View this in:
English Devanagari Telugu Tamil Kannada Malayalam Gujarati Odia Bengali  |
Marathi Assamese Punjabi Hindi Samskritam Konkani Nepali Sinhala Grantha  |
This document is in romanized sanskrit according to IAST standard.

VR 2.19 Ayodhya Kanda - Sarga 19

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē ayōdhyākāṇḍam ।
atha ēkōnaviṃśassargaḥ ।

tadapriyamamitraghnō vachanaṃ maraṇōpamam ।
śrutvā na vivyathē rāmaḥ kaikēyīṃ chēdamabravīt ॥ 1 ॥

ēvamastu gamiṣyāmi vanaṃ vastumahaṃ tvitaḥ ।
jaṭājinadharō rājñaḥ pratijñāmanupālayan ॥ 2 ॥

idaṃ tu jñātumichChāmi kimarthaṃ māṃ mahīpatiḥ ।
nābhinandati durdharṣō yathāpūrvamarindamaḥ ॥ 3 ॥

manyurna cha tvayā kāryō dēvi brūmi tavāgrataḥ ।
yāsyāmi bhava suprītā vanaṃ chīrajaṭādharaḥ ॥ 4 ॥

hitēna guruṇā pitrā kṛtajñēna nṛpēṇa cha ।
niyujyamānō visrabdhaḥ kiṃ na kuryāmahaṃ priyam ॥ 5 ॥

alīkaṃ mānasaṃ tvēkaṃ hṛdayaṃ dahatīva mē ।
svayaṃ yannāha māṃ rājā bharatasyābhiṣēchanam ॥ 6 ॥

ahaṃ hi sītāṃ rājyaṃ cha prāṇāniṣṭāndhanāni cha ।
hṛṣṭō bhrātrē svayaṃ dadyāṃ bharatāyāprachōditaḥ ॥ 7 ॥

kiṃ punarmanujēndrēṇa svayaṃ pitrā prachōditaḥ ।
tava cha priyakāmārthaṃ pratijñāmanupālayan ॥ 8 ॥

tadāśvāsaya hīmaṃ tvaṃ kinvidaṃ yanmahīpatiḥ ।
vasudhāsaktanayanō mandamaśrūṇi muñchati ॥ 9 ॥

gachChantu chaivānayituṃ dūtāśśrīghrajavairhayaiḥ ।
bharataṃ mātulakulādadyaiva nṛpaśāsanāt ॥ 10 ॥

daṇḍakāraṇyamēṣō'hamitō gachChāmi satvaraḥ ।
avichārya piturvākyaṃ samā vastuṃ chaturdaśa ॥ 11 ॥

sā hṛṣṭā tasya tadvākyaṃ śrutvā rāmasya kaikayī ।
prasthānaṃ śraddhadhānā hi tvarayāmāsa rāghavam ॥ 12 ॥

ēvaṃ bhavatu yāsyanti dūtā śśīghrajavairhayaiḥ ।
bharataṃ mātulakulādupāvartayituṃ narāḥ ॥ 13 ॥

tava tvahaṃ kṣamaṃ manyē nōtsukasya vilambanam ।
rāma tasmādita śśīghraṃ vanaṃ tvaṃ gantumarhasi ॥ 14 ॥

vrīḍānvita ssvayaṃ yachcha nṛpastvāṃ nābhibhāṣatē ।
naitatkiñchinnaraśrēṣṭha manyurēṣō'panīyatām ॥ 15 ॥

yāvattvaṃ na vanaṃ yātaḥ purādasmādabhitvaran ।
pitā tāvanna tē rāma snāsyatē bhōkṣyatē'pi vā ॥ 16 ॥

dhikkaṣṭamiti niḥśvasya rājā śōkapariplutaḥ ।
mūrChitō nyapatattasminparyaṅkē hēmabhūṣitē ॥ 17 ॥

rāmō'pyutthāpya rājānaṃ kaikēyyābhiprachōditaḥ ।
kaśayēvāhatō vājī vanaṃ gantuṃ kṛtatvaraḥ ॥ 18 ॥

tadapriyamanāryāyā vachanaṃ dāruṇōdayam ।
śrutvā gatavyathō rāmaḥ kaikēyīṃ vākyamabravīt ॥ 19 ॥

nāhamarthaparō dēvi lōkamāvastumutsahē ।
viddhimāmṛṣibhistulyaṃ kēvalaṃ dharmamāsthitam ॥ 20 ॥

yadatra bhavataḥ kiñchichChakyaṃ kartuṃ priyaṃ mayā ।
prāṇānapi parityajya sarvathā kṛtamēva tat ॥ 21 ॥

na hyatō dharmacharaṇaṃ kiñchidasti mahattaram ।
yathā pitariśuśrūṣā tasya vā vachanakriyā ॥ 22 ॥

anuktō'pyatrabhavatā bhavatyā vachanādaham ।
vanē vatsyāmi vijanē varṣāṇīha chaturdaśa ॥ 23 ॥

na nūnaṃ mayi kaikayi kiñchidāśaṃsasē guṇam ।
yadrājānamavōchastvaṃ mamēśvaratarā satī ॥ 24 ॥

yāvanmātaramāpnachChē sītāṃ chānunayāmyaham ।
tatō'dyaiva gamiṣyāmi daṇḍakānāṃ mahadvanam ॥ 25 ॥

bharataḥ pālayēdrājyaṃ śuśrūṣēchcha pituryathā ।
tathā bhavatyā kartavyaṃ sa hi dharma ssanātanaḥ ॥ 26 ॥

sa rāmasya vachaśśrṛtvā bhṛśaṃ duḥkhahataḥ pitā ।
śōkādaśaknuvanvakatuṃ prarurōda mahāsvanam ॥ 27 ॥

vanditvā charaṇau rāmō visañjñasya pitustathā ।
kaikēyyāśchāpyanāryāyāḥ niṣpapāta mahādyutiḥ ॥ 28 ॥

sa rāmaḥ pitaraṃ kṛtvā kaikēyīṃ cha pradakṣiṇam ।
niṣkramyāntaḥpurāttasmātsvaṃ dadarśa suhṛjjanam ॥ 29 ॥

taṃ bāṣpaparipūrṇākṣaḥ pṛṣṭhatō'nujagāma ha ।
lakṣmaṇaḥ paramakkṛdhdaḥ ssumitrānandavardhanaḥ ॥ 30 ॥

abhiṣēchanikaṃ bhāṇḍaṃ kṛtvā rāmaḥ pradakṣiṇam ।
śanairjagāma sāpēkṣō dṛṣṭiṃ tatrāvichālayan ॥ 31 ॥

na chāsya mahatīṃ lakṣmīṃ rājyanāśō'pakarṣati ।
lōkakāntasya kāntatvāchChītaraśmēriva kṣapā ॥ 32 ॥

na vanaṃ gantukāmasya tyajataścha vasundharām ।
sarvalōkātigasyēva lakṣyatē chittavikriyā ॥ 33 ॥

pratiṣidhya śubhaṃ Chatraṃ vyajanē cha svalaṅkṛtē ।
visarjayitvā svajanaṃ rathaṃ paurāṃstathā janān ॥ 34 ॥

dhārayan manasā duḥkhamindriyāṇi nigṛhya cha ।
pravivēśātmavānvēśma māturapriyaśaṃsivān ॥ 35 ॥

sarvōhyabhijanaśśrīmān śrīmatassatyavādinaḥ ।
nālakṣayata rāmasya kiñchidākāramānanē ॥ 36 ॥

uchitaṃ cha mahābāhurnajahauharṣamātmanaḥ ।
śārada ssamudīrṇāṃśuśchandrastēja ivātmajam ॥ 37 ॥

vāchā madhurayā rāmassarvaṃ sammānayañjanam ।
mātussamīpaṃ dhīrātmā pravivēśa mahāyaśāḥ ॥ 38 ॥

taṃ guṇaissamatāṃ prāptō bhrātā vipulavikramaḥ ।
saumitriranuvavrāja dhārayanduḥkhamātmajam ॥ 39 ॥

praviśya vēśmātibhṛśaṃ mudā'nvitaṃ samīkṣya tāṃ chārthavipattimāgatām ।
na chaiva rāmō'trajagāmavikriyāṃ suhṛjjanasyātmavipattiśaṅkayā ॥ 40 ॥

ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē ayōdhyākāṇḍē ēkōnaviṃśassargaḥ ॥




Browse Related Categories: