṇaḥ kālachōditaḥ ॥ 53 ॥

jagāma saha mārīchastasyāśramapadaṃ tadā ।
tēna māyāvinā dūramapavāhya nṛpātmajau ॥ 54 ॥

jahāra bhāryāṃ rāmasya gṛdhraṃ hatvā jaṭāyuṣam ।
gṛdhraṃ cha nihataṃ dṛṣṭvā hṛtāṃ śrutvā cha maithilīm ॥ 55 ॥

rāghavaśśōkasantaptō vilalāpākulēndriyaḥ ।
tatastēnaiva śōkēna gṛdhraṃ dagdhvā jaṭāyuṣam ॥ 56 ॥

mārgamāṇō vanē sītāṃ rākṣasaṃ sandadarśa ha ।
kabandhannāma rūpēṇa vikṛtaṃ ghōradarśanam ॥ 57 ॥

taṃ nihatya mahābāhurdadāha svargataścha saḥ ।
sa chāsya kathayāmāsa śabarīṃ dharmachāriṇīm ॥ 58 ॥

śramaṇīṃ dharmanipuṇāmabhigachChēti rāghava ।
1151 sō'bhyagachChanmahātējāśśabarīṃ śatrusūdanaḥ ॥ 59 ॥

śabaryā pūjitassamyagrāmō daśarathātmajaḥ ।
pampātīrē hanumatā saṅgatō vānarēṇa ha ॥ 60 ॥

hanumadvachanāchchaiva sugrīvēṇa samāgataḥ ।
sugrīvāya cha tatsarvaṃ śaṃsadrāmō mahābalaḥ ॥ 61 ॥

āditastadyathāvṛttaṃ sītāyāścha viśēṣataḥ ।
sugrīvaśchāpi tatsarvaṃ śrutvā rāmasya vānaraḥ ॥ 62 ॥

chakāra sakhyaṃ rāmēṇa prītaśchaivāgnisākṣikam ।
tatō vānararājēna vairānukathanaṃ prati ॥ 63 ॥

rāmāyāvēditaṃ sarvaṃ praṇayādduḥkhitēna cha ।
pratijñātaṃ cha rāmēṇa tadā vālivadhaṃ prati ॥ 64 ॥

vālinaścha balaṃ tatra kathayāmāsa vānaraḥ ।
sugrīvaśśaṅkitaśchāsīnnityaṃ vīryēṇa rāghavē ॥ 65 ॥

rāghavapratyayārthaṃ tu dundubhēḥ kāyamuttamam ।
darśayāmāsa sugrīvō mahāparvatasannibham ॥ 66 ॥

utsmayitvā mahābāhuḥ prēkṣya chāsthi mahābalaḥ ।
pādāṅguṣṭhēna chikṣēpa sampūrṇaṃ daśayōjanam ॥ 67 ॥

bibhēda cha punassālānsaptaikēna mahēṣuṇā ।
giriṃ rasātalaṃ chaiva janayanpratyayaṃ tathā ॥ 68 ॥

tataḥ prītamanāstēna viśvastassa mahākapiḥ ।
kiṣkindhāṃ rāmasahitō jagāma cha guhāṃ tadā ॥ 69 ॥

tatō'garjaddharivaraḥ sugrīvō hēmapiṅgalaḥ ।
tēna nādēna mahatā nirjagāma harīśvaraḥ ॥ 70 ॥

anumānya tadā tārāṃ sugrīvēṇa samāgataḥ ।
nijaghāna cha tatrainaṃ śarēṇaikēna rāghavaḥ ॥ 71 ॥

tatassugrīvavachanāddhatvā vālinamāhavē ।
sugrīvamēva tadrājyē rāghavaḥ pratyapādayat ॥ 72 ॥

sa cha sarvānsamānīya vānarānvānararṣabhaḥ ।
diśaḥ prasthāpayāmāsa didṛkṣurjanakātmajām ॥ 73 ॥

tatō gṛdhrasya vachanātsampātērhanumānbalī ।
śatayōjanavistīrṇaṃ pupluvē lavaṇārṇavam ॥ 74 ॥

tatra laṅkāṃ samāsādya purīṃ rāvaṇapālitām ।
dadarśa sītāṃ dhyāyantīmaśōkavanikāṃ gatām ॥ 75 ॥

nivēdayitvā''bhijñānaṃ pravṛttiṃ cha nivēdya cha ।
samāśvāsya cha vaidēhīṃ mardayāmāsa tōraṇam ॥ 76 ॥

pañcha sēnāgragānhatvā saptamantrisutānapi ।
śūramakṣaṃ cha niṣpiṣya grahaṇaṃ samupāgamat ॥ 77 ॥

astrēṇōnmuktamātmānaṃ jñātvā paitāmahādvarāt ।
marṣayanrākṣasānvīrō yantriṇastānyadṛchChayā ॥ 78 ॥

tatō dagdhvā purīṃ laṅkāmṛtē sītāṃ cha maithilīm ।
rāmāya priyamākhyātuṃ punarāyānmahākapiḥ ॥ 79 ॥

sō'dhigamya mahātmānaṃ kṛtvā rāmaṃ pradakṣiṇam ।
nyavēdayadamēyātmā dṛṣṭā sītēti tattvataḥ ॥ 80 ॥

tatassugrīvasahitō gatvā tīraṃ mahōdadhēḥ ।
samudraṃ kṣōbhayāmāsa śarairādityasannibhaiḥ ॥ 81 ॥

darśayāmāsa chātmānaṃ samudrassaritāṃ patiḥ ।
samudravachanāchchaiva nalaṃ sētumakārayat ॥ 82 ॥

tēna gatvā purīṃ laṅkāṃ hatvā rāvaṇamāhavē ।
rāmaḥ sītāmanuprāpya parāṃ vrīḍāmupāgamat ॥ 83 ॥

tāmuvācha tatō rāmaḥ paruṣaṃ janasaṃsadi ।
amṛṣyamāṇā sā sītā vivēśa jvalanaṃ satī ॥ 84 ॥

tatō'gnivachanātsītāṃ jñātvā vigatakalmaṣām ।
babhau rāmassamprahṛṣṭaḥ pūjitassarvadaivataiḥ ॥ 85 ॥

karmaṇā tēna mahatā trailōkyaṃ sacharācharam ।
sadēvarṣigaṇaṃ tuṣṭaṃ rāghavasya mahātmanaḥ ॥ 86 ॥

abhiṣichya cha laṅkāyāṃ rākṣasēndraṃ vibhīṣaṇam ।
kṛtakṛtyastadā rāmō vijvaraḥ pramumōda ha ॥ 87 ॥

dēvatābhyō varaṃ prāpya samutthāpya cha vānarān ।
ayōdhyāṃ prasthitō rāmaḥ puṣpakēṇa suhṛdvṛtaḥ ॥ 88 ॥

bharadvājāśramaṃ gatvā rāmassatyaparākramaḥ ।
bharatasyāntikaṃ rāmō hanūmantaṃ vyasarjayat ॥ 89 ॥

punarākhyāyikāṃ jalpansugrīvasahitaścha saḥ ।
puṣpakaṃ tatsamāruhya nandigrāmaṃ yayau tadā ॥ 90 ॥

nandigrāmē jaṭāṃ hitvā bhrātṛbhissahitō'naghaḥ ।
rāmassītāmanuprāpya rājyaṃ punaravāptavān ॥ 91 ॥

prahṛṣṭamuditō lōkastuṣṭaḥ puṣṭassudhārmikaḥ ।
nirāmayō hyarōgaścha durbhikṣabhayavarjitaḥ ॥ 92 ॥

na putramaraṇaṃ kiñchiddrakṣyanti puruṣāḥ kvachit ।
nāryaśchāvidhavā nityaṃ bhaviṣyanti pativratāḥ ॥ 93 ॥

na chāgnijaṃ bhayaṃ kiñchinnāpsu majjanti jantavaḥ ।
na vātajaṃ bhayaṃ kiñchinnāpi jvarakṛtaṃ tathā ॥ 94 ॥

na chāpi kṣudbhayaṃ tatra na taskarabhayaṃ tathā ।
nagarāṇi cha rāṣṭrāṇi dhanadhānyayutāni cha ॥ 95 ॥

nityaṃ pramuditāssarvē yathā kṛtayugē tathā ।
aśvamēdhaśatairiṣṭvā tathā bahusuvarṇakaiḥ ॥ 96 ॥

gavāṃ kōṭyayutaṃ datvā brahmalōkaṃ prayāsyati ।
asaṅkhyēyaṃ dhanaṃ datvā brāhmaṇēbhyō mahāyaśāḥ ॥ 97 ॥

rājavaṃśānśataguṇānsthāpayiṣyati rāghavaḥ ।
chāturvarṇyaṃ cha lōkē'smin svē svē dharmē niyōkṣyati ॥ 98 ॥

daśavarṣasahasrāṇi daśavarṣaśatāni cha ।
rāmō rājyamupāsitvā brahmalōkaṃ prayāsyati ॥ 99 ॥

idaṃ pavitraṃ pāpaghnaṃ puṇyaṃ vēdaiścha sammitam ।
yaḥ paṭhēdrāmacharitaṃ sarvapāpaiḥ pramuchyatē ॥ 100 ॥

ētadākhyānamāyuṣyaṃ paṭhanrāmāyaṇaṃ naraḥ ।
saputrapautrassagaṇaḥ prētya svargē mahīyatē ॥ 101 ॥

paṭhandvijō vāgṛṣabhatvamīyāt syātkṣatriyō bhūmipatitvamīyāt ।
vaṇigjanaḥ paṇyaphalatvamīyāt janaścha śūdrō'pi mahatvamīyāt ॥ 102 ॥

ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē bālakāṇḍē prathamassargaḥ ॥




Browse Related Categories: