śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē kiṣkindhākāṇḍam ।
atha pañchadaśassargaḥ ।
atha tasya ninādaṃ taṃ sugrīvasya mahātmanaḥ ।
śuśrāvāntaḥ pura gatō vālī bhrāturamarṣaṇaḥ ॥ 1 ॥
śrutvā tu tasya ninadaṃ sarvabhūtaprakampanam ।
madaśchaikapadē naṣṭaḥ krōdhaśchāpatitō mahān ॥ 2 ॥
sa tu rōṣaparītāṅgō vālī sandhyākanakaprabhaḥ ।
uparakta ivādityassadyō niṣprabhatāṃ gataḥ ॥ 3 ॥
vālī daṃṣṭrā karālaḥ tu krōdhād dīpta agni lōchanaḥ ।
bhāti utpatita padmābhaḥ samṛṇāla iva hradaḥ ॥ 4 ॥
śabdaṃ durmarṣaṇaṃ śrutvā niṣpapāta tatō hariḥ ।
vēgēna charaṇanyāsairdārayanniva mēdinīm ॥ 5 ॥
taṃ tu tārā pariṣvajya snēhāddarśitasauhṛdāḥ ।
uvācha trastasambhrāntā hitōdarkamidaṃ vachaḥ ॥ 6 ॥
sādhu krōdhamimaṃ vīra nadīvēgamivāgatam ।
śayanādutthitaḥ kālyaṃ tyaja bhuktāmiva srajam ॥ 7 ॥
kālyamētēna saṅgrāmaṃ kariṣyasi cha vānara ।
vīra tē śatrubāhulyaṃ phalgutā vā na vidyatē ॥ 8 ॥
sahasā tava niṣkrāmō mama tāvanna rōchatē ।
śrūyatāṃ chābhidhāsyāmi yannimittaṃ nivāryasē ॥ 9 ॥
pūrvamāpatitaḥ krōdhātsa tvāmāhvayatē yudhi ।
niṣpatya cha nirastastē hanyamānō diśō gataḥ ॥ 10 ॥
tvayā tasya nirastasya pīḍitasya viśēṣataḥ ।
ihaitya punarāhvānaṃ śaṅkāṃ janayatīva mē ॥ 11 ॥
darpaścha vyavasāyaścha yādṛśastasya nardataḥ ।
ninādaśchāpi saṃrambhō naitadalpaṃ hi kāraṇam ॥ 12 ॥
nāsahāyamahaṃ manyē sugrīvaṃ tamihāgatam ।
avaṣṭabdhasahāyaścha yamāśrityaiṣa garjati ॥ 13 ॥
prakṛtyā nipuṇaśchaiva buddhimāṃśchaiva vānaraḥ ।
aparīkṣitavīryēṇa sugrīvassahanaiṣyati ॥ 14 ॥
pūrvamēva mayā vīra śrutaṃ kathayatō vachaḥ ।
aṅgadasya kumārasya vakṣyāmitvā hitaṃ vachaḥ ॥ 15 ॥
aṅgadastu kumārō'yaṃ vanāntamupanirgataḥ ।
pravṛttistēna kathitā chārai rāptairnivēditā ॥ 16 ॥
ayōdhyādhipatēḥ putrau śūrau samaradurjayau ।
ikṣvākūṇāṃ kulē jātau prathitau rāmalakṣmaṇau ॥ 17 ॥
sugrīvapriyakāmārthaṃ prāptau tatra durāsadau ।
tava bhrāturhi vikhyātassahāyō raṇakarkaśaḥ ।
rāmaḥ parabalāmardī yugāntāgnirivōtthitaḥ ॥ 18 ॥
nivāsavṛkṣaḥ sādhūnāmāpannānāṃ parā gatiḥ ।
ārtānāṃ saṃśrayaśchaiva yaśasaśchaikabhājanam ॥ 19 ॥
jñānavijñānasampannō nidēśē nirataḥ pituḥ ।
dhātūnāmiva śailēndrō guṇānāmākarō mahān ॥ 20 ॥
tatkṣamaṃ na virōdhastē saha tēna mahātmanā ।
durjayēnāpramēyēna rāmēṇa raṇakarmasu ॥ 21 ॥
śūra vakṣyāmi tē kiñchinna chēchChāmyabhyasūyitum ।
śrūyatāṃ kriyatāṃ chaiva tava vakṣyāmi yaddhitam ॥ 22 ॥
yauvarājyēna sugrīvaṃ tūrṇaṃ sādhvabhiṣēchaya ।
vigrahaṃ mā kṛthā vīra bhrātrā rājanbalīyasā ॥ 23 ॥
ahaṃ hi tē kṣamaṃ manyē tēna rāmēṇa sauhṛdam ।
sugrīvēṇa cha samprītiṃ vairamutsṛjya dūrataḥ ॥ 24 ॥
lālanīyō hi tē bhrātā yavīyānēṣa vānaraḥ ।
tatra vā sannihasthō vā sarvathā bandhurēva tē ॥ 25 ॥
na hi tēna samaṃ bandhuṃ bhuvi paśyāmi kañchana ॥ 26 ॥
dānamānādisatkāraiḥ kuruṣva pratyanantaram ।
vairamētatsamutsṛjya tava pārśvē sa tiṣṭhatu ॥ 27 ॥
sugrīvō vipulagrīvastavabandhussadā mataḥ ।
bhrātṛssauhṛdamālamba nānyā gatirihāsti tē ॥ 28 ॥
yadi tē matpriyaṃ kāryaṃ yadi chāvaiṣi māṃ hitām ।
yāchyamānaḥ prayatnēna sādhu vākyaṃ kuruṣva mē ॥ 29 ॥
prasīda pathyaṃ śṛṇu jalpitaṃ hi mē na rōṣa mēvānuvidhātumarhasi ।
kṣamō hi tē kōsalarājasūnunā na vigrahaśśakrasamānatējasā ॥ 30 ॥
tadā hi tārā hitamēva vākyaṃ taṃ vālinaṃ pathyamidaṃ babhāṣē ।
na rōchatē tadvachanaṃ hi tasya kālābhipannasya vināśakālē ॥ 31 ॥
ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē kiṣkindhākāṇḍē pañchadaśassargaḥ ॥
