View this in:
English Devanagari Telugu Tamil Kannada Malayalam Gujarati Odia Bengali  |
Marathi Assamese Punjabi Hindi Samskritam Konkani Nepali Sinhala Grantha  |
This document is in romanized sanskrit according to IAST standard.

VR 2.50 Ayodhya Kanda - Sarga 50

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē ayōdhyākāṇḍam ।
atha pañchāśassargaḥ ।

viśālān kōsalān ramyān yātvā lakṣmaṇapūrvajaḥ ।
ayōdhyābhimukhō dhīmān prāñjalirvākyamabravīt ॥ 1 ॥

āpṛchChē tvāṃ purīśrēṣṭhē kākutsthaparipālitē ।
daivatāni cha yāni tvāṃ pālayanti vasanti cha ॥ 2 ॥

nivṛttavanavāsastvāmanṛṇō jagatīpatēḥ ।
punardrakṣyāmi mātrā cha pitrā cha saha saṅgataḥ ॥ 3 ॥

tatō rudhiratāmrākṣō bhujamudyamya dakṣiṇam ।
aśrupūrṇamukhō dīnō'bravījjānapadaṃ janam ॥ 4 ॥

anukrōśō dayā chaiva yathārhaṃ mayi vaḥ kṛtaḥ ।
chiraṃ duḥkhasya pāpīyō gamyatāmarthasiddhayē ॥ 5 ॥

tē'bhivādya mahātmānaṃ kṛtvā chāpi pradakṣiṇam ।
vilapantō narā ghōraṃ vyatiṣṭhanta kvachit kvachit ॥ 6 ॥

tathā vilapatāṃ tēṣāmatṛptānāṃ cha rāghavaḥ ।
achakṣurviṣayaṃ prāyādyathārkaḥ kṣaṇadāmukhē ॥ 7 ॥

tatō dhānyadhanōpētān dānaśīlajanān śivān ।
akutaśchidbhayān ramyāṃśchaityayūpasamāvṛtān ॥ 8 ॥

udyānāmravanōpētān sampannasalilāśayān ।
tuṣṭapuṣṭajanākīrṇān gōkulākulasēvitān ॥ 9 ॥

lakṣaṇīyānnarēndrāṇāṃ brahmaghōṣābhināditān ।
rathēna puruṣavyāghraḥ kōsalānatyavartata ॥ 10 ॥

madhyēnamuditaṃ sphītaṃ ramyōdyānasamākulam ।
rājyaṃ bhōgyaṃ narēndrāṇāṃ yayau dhṛtimatāṃ varaḥ ॥ 11 ॥

tata stripathagāṃ divyāṃ śivatōyāmaśaivalām ।
dadarśa rāghavō gaṅgāṃ puṇyāmṛṣiniṣēvitām ॥ 12 ॥

āśramairavidūrasthaiḥ śrīmadbhissamalaṅkṛtām ।
kālē'psarōbhirhṛṣṭābhi ssēvitāmbhōhradāṃ śivām ॥ 13 ॥

dēvadānavagandharvaiḥ kinnarairupaśōbhitām ।
nānāgandharvapatnībhi ssēvitāṃ satataṃ śivām ॥ 14 ॥

dēvā''krīḍaśatākīrṇāṃ dēvōdyānaśatāyutām ।
dēvārthamākāśagamāṃ vikhyātāṃ dēvapadminīm ॥ 15 ॥

jalāghātāṭṭahāsōgrāṃ phēnanirmalahāsinīm ।
kvachidvēṇīkṛtajalāṃ kvachidāvartaśōbhitām ॥ 16 ॥

kvachit stimitagambhīrāṃ kvachidvēgajalākulām ।
kvachidgambhīranirghōṣāṃ kvachidbhairavanisvanām ॥ 17 ॥

dēvasaṅghāplutajalāṃ nirmalōtpalaśōbhitām ।
kvachidābhōgapulināṃ kvachinnirmalavālukām ॥ 18 ॥

haṃsasārasasaṅghuṣṭāṃ chakravākōpakūjitām ।
sadā madaiścha vihagairabhisannāditāntarām ॥ 19 ॥

kvachittīraruhairvṛkṣairmālābhirivaśōbhitām ।
kvachitphullōtpalachChannāṃ kvachitpadmavanākulām ॥ 20 ॥

kvachitkumudaṣaṇḍaiścha kuḍmalairupaśōbhitām ।
nānāpuṣparajōdhvastāṃ samadāmiva cha kvachit ॥ 21 ॥

vyapētamalasaṅghātāṃ maṇinirmaladarśanām ।
diśāgajairvanagajai rmattaiścha varavāraṇaiḥ ॥ 22 ॥

dēvōpavāhyaiścha muhussannāditavanāntarām ।
pramadāmiva yatnēna bhūṣitāṃ bhūṣaṇōttamaiḥ ॥ 23 ॥

phalaiḥ puṣpaiḥ kisalayairvṛtāṃ gulmairdvijaistathā ।
śiṃśumāraiścha nakraiścha bhujaṅgaiścha niṣēvitām ॥ 24 ॥

viṣṇupādachyutāṃ divyāmapāpāṃ pāpanāśinīm ।
tāṃ śaṅkarajaṭājūṭādbhraṣṭāṃ sāgaratējasā ॥ 25 ॥

samudramahiṣīṃ gaṅgāṃ sārasakrauñchanāditām ।
āsasāda mahābāhuḥ śṛṅgibērapuraṃ prati ॥ 26 ॥

tāmūrmikalilāvartāmanvavēkṣya mahārathaḥ ।
sumantramabravītsūtamihaivādya vasāmahē ॥ 27 ॥

avidūrādayaṃ nadyā bahupuṣpapravālavān ।
sumahāniṅgudīvṛkṣō vasāmō'traiva sārathē ॥ 28 ॥

drakṣyāma ssaritāṃ śrēṣṭhāṃ sammānyasalilāṃ śivām ।
dēvadānavagandharvamṛgamānuṣapakṣiṇām ॥ 29 ॥

lakṣmaṇaścha sumantraścha bāḍhamityēva rāghavam ।
uktvā tamiṅgudīvṛkṣaṃ tadōpayayaturhayaiḥ ॥ 30 ॥

rāmō'bhiyāya taṃ ramyaṃ vṛkṣamikṣvākunandanaḥ ।
rathādavātarattasmātsabhārya ssahalakṣmaṇaḥ ॥ 31 ॥

sumantrō'pyavatīryāsmānmōchayitvā hayōttamān ।
vṛkṣamūlagataṃ rāmamupatasthē kṛtāñjaliḥ ॥ 32 ॥

tatra rājā guhō nāma rāmasyātmasamassakhā ।
niṣādajātyō balavān sthapatiśchēti viśrutaḥ ॥ 33 ॥

sa śṛtvā puruṣavyāghraṃ rāmaṃ viṣayamāgatam ।
vṛddhaiḥ parivṛtō'mātyaiḥ jñātibhiśchābhyupāgataḥ ॥ 34 ॥

tatō niṣādādhipatiṃ dṛṣṭvā dūrādupasthitam ।
saha saumitriṇā rāma ssamāgachChadguhēna saḥ ॥ 35 ॥

tamārtassampariṣvajya guhō rāghavamabravīt ।
yathā'yōdhyā tathēyaṃ tē rāma kiṃ karavāṇi tē ॥ 36 ॥

īdṛśaṃ hi mahābāhō kaḥ prāpsyatyatithiṃ priyam ।
tatō guṇavadannādyamupādāya pṛthagvidham ॥ 37 ॥

arghyaṃ chōpānayatkṣipraṃ vākyaṃ chēdamuvācha ha ।
svāgataṃ tē mahābāhō tavēyamakhilā mahī ॥ 38 ॥

vayaṃ prēṣyā bhavānbhartā sādhu rājyaṃ praśādhi naḥ ।
bhakṣyaṃ bhōjyaṃ cha pēyaṃ cha lēhyañchēdamupasthitam ॥ 39 ॥

śayanāni cha mukhyāni vājināṃ khādanaṃ cha tē ।
ēvaṃ bruvāṇaṃ tu guhaṃ rāghavaḥ pratyuvācha ha ॥ 40 ॥

architāśchaiva hṛṣṭāścha bhavatā sarvathā vayam ।
padbhyāmabhigamāchchaiva snēhasandarśanēna cha ॥ 41 ॥

bhujābhyāṃ sādhu pīnābhyāṃ pīḍayanvākyamabravīt ।
diṣṭyā tvāṃ guha paśyāmi hyarōgaṃ saha bāndhavaiḥ ।
api tē kuśalaṃ rāṣṭrē mitrēṣu cha dhanēṣu cha ॥ 42 ॥

yattvidaṃ bhavatā kiñchitprītyā samupakalpitam ।
sarvaṃ tadanujānāmi na hi vartē pratigrahē ॥ 43 ॥

kuśachīrājinadharaṃ phalamūlāśinaṃ cha mām ।
viddhi praṇihitaṃ dharmē tāpasaṃ vanagōcharam ॥ 44 ॥

aśvānāṃ khādanēnāhamarthī nānyēna kēnachit ।
ētāvatā'tra bhavatā bhaviṣyāmi supūjitaḥ ॥ 45 ॥

ētē hi dayitā rājñaḥ piturdaśarathasya mē ।
ētaissuvihitairaśvai bhaviṣyāmyahamarchitaḥ ॥ 46 ॥

aśvānāṃ pratipānaṃ cha khādanaṃ chaiva sō'nvaśāt ।
guhastatraiva puruṣāṃ stvaritaṃ dīyatāmiti ॥ 47 ॥

tataśchīrōttarāsaṅgaḥ sandhyāmanvāsya paśchimām ।
jalamēvādadē bhōjyaṃ lakṣmaṇēnā''hṛtaṃ svayam ॥ 48 ॥

tasya bhūmau śayānasya pādau prakṣālya lakṣmaṇaḥ ।
sabhāryasya tatō'bhyētya tasthau vṛkṣamupāśritaḥ ॥ 49 ॥

guhō'pi saha sūtēna saumitrimanubhāṣayan ।
anvajāgrattatō rāmamapramattō dhanurdharaḥ ॥ 50 ॥

tathā śayānasya tatō'sya dhīmatō yaśasvinō dāśarathērmahātmanaḥ ।
adṛṣṭaduḥkhasya sukhōchitasya sā tadāvyatīyāya chirēṇa śarvarī ॥ 51 ॥

ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē ayōdhyākāṇḍē pañchāśassargaḥ ॥




Browse Related Categories: