śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē araṇyakāṇḍam ।
atha ṣaṣṭitamassargaḥ ।
bhṛśamāvrajamānasya tasyādhō vāmalōchanam ।
prāsphurachchāskhaladrāmō vēpathuśchāpya jāyata ॥ 1 ॥
upālakṣya nimittāni sō'śubhāni muhurmuhuḥ ।
api kṣēmaṃ nu sītāyā iti vai vyājahāra cha ॥ 2 ॥
tvaramāṇō jagāmātha sītādarśanalālasaḥ ।
śūnyamāvasathaṃ dṛṣṭvā babhūvōdvignamānasaḥ ॥ 3 ॥
udbhramanniva vēgēna vikṣipanraghunandanaḥ ।
tatra tatrōṭajasthānamabhivīkṣaya samantataḥ ॥ 4 ॥
dadarśa parṇaśālāṃ cha rahitāṃ sītayā tadā ।
śriyā virahitāṃ dhvastāṃ hēmantē padminīmiva ॥ 5 ॥
rudantamiva vṛkṣaiścha mlānapuṣpamṛgadvijam ।
śriyā vihīnaṃ vidhvastaṃ santyaktavanadēvatam ॥ 6 ॥
viprakīrṇājinakuśaṃ vipraviddhabrusīkaṭam ।
dṛṣṭvā śūnyaṃ nijasthānaṃ vilalāpa punaḥ punaḥ ॥ 7 ॥
hṛtā mṛtā vā naṣṭā vā bhakṣitā vā bhaviṣyati ।
nilīnāpyathavā bhīrurathavā vanamāśritā ॥ 8 ॥
gatā vichētuṃ puṣpāṇi phalānyapi cha vā punaḥ ।
athavā padminīṃ yātā jalārthaṃ vā nadīṃ gatā ॥ 9 ॥
yatnānmṛgayamāṇastu nāsasāda vanē priyām ।
śōkaraktēkṣaṇaśśōkādunmatta iva lakṣyatē ॥ 10 ॥
vṛkṣādvṛkṣaṃ pradhāvansagirēśchādriṃ nadānnadīm ।
babhūva vilapanrāmaśśōkārṇavapariplutaḥ ॥ 11 ॥
api kāchittvayā dṛṣṭā sā kadambapriyā priyā ।
kadamba yadi jānīṣē śaṃsa sītāṃ śubhānanām ॥ 12 ॥
snigdhapallavasaṅkāśā pītakauśēyavāsinī ।
śaṃsasva yadi vā dṛṣṭā bilva bilvōpamastanī ॥ 13 ॥
athavā'rjuna śaṃsa tvaṃ priyāṃ tāmarjunapriyām ।
janakasya sutā bhīruryadi jīvati vā na vā ॥ 14 ॥
kakubhaḥ kakubhōrūṃ tāṃ vyaktaṃ jānāti maithilīm ।
yathā pallavapuṣpāḍhyō bhāti hyēṣa vanaspatiḥ ॥ 15 ॥
bhramarairupagītaścha yathā drumavarō hyayam ।
ēṣa vyaktaṃ vijānāti tilakastilakapriyām ॥ 16 ॥
aśōka śōkāpanuda śōkōpahatachētasam ।
tvannāmānaṃ kuru kṣipraṃ priyāsandarśanēna mām ॥ 17 ॥
yadi tāla tvayā dṛṣṭā pakvatālaphalastanī ।
kathayasva varārōhāṃ kāruṇyaṃ yadi tē mayi ॥ 18 ॥
yadi dṛṣṭā tvayā sītā jambu jambūphalōpamā ।
priyāṃ yadi vijānīṣē niḥśaṅkaṃ kathayasva mē ॥ 19 ॥
ahō tvaṃ karṇikārādya supuṣpaiśśōbhasē bhṛśam ।
karṇikārapriyā sādhvī śaṃsa dṛṣṭā priyā yadi ॥ 20 ॥
chūtanīpamahāsālānpanasānkuravāndhavān ।
dāḍimānanasāngatvā dṛṣṭvā rāmō mahāyaśāḥ ॥ 21 ॥
mallikā mādhavīśchaiva champakānkētakīstathā ।
pṛchChanrāmō vanē bhāntaḥ unmatta iva lakṣyatē ॥ 22 ॥
athavā mṛgaśābākṣīṃ mṛga jānāsi maithilīm ।
mṛgaviprēkṣaṇī kāntā mṛgībhissahitā bhavēt ॥ 23 ॥
gaja sā gajanāsōrūryadi dṛṣṭā tvayā bhavēt ।
tāṃ manyē viditāṃ tubhyamākhyāhi varavāraṇa ॥ 24 ॥
śārdūla yadi sā dṛṣṭā priyā chandranibhānanā ।
maithilī mama visrabdhaṃ kathayasva na tē bhayam ॥ 25 ॥
kiṃ dhāvasi priyē dūrē dṛṣṭāsi kamalēkṣaṇē ।
vṛkṣairāchChādya chātmānaṃ kiṃ māṃ na pratibhāṣasē ॥ 26 ॥
tiṣṭha tiṣṭha varārōhē na tē'sti karuṇā mayi ।
nātyarthaṃ hāsyaśīlāsi kimarthaṃ māmupēkṣasē ॥ 27 ॥
pītakauśēyakēnāsi sūchitā varavarṇini ।
dhāvantyapi mayā dṛṣṭā tiṣṭha yadyasti sauhṛdam ॥ 28 ॥
naiva sā nūnamathavā hiṃsitā chāruhāsinī ।
kṛchChraprāptaṃ na māṃ nūnaṃ yathōpēkṣitumarhati ॥ 29 ॥
vyaktaṃ sā bhakṣitā bālā rākṣasaiḥ piśitāśanaiḥ ।
vibhajyāṅkāni sarvāṇi mayā virahitā priyā ॥ 30 ॥
nūnaṃ tachChubhadantōṣṭhaṃ sunāsaṃ chārukuṇḍalam ।
pūrṇachandranibhaṃ grastaṃ mukhanniṣprabhatāṃ gatam ॥ 31 ॥
sā hi champakavarṇābhā grīvā graivēyaśōbhitā ।
kōmalā vilapantyāstu kāntāyā bhakṣitā śubhā ॥ 32 ॥
nūnaṃ vikṣipyamāṇau tau bāhū pallavakōmalau ।
bhakṣitau vēpamānāgrau sahastābharaṇāṅgadau ॥ 33 ॥
mayā virahitā bālā rakṣasāṃ bhakṣaṇāya vai ।
sārdhēnēva parityaktā bhakṣitā bahubāndhavā ॥ 34 ॥
hā lakṣmaṇa mahābāhō paśyasi tvaṃ priyāṃ kvachit ।
hā priyē kva gatā bhadrē hā sītēti punaḥ punaḥ ॥ 35 ॥
ityēvaṃ vilapanrāmaḥ paridhāvanvanādvanam ।
kvachidudbhramatē vēgātkvachidvibhramatē balāt ॥ 36 ॥
kvachinmatta ivābhāti kāntānvēṣaṇatatparaḥ ।
sa vanāni nadīśśailān giriprasravaṇāni cha ॥ 37 ॥
kānanāni cha vēgēna bhramatyaparisaṃsthitaḥ ।
tathā sa gatvā vipulaṃ mahadvanaṃ parītya sarvaṃ tvatha maithilīṃ prati ।
aniṣṭhitāśassachakāra mārgaṇē punaḥ priyāyāḥ paramaṃ pariśramam ॥ 38 ॥
ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē araṇyakāṇḍē ṣaṣṭitamassargaḥ ॥