śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē ayōdhyākāṇḍam ।
atha pañchāśassargaḥ ।
viśālān kōsalān ramyān yātvā lakṣmaṇapūrvajaḥ ।
ayōdhyābhimukhō dhīmān prāñjalirvākyamabravīt ॥ 1 ॥
āpṛchChē tvāṃ purīśrēṣṭhē kākutsthaparipālitē ।
daivatāni cha yāni tvāṃ pālayanti vasanti cha ॥ 2 ॥
nivṛttavanavāsastvāmanṛṇō jagatīpatēḥ ।
punardrakṣyāmi mātrā cha pitrā cha saha saṅgataḥ ॥ 3 ॥
tatō rudhiratāmrākṣō bhujamudyamya dakṣiṇam ।
aśrupūrṇamukhō dīnō'bravījjānapadaṃ janam ॥ 4 ॥
anukrōśō dayā chaiva yathārhaṃ mayi vaḥ kṛtaḥ ।
chiraṃ duḥkhasya pāpīyō gamyatāmarthasiddhayē ॥ 5 ॥
tē'bhivādya mahātmānaṃ kṛtvā chāpi pradakṣiṇam ।
vilapantō narā ghōraṃ vyatiṣṭhanta kvachit kvachit ॥ 6 ॥
tathā vilapatāṃ tēṣāmatṛptānāṃ cha rāghavaḥ ।
achakṣurviṣayaṃ prāyādyathārkaḥ kṣaṇadāmukhē ॥ 7 ॥
tatō dhānyadhanōpētān dānaśīlajanān śivān ।
akutaśchidbhayān ramyāṃśchaityayūpasamāvṛtān ॥ 8 ॥
udyānāmravanōpētān sampannasalilāśayān ।
tuṣṭapuṣṭajanākīrṇān gōkulākulasēvitān ॥ 9 ॥
lakṣaṇīyānnarēndrāṇāṃ brahmaghōṣābhināditān ।
rathēna puruṣavyāghraḥ kōsalānatyavartata ॥ 10 ॥
madhyēnamuditaṃ sphītaṃ ramyōdyānasamākulam ।
rājyaṃ bhōgyaṃ narēndrāṇāṃ yayau dhṛtimatāṃ varaḥ ॥ 11 ॥
tata stripathagāṃ divyāṃ śivatōyāmaśaivalām ।
dadarśa rāghavō gaṅgāṃ puṇyāmṛṣiniṣēvitām ॥ 12 ॥
āśramairavidūrasthaiḥ śrīmadbhissamalaṅkṛtām ।
kālē'psarōbhirhṛṣṭābhi ssēvitāmbhōhradāṃ śivām ॥ 13 ॥
dēvadānavagandharvaiḥ kinnarairupaśōbhitām ।
nānāgandharvapatnībhi ssēvitāṃ satataṃ śivām ॥ 14 ॥
dēvā''krīḍaśatākīrṇāṃ dēvōdyānaśatāyutām ।
dēvārthamākāśagamāṃ vikhyātāṃ dēvapadminīm ॥ 15 ॥
jalāghātāṭṭahāsōgrāṃ phēnanirmalahāsinīm ।
kvachidvēṇīkṛtajalāṃ kvachidāvartaśōbhitām ॥ 16 ॥
kvachit stimitagambhīrāṃ kvachidvēgajalākulām ।
kvachidgambhīranirghōṣāṃ kvachidbhairavanisvanām ॥ 17 ॥
dēvasaṅghāplutajalāṃ nirmalōtpalaśōbhitām ।
kvachidābhōgapulināṃ kvachinnirmalavālukām ॥ 18 ॥
haṃsasārasasaṅghuṣṭāṃ chakravākōpakūjitām ।
sadā madaiścha vihagairabhisannāditāntarām ॥ 19 ॥
kvachittīraruhairvṛkṣairmālābhirivaśōbhitām ।
kvachitphullōtpalachChannāṃ kvachitpadmavanākulām ॥ 20 ॥
kvachitkumudaṣaṇḍaiścha kuḍmalairupaśōbhitām ।
nānāpuṣparajōdhvastāṃ samadāmiva cha kvachit ॥ 21 ॥
vyapētamalasaṅghātāṃ maṇinirmaladarśanām ।
diśāgajairvanagajai rmattaiścha varavāraṇaiḥ ॥ 22 ॥
dēvōpavāhyaiścha muhussannāditavanāntarām ।
pramadāmiva yatnēna bhūṣitāṃ bhūṣaṇōttamaiḥ ॥ 23 ॥
phalaiḥ puṣpaiḥ kisalayairvṛtāṃ gulmairdvijaistathā ।
śiṃśumāraiścha nakraiścha bhujaṅgaiścha niṣēvitām ॥ 24 ॥
viṣṇupādachyutāṃ divyāmapāpāṃ pāpanāśinīm ।
tāṃ śaṅkarajaṭājūṭādbhraṣṭāṃ sāgaratējasā ॥ 25 ॥
samudramahiṣīṃ gaṅgāṃ sārasakrauñchanāditām ।
āsasāda mahābāhuḥ śṛṅgibērapuraṃ prati ॥ 26 ॥
tāmūrmikalilāvartāmanvavēkṣya mahārathaḥ ।
sumantramabravītsūtamihaivādya vasāmahē ॥ 27 ॥
avidūrādayaṃ nadyā bahupuṣpapravālavān ।
sumahāniṅgudīvṛkṣō vasāmō'traiva sārathē ॥ 28 ॥
drakṣyāma ssaritāṃ śrēṣṭhāṃ sammānyasalilāṃ śivām ।
dēvadānavagandharvamṛgamānuṣapakṣiṇām ॥ 29 ॥
lakṣmaṇaścha sumantraścha bāḍhamityēva rāghavam ।
uktvā tamiṅgudīvṛkṣaṃ tadōpayayaturhayaiḥ ॥ 30 ॥
rāmō'bhiyāya taṃ ramyaṃ vṛkṣamikṣvākunandanaḥ ।
rathādavātarattasmātsabhārya ssahalakṣmaṇaḥ ॥ 31 ॥
sumantrō'pyavatīryāsmānmōchayitvā hayōttamān ।
vṛkṣamūlagataṃ rāmamupatasthē kṛtāñjaliḥ ॥ 32 ॥
tatra rājā guhō nāma rāmasyātmasamassakhā ।
niṣādajātyō balavān sthapatiśchēti viśrutaḥ ॥ 33 ॥
sa śṛtvā puruṣavyāghraṃ rāmaṃ viṣayamāgatam ।
vṛddhaiḥ parivṛtō'mātyaiḥ jñātibhiśchābhyupāgataḥ ॥ 34 ॥
tatō niṣādādhipatiṃ dṛṣṭvā dūrādupasthitam ।
saha saumitriṇā rāma ssamāgachChadguhēna saḥ ॥ 35 ॥
tamārtassampariṣvajya guhō rāghavamabravīt ।
yathā'yōdhyā tathēyaṃ tē rāma kiṃ karavāṇi tē ॥ 36 ॥
īdṛśaṃ hi mahābāhō kaḥ prāpsyatyatithiṃ priyam ।
tatō guṇavadannādyamupādāya pṛthagvidham ॥ 37 ॥
arghyaṃ chōpānayatkṣipraṃ vākyaṃ chēdamuvācha ha ।
svāgataṃ tē mahābāhō tavēyamakhilā mahī ॥ 38 ॥
vayaṃ prēṣyā bhavānbhartā sādhu rājyaṃ praśādhi naḥ ।
bhakṣyaṃ bhōjyaṃ cha pēyaṃ cha lēhyañchēdamupasthitam ॥ 39 ॥
śayanāni cha mukhyāni vājināṃ khādanaṃ cha tē ।
ēvaṃ bruvāṇaṃ tu guhaṃ rāghavaḥ pratyuvācha ha ॥ 40 ॥
architāśchaiva hṛṣṭāścha bhavatā sarvathā vayam ।
padbhyāmabhigamāchchaiva snēhasandarśanēna cha ॥ 41 ॥
bhujābhyāṃ sādhu pīnābhyāṃ pīḍayanvākyamabravīt ।
diṣṭyā tvāṃ guha paśyāmi hyarōgaṃ saha bāndhavaiḥ ।
api tē kuśalaṃ rāṣṭrē mitrēṣu cha dhanēṣu cha ॥ 42 ॥
yattvidaṃ bhavatā kiñchitprītyā samupakalpitam ।
sarvaṃ tadanujānāmi na hi vartē pratigrahē ॥ 43 ॥
kuśachīrājinadharaṃ phalamūlāśinaṃ cha mām ।
viddhi praṇihitaṃ dharmē tāpasaṃ vanagōcharam ॥ 44 ॥
aśvānāṃ khādanēnāhamarthī nānyēna kēnachit ।
ētāvatā'tra bhavatā bhaviṣyāmi supūjitaḥ ॥ 45 ॥
ētē hi dayitā rājñaḥ piturdaśarathasya mē ।
ētaissuvihitairaśvai bhaviṣyāmyahamarchitaḥ ॥ 46 ॥
aśvānāṃ pratipānaṃ cha khādanaṃ chaiva sō'nvaśāt ।
guhastatraiva puruṣāṃ stvaritaṃ dīyatāmiti ॥ 47 ॥
tataśchīrōttarāsaṅgaḥ sandhyāmanvāsya paśchimām ।
jalamēvādadē bhōjyaṃ lakṣmaṇēnā''hṛtaṃ svayam ॥ 48 ॥
tasya bhūmau śayānasya pādau prakṣālya lakṣmaṇaḥ ।
sabhāryasya tatō'bhyētya tasthau vṛkṣamupāśritaḥ ॥ 49 ॥
guhō'pi saha sūtēna saumitrimanubhāṣayan ।
anvajāgrattatō rāmamapramattō dhanurdharaḥ ॥ 50 ॥
tathā śayānasya tatō'sya dhīmatō yaśasvinō dāśarathērmahātmanaḥ ।
adṛṣṭaduḥkhasya sukhōchitasya sā tadāvyatīyāya chirēṇa śarvarī ॥ 51 ॥
ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē ayōdhyākāṇḍē pañchāśassargaḥ ॥