śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē yuddhakāṇḍam ।
atha ēkanavatitamassargaḥ ।
sa hatāśvōmahātējābhūmautiṣṭhanniśācharaḥ ।
indrajitparamakruddhassajajvālatējasā ॥ 1 ॥
taudhavaninaujighāṃsantavanyōnyamiṣubhirbhṛśam ।
vijayēnābhiniṣkrāntauvanēgajavṛṣāviva ॥ 2 ॥
nibarhayantaśchānyōnyantērākṣvanaukasaḥ ।
bhartāraṃ na jahuryuddhēsampatantastatastataḥ ॥ 3 ॥
tatastān rākṣasān sarvān harṣayan rāvaṇātmajaḥ ।
stuvānōharṣamāṇaśchaidaṃvachanamabravīt ॥ 4 ॥
tamasābahulēnēmāssamsaktāṃsarvatōdiśaḥ ।
nēhavijñāyatēsvōvāparōvārakṣasōttamāḥ ॥ 5 ॥
dhṛṣṭambhavantōyudhyantuharīṇāmmōhanāyavai ।
ahanturathamāsthāyaāgamiṣyāmisaṃyugē ॥ 6 ॥
tathābhavantaḥkurvantuyathēmēhivanaukasaḥ ।
na yudhyēyurdurātmānaḥpraviṣṭēnagarammayi ॥ 7 ॥
ityuktvārāvaṇasutōvañchayitvāvanaukasaḥ ।
pravivēśapurīṃlaṅkāṃrathahētōramitrahā ॥ 8 ॥
sa rathambhūṣayitvātharuchiraṃhēmabhūṣitam ।
prāsāsiśarasaṃyuktaṃyuktamparamavājibhiḥ ॥ 9 ॥
adhiṣṭhitaṃhayajñēnasūtēnāptōpadēśinā ।
ārurōhamahātējārāvaṇiḥsamatiñjiyaḥ ॥ 10 ॥
sa rākṣasagaṇairmukhyairvṛtōmandōdarīsutaḥ ।
niryayaunagarāvadīraḥkṛtāntabalachōditaḥ ॥ 11 ॥
sō'bhiniṣkramyanagarādindrajitparavīrahā ।
abhyayājñavanairaśvairlakṣmaṇaṃsavibhīṣaṇam ॥ 12 ॥
tatōrathasthamālōkyasaumatrīrāvaṇātmajam ।
vānarāśchamahāvīryārākṣasaśchavibhīṣaṇaḥ ॥ 13 ॥
vismayamparamañjagmurlāghavāttasyadhīmataḥ ।
rāvaṇiśchāpisaṅkruddhōraṇēvānarayūthapān ॥ 14 ॥
pātayāmāsabāṇaughaiḥśataśō'thasahasraśaḥ ।
maṇḍalīkṛtadhanūrāvaṇiḥsamatiñjayaḥ ॥ 15 ॥
harīnabhyahanatkṛddhaḥparaṃlāghavamāsthitaḥ ।
tēvadhyamānāharayōnārāchairbhīmavikramaiḥ ॥ 16 ॥
saumitriṃśaraṇamprāptāḥprajāpatimivaprajāḥ ।
tataḥsamarakōpēnajvalitōraghunandanaḥ ॥ 17 ॥
chichChēdakārmukantasyadarśayan pāṇilāghavam ।
sōnya'tkārmukaṃ mādāyasajjañchakrētvaranniva ॥ 18 ॥
tadapyasyatribhirbāṇairlakṣmaṇōnirakṛntata ।
athaivañChinnadhanvānamāśīviṣaviṣōpamaiḥ ॥ 19 ॥
vivyādhōrasisaumitrīrāvaṇimpañchabhiḥśaraiḥ ।
tētasyakāyannirbhidyamahākārmukanissṛtāḥ ॥ 20 ॥
nipēturdharaṇīmbāṇāraktāivamahōragāḥ ।
bhinnavarmārudhiraṃvamanvaktrēṇarāvaṇiḥ ॥ 21 ॥
jagrāhakārmukaśrēṣṭhandṛḍhajyambalavattaram ।
saḥlakṣmaṇaṃsamuddhiśyaparaṃlāghavamāśritaḥ ॥ 22 ॥
vavarṣaśaravarṣāṇivarṣāṇīvapurandaraḥ ।
muktamindrajitātattuśaravarṣamarindamaḥ ॥ 23 ॥
avārayadasambhrāntōlakṣmaṇaḥsudurāsadam ।
sandarśayāmāsatadārāvaṇiṃraghunandanaḥ ॥ 24 ॥
asambrāntōmahātējēstadadbhutamivābhavat ।
tastān rākṣasān sarvāṃstribhirēkaikamāhavē ॥ 25 ॥
avidhyatparamakruddhaśśīghrāstraṃsampradarśayan ।
rākṣasēndrasutañchāpibāṇaughaissamatāḍayat ॥ 26 ॥
sō'tividdhōbalavatāśatruṇāśatrughātinā ।
asaktamprēṣayāmāsalakṣmaṇāyabahūn śarān ॥ 27 ॥
tānaprāptān śitairbhāṇaiśchichChēdaparavīrahā ।
sārathērasya cha raṇērathivōraghusattamaḥ ॥ 28 ॥
śirōjahāradharmātmābhallēnānataparvaṇā ।
sūtāstēhayāstatrarathamūhuraviklabāḥ ॥ 29 ॥
maṇḍalānyabhidhāvantastadadbhutamivābhavat ।
amarṣavaśamāpannaḥsaumitrirdṛḍhavikramaḥ ॥ 30 ॥
pratyaviddhyaddhayāṃstasyaśarairvitrāsayan raṇē ।
amarṣamāṇastatkarmarāvaṇasyasutōbalī ॥ 31 ॥
vivyāthadaśabhirbāṇaissaumitrintamamarṣaṇam ।
tētasyavajrapratimāḥśarāssarpaviṣōpamāḥ ॥ 32 ॥
vilayañjagmurāgatyakavachaṅkāñchanaprabham ।
abhyēdyakavachammatvālakṣmaṇaṃrāvaṇātmajaḥ ॥ 33 ॥
lalāṭēlakṣmaṇambāṇaissupuṅkhaistribhirindrajit ।
avidhyatparamakruddhaḥśīghramastrampradarśayan ॥ 34 ॥
taiḥpṛṣatkairlalāṭasthaiśśuśubhēraghunandanaḥ ।
raṇāgrēsamaraślāghītriśṛṅgaivaparvataḥ ॥ 35 ॥
sa tathāhyarditōbāṇairākṣasēnatadāmṛdhē ।
tamāśuprativivyādhalakṣmaṇaḥpañchabhiḥśaraiḥ ॥ 36 ॥
vikṛṣvēndrajitōyuddhēvadanēśubhakuṇḍalē ।
lakṣmaṇēndrajitauvīraumahābalaśarāsanau ॥ 37 ॥
anyōnyañjaghnaturbāṇairviśikhairmīvikramau ।
tataḥśōṇitadigdhāṅgaulakṣmaṇēndajitāvubhau ॥ 38 ॥
raṇētaurājaturvīraupuṣpitāvivakiṃśukau ।
tauparasparamabhyētyasarvagātrēṣudhavaninau ॥ 39 ॥
ghōrairvivyadhaturbhāṇaiḥkṛtabhāvāvubhaujayē ।
tataḥsamarakōpēnasamvṛtōrāvaṇātmajaḥ ॥ 40 ॥
vibhīṣaṇantribhirbāṇairvivyāthavadanēśubhē ।
ayōmukhaistribhirviddhvārākṣasēndraṃvibhīṣaṇam ॥ 41 ॥
ēkaikēnābhivivyāthatānsarvān hariyūthapān ।
tasmaidṛḍhataraṅkruddhōjaghānagadayāhayān ॥ 42 ॥
vibhīṣaṇōmahātējārāvaṇēssadurātmanaḥ ।
pahatāśvādavāplutyarathānnihatasārathēḥ ॥ 43 ॥
rathaśaktimmahātējāḥpitṛvyāyamumōcha ha ।
tāmāpatatanīṃsamprēkṣyasumitrānandavardhanaḥ ॥ 44 ॥
chichChēdaniśitairbāṇairdhaśathāpātayadbhuvi ।
tasmaidṛḍhatanuḥkruddhōhatāśvāyavibhīṣaṇaḥ ॥ 45 ॥
vajrasparśasamān pañchasasarjōrasisāyakān ।
tētasyakāyambhitvāturukmapuṅkhānimittagāḥ ॥ 46 ॥
babhūvurlōhitādigdhāraktāivamahōragāḥ ।
saḥpitṛvyasyasaṅkruddhaḥindrajichCharamādadē ॥ 47 ॥
uttamaṃrakṣasāmmadhyēyamadattammahābalam ।
taṃsamīkṣyamahātējāmahēṣuntēnasaṃhitam ॥ 48 ॥
lakṣmaṇō'pyādadēbāṇamadyabhadīmaparākramaḥ ।
kubērēṇasvayaṃsvapnēyaddattamamitātmanā ॥ 49 ॥
durjayandurviṣahyaṃ cha sēndrairapisurāsuraiḥ ।
tayōstudhanuṣīśrēṣṭhēbāhubhiḥparighōpamaiḥ ॥ 50 ॥
vikṛṣyamāṇēbalavat krauñchavivachukūjatuḥ ।
tābhyāntudhanuṣiśrēṣṭhēsaṃsitausāyakōttamau ॥ 51 ॥
vikṛṣyamāṇēvīrābhyāmbhṛśañjajvalatuḥśriyā ।
taubhāsayantāvākāśandhanurbhyāṃviśikhauchyutau ॥ 52 ॥
mukhēnamukhamāhatyasannipētaturōjasā ।
sannipātastayōśchāsīchCharayōrghōrarūpayōḥ ॥ 53 ॥
sadhūmavisphuliṅgaśchatajjō'nagirdāruṇō'bhavat ।
taumahāgrahasaṅkāśāvanyōnyaṃsannipatya cha ॥ 54 ॥
saṅgrāmēśatadhāyātaumēdinyāñchaivapētatuḥ ।
śaraupratihataudṛṣṭavātāvubhauraṇamūrdhani ॥ 55 ॥
vrīḍitaujātarōṣau cha lakṣmaṇēndrajitautadā ।
susaṃrarbdhastusaumitrirastraṃvārumādadē ॥ 56 ॥
raudrammahēndrajidyuddhē'pyasṛjadyuddhaniṣṭhitaḥ ।
tēnatadvihataṃśastraṃvāruṇamparamādbhutam ॥ 57 ॥
tataḥkruddhōmahātējāindrajitsamitiñjayaḥ ।
āgnēyaṃsandadhēdīptaṃ sa lōkaṃsaṅkṣipanniva ॥ 58 ॥
saurēṇāstraṇatavadīrōlakṣmaṇaḥparyavārayat ।
astrannivāritandṛṣṭavārāvaṇiḥkrōthamūrChitaḥ ॥ 59 ॥
ādadēniśitambāṇamāsuraṃśatrudāruṇam ।
tasmāchchāpādviniṣpēturbhāsvarāḥkūṭamudgarāḥ ॥ 60 ॥
śūlāni cha muśuṇḍyaśchagadāḥkhaṅgāḥ paraśvathāḥ ।
taddṛṣṭavālakṣmaṇaḥsaṅkhyēghōramastraṃsudāruṇam ॥ 61 ॥
avāryaṃsarvabhūtānāṃsarvaśastravidāraṇam ।
mahēśvarēṇadyutimāṃstadastrampratyavārayat ॥ 62 ॥
tayōḥsamutulaṃyuddhaṃsambabhūvārōmaharṣaṇam ।
gaganasthānibhūtānilakṣmaṇamparyavārayan ॥ 63 ॥
bhairavābhirutēbhīmēyuddhēvānarakṣasām ।
bhūtairbahubhirākāśaṃvismitairāvṛtambabhau ॥ 64 ॥
ṛṣayaḥpitarōdēvāgandharvagaruḍōragāḥ ।
śatakratumpuraskṛtyararakṣurlakṣmaṇaṃraṇē ॥ 65 ॥
athānyammārgaṇaśrēṣṭhaṃsandadhērāghavānujaḥ ।
hutāśanasamasparśaṃrāvaṇātmajadāraṇam ॥ 66 ॥
supatramanuvṛttāṅgaṃsuparvāṇaṃsusaṃsthitam ।
suvarṇavikṛtaṃvīraśśarīrāntakaraṃśaram ॥ 67 ॥
durāvārandurviṣahaṃrākṣasānāmbhayāvaham ।
āśīviṣaviṣaprakhyandēvasaṅghaiḥsamarchitam ॥ 68 ॥
yēnaśakrōmahātējādānavānajatprabhuḥ ।
purādēvāsurēyuddhēvīryavān harivāhanaḥ ॥ 69 ॥
tadaindramastraṃsaumitriḥsamyugēṣvaparājitam ।
śaraśrēṣṭhandhanuḥ śrēṣṭhēvikarṣannidamibravīt ॥ 70 ॥
lakṣmīvān lakṣmaṇōvākyamarthasādhakamātmanaḥ ।
dharmātmāsatyasandhaścharāmōdāśarathiryati ॥ 71 ॥
pauruṣēchāpratidvandvaḥśarainañjasirāvaṇim ।
ityuktvābāṇamākarṇaṃvikṛṣyatamajihmagam ॥ 72 ॥
lakṣmaṇaḥsamarēvīraḥsasarjēndrajitamprati ।
aindrāstrēṇasamāyujyalakṣmaṇaḥparavīrahā ॥ 73 ॥
tataśiraḥsaśirastrāṇaṃśrīmajjvalitakuṇḍalam ।
pramathyēndrajitaḥkāyātpātayāmāsabhūtalē ॥ 74 ॥
tadrākṣasatanūjasyabhinnaskandhaṃśirōmahat ।
tapanīyanibhambhūmaudadṛśērudhirōkṣitam ॥ 75 ॥
hataḥ sa nipapātāthadharaṇyāṃrāvaṇātmajaḥ ।
kavachīsaśirastrāṇōviddhasthaśarāsanaḥ ॥ 76 ॥
chukruśustētataḥsarvēvānarāḥsavibhīṣaṇāḥ ।
hṛṣyantōnihatētasmin dēvāvṛtravadhēyathā ॥ 77 ॥
athāntarikṣēbhūtānāmṛṣīṇāṃ cha mahātmanām ।
jajñē'thajayasannādōgandharvāpsarasāmapi ॥ 78 ॥
patitantamabhijñāyarākṣasīsāmahāchamūḥ ।
vadhyamānādiśōbhējēharibhirjitakāśibhiḥ ॥ 79 ॥
vānarairvadhyamānāstēśastrānutsṛjyarākṣasāḥ ।
laṅkāmabhimukhāssasrurbhraṣṭasañjñāḥpradhāvitāḥ ॥ 80 ॥
dudruvurbhahudhābhītārākṣasāśśataśōdiśaḥ ।
tyaktvāpraharaṇānsarvēpaṭṭasāsiparaśvadhān ॥ 81 ॥
kēchillaṅkāmparitrastāḥviṣṭāvānarārditāḥ ।
samudrēpatitāḥkēchitkēchitparvatamāśritāḥ ॥ 82 ॥
hatamindrajitandṛṣṭavāśayānaṃ cha raṇakṣitau ।
rākṣasānāṃsahasrēṣu na kaśchitpratyadṛśyata ॥ 83 ॥
yathāstaṅgataādityēnāvatiṣṭhantiraśmayaḥ ।
tathātasminnipatitērākṣasāstēgatādiśaḥ ॥ 84 ॥
śāntaraśmirivādityōnirvāṇaivapāvakaḥ ।
babhūva sa mahābāhurvyapāstagatajīvitaḥ ॥ 85 ॥
praśāntapīḍābahulōvinaṣṭāriḥpraharṣavān ।
babhūvalōkaḥpatitērākṣasēndrasutōtadā ॥ 86 ॥
harṣaṃ cha śakrōbhagavān sahasarvairmaharṣibhiḥ ।
jagāmanihatētasminrākṣasēpāpakarmaṇi ॥ 87 ॥
ākāśēchāpidēvānāṃśuśruvēdundubhisvanaḥ ।
nṛtyadbhirapsarōbhiśchagandharvaiśchamahātmabhiḥ ॥ 88 ॥
vavarṣuḥpuṣpavarṣāṇitadadbhutamivābhavat ।
praśaśaṃsurhatētasminrākṣasēkrūrakarmaṇi ॥ 89 ॥
śuddhāāpōnabhaśchaivajahṛṣurdēvadānavāḥ ।
ājagmuḥpatitētasminsarvalōkabhayāvahē ॥ 90 ॥
ūchuśchasahitāstuṣṭādēvagandharvadānavāḥ ।
vijvarāśśāntakaluṣābrāhmaṇāvicharantviti ॥ 91 ॥
tatō'bhyanandansamhṛṣṭāssamarēhariyūthapāḥ ।
tamapratibalandṛṣṭavāhatannairṛtapuṅgavam ॥ 92 ॥
vibhīṣaṇōhanūmāṃśchajāmbavāṃścharkṣayūthapaḥ ।
vijayēnābhinandantasuṣṭuvuśchāpilakṣmaṇam ॥ 93 ॥
kṣvēḻantaśchaplavantaśchagarjantaśchaplavaṅgamāḥ ।
labdalakṣāraghusutamparivāryōpatasthirē ॥ 94 ॥
lāṅgūlānipravidhyantassphōṭayantaśchavānarāḥ ।
lakṣmaṇōjayatītyēvaṃvākyaṃviśrāvayaṃstadā ॥ 95 ॥
anyōnyaṃ cha samālaśiṣyaharayōhṛṣṭamānasāḥ ।
chakruruchchāvaguṇārāghavāśrayasajāḥ kathāḥ ॥ 96 ॥
tadasukaramathābhivīkṣyahṛṣṭāḥpriyasuhṛdōyudhilakṣmaṇasyakarma ।
paramamupalabhanmanaḥpraharṣaṃvinihatamindraripunniśamyadēvāḥ ॥ 97 ॥
ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē yuddhakāṇḍē ēkanavatitamassargaḥ ॥