View this in:
English Devanagari Telugu Tamil Kannada Malayalam Gujarati Odia Bengali  |
Marathi Assamese Punjabi Hindi Samskritam Konkani Nepali Sinhala Grantha  |
This document is in romanized sanskrit according to IAST standard.

VR 2.16 Ayodhya Kanda - Sarga 16

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē ayōdhyākāṇḍam ।
atha ṣōḍaśassargaḥ ।

tadantaḥpuradvāraṃ samatītya janākulam ।
praviviktāṃ tataḥ kakṣyāmāsasāda purāṇavit ॥ 1 ॥

prāsakārmukabibhradbhiryuvabhirmṛṣṭakuṇḍalaiḥ ।
apramādibhirēkāgrai ssvanuraktairadhiṣṭhitām ॥ 2 ॥

tadantaḥpuradvāraṃ samatītya janākulam ।
praviviktāṃ tataḥ kakṣyāmāsasāda purāṇavit ॥ 3 ॥

prāsakārmukabibhradbhiryuvabhirmṛṣṭakuṇḍalaiḥ ।
apramādibhirēkāgrai ssvanuraktairadhiṣṭhitām ॥ 4 ॥

tatra kāṣāyiṇō vṛddhān vētrapāṇīn svalaṅkṛtān ।
dadarśa viṣṭhitān dvāri stryadhyakṣānsusamāhitān ॥ 5 ॥

tē samīkṣya samāyāntaṃ rāmapriyachikīrṣavaḥ ।
sahasōtpatitāssarvē svāsanēbhyassasambhramāḥ ॥ 6 ॥

tānuvācha vinītātmā sūtaputraḥ pradakṣiṇaḥ ।
kṣipramākhyāta rāmāya sumanntrō dvāri tiṣṭhati ॥ 7 ॥

tē rāmamupasaṅgamya bhartuḥ priyachikīrṣavaḥ ।
sahabhāryāya rāmāya kṣipramēvābhichakṣirē ॥ 8 ॥

prativēditamājñāya sūtamabhyantaraṃ pituḥ ।
tatraivānāyayāmāsa rāghavapriyakāmyayā ॥ 9 ॥

taṃ vaiśravaṇasaṅkāśamupaviṣṭaṃ svalaṅkṛtam ।
dadarśa sūtaḥ paryyaṅkē sauvarṇē sōttarachChadē ॥ 10 ॥

varāharudhirābhēṇa śuchinā cha sugandhinā ।
anuliptaṃ parārdhyēna chandanēna parantapam ॥ 11 ॥

sthitayā pārśvataśchāpi vālavyajanahastayā ।
upētaṃ sītayābhūyaśchitrayā śaśinaṃ yathā ॥ 12 ॥

taṃ tapantamivādityamupapannaṃ svatējasā ।
vavandē varadaṃ vandī vinayajñō vinītavat ॥ 13 ॥

prāñjalissumukhaṃ dṛṣṭvā vihāraśayanāsanē ।
rājaputramuvāchēdaṃ sumantrō rājasatkṛtaḥ ॥ 14 ॥

kauśalyāsuprajā rāma pitā tvāṃ draṣṭumichChati ।
mahiṣyā saha kaikēyyā gamyatāṃ tatra mā chiram ॥ 15 ॥

ēvamuktastu saṃhṛṣṭō narasiṃhō mahādyutiḥ ।
tatassammānayāmāsa sītāmidamuvācha ha ॥ 16 ॥

dēvi dēvaścha dēvī cha samāgamya madantarē ।
mantrayētē dhṛvaṃ kiñchidabhiṣēchanasaṃhitam ॥ 17 ॥

lakṣayitvā hyabhiprāyaṃ priyakāmā sudakṣiṇā ।
sañchōdayati rājānaṃ madarthamasitēkṣaṇā ॥ 18 ॥

sā prahṛṣṭā mahārājaṃ hitakāmānuvartinī ।
jananī chārthakāmā mē kēkayādhipatēssutā ॥ 19 ॥

diṣṭyā khalu mahārājō mahiṣyā priyayā saha ।
sumantraṃ prāhiṇōddūtamarthakāmakaraṃ mama ॥ 20 ॥

yādṛśī pariṣattatra tādṛśō dūta āgataḥ ।
dhruvamadyaiva māṃ rājā yauvarājyē'bhiṣēkṣyati ॥ 21 ॥

hanta śīghramitō gatvā drakṣyāmi cha mahīpatim ।
saha tvaṃ parivārēṇa sukhamāsva ramasva cha ॥ 22 ॥

patisammānitā sītā bhartāramasitēkṣaṇā ।
ādvāramanuvavrāja maṅgalānyabhidadhyuṣī ॥ 23 ॥

rājyaṃ dvijātibhirjuṣṭaṃ rājasūyābhiṣēchanam ।
kartumarhati tē rājā vāsavasyēva lōkakṛt ॥ 24 ॥

dīkṣitaṃ vratasampannaṃ varājinadharaṃ śuchim ।
kuraṅgaśṛṅgapāṇiṃ cha paśyantī tvāṃ bhajāmyaham ॥ 25 ॥

pūrvāṃ diśaṃ vajradharō dakṣiṇāṃ pātu tē yamaḥ ।
varuṇaḥ paśchimāmāśāṃ dhanēśastūttarāṃ diśam ॥ 26 ॥

atha sītāmanujñāpya kṛtakautukamaṅgalaḥ ।
niśchakrāma sumantrēṇa saha rāmō nivēśanāt ॥ 27 ॥

parvatādiva niṣkramya siṃhō giriguhāśayaḥ ।
lakṣmaṇaṃ dvārisō'paśyatprahvāñjalipuṭaṃ sthitam ॥ 28 ॥

atha madhyamakakṣyāyāṃ samāgachChatsuhṛjjanaiḥ ।
sa sarvānarthinō dṛṣṭvā samētya pratinandya cha ॥ 29 ॥

tataḥ pāvakasaṅkāśamārurōha rathōttamam ।
vaiyāghraṃ puruṣavyāghrō rājataṃ rājanandanaḥ ॥ 30 ॥

mēghanādamasambādhaṃ maṇihēmavibhūṣitam ।
muṣṇantamiva chakṣūṃṣi prabhayā sūryavarchasam ॥ 31 ॥

karēṇuśiśukalpaiścha yuktaṃ paramavājibhiḥ ।
hariyuktaṃ sahasrākṣō rathamindra ivāśugam ॥ 32 ॥

prayayau tūrṇamāsthāya rāghavō jvalitaśśriyā ।
sa parjanya ivākāśē svanavānabhinādayan ॥ 33 ॥

nikētānniryayau śrīmānmahābhrādiva chandramāḥ ।
Chatrachāmarapāṇistu lakṣmaṇō rāghavānujaḥ ॥ 34 ॥

jugōpa bhrātaraṃ bhrātā rathamāsthāya pṛṣṭhataḥ ।
tatō halahalāśabdastumulassamajāyata ॥ 35 ॥

tasya niṣkramamāṇasya janaughasya samantataḥ ।
tatō hayavarā mukhyā nāgāścha girisannibhāḥ ॥ 36 ॥

anujagmustadā rāmaṃ śataśō'tha sahasraśaḥ ।
agrataśchāsya sannaddhāśchandanāgarubhūṣitāḥ ॥ 37 ॥

khaḍgachāpadharāśśūrā jagmurāśaṃsavō janāḥ ।
tatō vāditraśabdāścha stutiśabdāścha vandinām ॥ 38 ॥

siṃhanādāścha śūrāṇāṃ tadā śuśruvirē pathi ।
harmyavātāyanasthābhirbhūṣitābhissamantataḥ ॥ 39 ॥

kīryamāṇa ssupuṣpaughairyayau strībhirarindamaḥ ।
rāmaṃ sarvānavadyāṅgyō rāmapiprīṣayā tataḥ ॥ 40 ॥

vachōbhiragyrairharmyasthā kṣitisthāścha vavandirē ।
nūnaṃ nandati tē mātā kauśalyāmātṛnandana ॥ 41 ॥

paśyantī siddhayātraṃ tvāṃ pitryaṃ rājyamavasthitam ।
sarvasīmantinībhyaścha sītāṃ sīmantinī varām ॥ 42 ॥

amanyanta hi tā nāryō rāmasya hṛdayapriyām ।
tayā sucharitaṃ dēvyā purā nūnaṃ mahattapaḥ ॥ 43 ॥

rōhiṇīva śaśāṅkēna rāmasaṃyōgamāpa yā ।
iti prāsādaśṛṅgēṣu pramadābhirnarōttamaḥ ॥ 44 ॥

śuśrāva rājamārgasthaḥ priyā vācha udāhṛtāḥ ।
ātmasampūjanai śṛṇvan yayau rāmau mahāpatham ॥ 45 ॥

sa rāghavastatra kathāprapañchān śuśrāva lōkasya samāgatasya ।
ātmādhikārā vividhāścha vāchaḥ prahṛṣṭarūpasya purō janasya ॥ 46 ॥

ēṣa śriyaṃ gachChati rāghavō'dya rājaprasādādvipulāṃ gamiṣyan ।
ētē vayaṃ sarva samṛddhakāmā yēṣāmayaṃ nō bhavitā praśāstā ॥ 47 ॥

lābhō janasyāsya yadēṣa sarvaṃ prapatsyatē rāṣṭramidaṃ chirāya ।
na hyapriyaṃ kiñchana jātu kaśchi tpaśyēnna duḥkhaṃ manujādhipē'smin ॥ 48 ॥

sa ghōṣavadbhiścha mataṅgājairyayaiḥ purassarai ssvastikasūtamāgadhaiḥ ।
mahīyamānaḥ pravaraiścha vādakai rabhiṣṭutō vaiśravaṇō yathā yayau ॥ 49 ॥

karēṇumātaṃṅgarathāśvasaṅkulaṃ mahājanaugha paripūrṇachatvaram ।
prabhūtaratnaṃ bahupaṇyasañchayaṃ dadarśa rāmō ruchiraṃ mahāpatham ॥ 50 ॥

ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē ayōdhyākāṇḍē ṣōḍaśassargaḥ ॥




Browse Related Categories: