śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē ayōdhyākāṇḍam ।
atha aṣṭasaptatitamassargaḥ ।
atha yātrāṃ samīhantaṃ śatrughnō lakṣmaṇānujaḥ ।
bharataṃ śōkasantaptamidaṃ vachanamabravīt ॥ 1 ॥
gatirya ssarvabhūtānāṃ duḥkhē kiṃ punarātmanaḥ ।
sa rāma ssattvasampannaḥ striyā pravrājitō vanam ॥ 2 ॥
balavānvīryasampannō lakṣmaṇō nāma yō'pyasau ।
kiṃ na mōchayatē rāmaṃ kṛtvā sma pitṛnigraham ॥ 3 ॥
pūrvamēva tu nigrāhya ssamavēkṣya nayānayau ।
utpathaṃ yassamārūḍhō rājā nāryā vaśaṃ gataḥ ॥ 4 ॥
iti sambhāṣamāṇē tu śatrughnē lakṣmaṇānujē ।
prāgdvārē'bhūttadā kubjā sarvābharaṇabhūṣitā ॥ 5 ॥
liptā chandanasārēṇa rājavastrāṇi bibhratī ।
vividhaṃ vividhai staistairbhūṣaṇaiścha vibhūṣitā ॥ 6 ॥
mēkhalādāmabhiśchitrairanyaiścha śubhabhūṣaṇaiḥ ।
babhāsē bahubhirbaddhā rajjubaddhēva vānarī ॥ 7 ॥
tāṃ samīkṣya tadā dvāssthāssubhṛśaṃ pāpakāriṇīm ।
gṛhītvā'karuṇāṃ kubjāṃ śatrughnāya nyavēdayan ॥ 8 ॥
yasyāḥ kṛtē vanē rāmō nyastadēhaścha vaḥ pitā ।
sēyaṃ pāpā nṛśaṃsā cha tasyāḥ kuru yathāmati ॥ 9 ॥
śatrughnaścha tadājñāya vachanaṃ bhṛśaduḥkhitaḥ ।
antaḥpuracharānsarvānityuvācha dhṛta vrataḥ ॥ 10 ॥
tīvramutpāditaṃ duḥkhaṃ bhrātrūṇāṃ mē tathā pituḥ ।
yayā sēyaṃ nṛśaṃsasya karmaṇaḥ phalamaśnutām ॥ 11 ॥
ēvamuktvā tu tēnāśu sakhījanasamāvṛtā ।
gṛhītā balavatkubjā sā tadgṛhamanādayat ॥ 12 ॥
tata ssubhṛśasantaptastasyā ssarva ssakhījanaḥ ।
kruddhamājñāya śatrughnaṃ vipalāyata sarvaśaḥ ॥ 13 ॥
āmantrayata kṛtsna ścha tasyā ssarva ssakhījanaḥ ।
yathā'yaṃ samupakrāntō niśśēṣāṃ naḥ kariṣyati ॥ 14 ॥
sānukrōśāṃ vadānyāṃ cha dharmajñāṃ cha yaśasvinīm ।
kausalyāṃ śaraṇaṃ yāma sā hi nō'stu dhruvā gatiḥ ॥ 15 ॥
sa cha rōṣēṇa tāmrākṣa śśatrughna śśatrutāpanaḥ ।
vichakarṣa tadā kubjāṃ krōśantīṃ dharaṇītalē ॥ 16 ॥
tasyā hyākṛṣyamāṇāyā mantharāyā statastataḥ ।
chitraṃ bahuvidhaṃ bhāṇḍaṃ pṛthivyāṃ tadvyaśīryata ॥ 17 ॥
tēna bhāṇḍēna saṃstīrṇaṃ śrīmadrājanivēśanam ।
aśōbhata tadā bhūyaḥ śāradaṃ gaganaṃ yathā ॥ 18 ॥
sa balī balavatkrōdhādgṛhītvā puruṣarṣabhaḥ ।
kaikēyīmabhinirbhartsya babhāṣē paruṣaṃ vachaḥ ॥ 19 ॥
tairvākyaiḥ paruṣairduḥkhaiḥ kaikēyī bhṛśaduḥkhitā ।
śatrughnabhayasantrastā putraṃ śaraṇamāgatā ॥ 20 ॥
taṃ prēkṣya bharataḥ kruddhaṃ śatrughnamidamabravīt ।
avadhyā ssarvabhūtānāṃ pramadāḥ kṣamyatāmiti ॥ 21 ॥
hanyāmahamimāṃ pāpāṃ kaikēyīṃ duṣṭachāriṇīm ।
yadi māṃ dhārmikō rāmō nāsūyēnmātṛghātakam ॥ 22 ॥
imāmapi hatāṃ kubjāṃ yadi jānāti rāghavaḥ ।
tvāṃ cha māṃ cha hi dharmātmā nābhibhāṣiṣyatē dhruvam ॥ 23 ॥
bharatasya vachaśśrutvā śatrughnō lakṣmaṇānujaḥ ।
nyavartata tatō rōṣāttāṃ mumōcha cha mantharām ॥ 24 ॥
sā pādamūlē kaikēyyā mantharā nipapāta ha ।
niśśvasantī suduḥkhārtā kṛpaṇaṃ vilalāpa cha ॥ 25 ॥
śatrughnavikṣēpavimūḍhasañjñāṃ samīkṣya kubjāṃ bharatasya mātā ।
śanaissamāśvāsayadārtarūpāṃ krauñchīṃ vilagnāmiva vīkṣamāṇām ॥ 26 ॥
ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē ayōdhyākāṇḍē aṣṭasaptatitamassargaḥ ॥