View this in:
English Devanagari Telugu Tamil Kannada Malayalam Gujarati Odia Bengali  |
Marathi Assamese Punjabi Hindi Samskritam Konkani Nepali Sinhala Grantha  |
This document is in romanized sanskrit according to IAST standard.

VR 4.17 Kishkindha Kanda - Sarga 17

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē kiṣkindhākāṇḍam ।
atha saptadaśassargaḥ ।

tataśśarēṇābhihatō rāmēṇa raṇakarkaśaḥ ।
papāta sahasā vālī nikṛtta iva pādapaḥ ॥ 1 ॥

sa bhūmau nyastasarvāṅgastaptakāñchanabhūṣaṇaḥ ।
apataddēvarājasya muktaraśmiriva dhvajaḥ ॥ 2 ॥

tasminnipatitē bhūmau vānarāṇāṃ gaṇēśvarē ।
naṣṭachandramiva vyōma na vyarājata bhūtalam ॥ 3 ॥

bhūmau nipatitasyāpi tasya dēhaṃ mahātmanaḥ ।
na śrīrjahāti na prāṇā na tējō na parākramaḥ ॥ 4 ॥

śakradattā varā mālā kāñchanī vajrabhūṣitā ।
dadhāra harimukhyasya prāṇāṃstējśiyaṃ cha sā ॥ 5 ॥

sa tayā mālayā vīrō hēmayā hariyūthapaḥ ।
sandhyānugataparyantaḥ payōdhara ivābhavat ॥ 6 ॥

tasya mālā cha dēhaścha marmaghātī cha yaśśaraḥ ।
tridhēva rachitā lakṣmīḥ patitasyāpi śōbhatē ॥ 7 ॥

tadastraṃ tasya vīrasya svargamārgaprabhāvanam ।
rāmabāṇāsanakṣiptamāvahatparamāṃ gatim ॥ 8 ॥

taṃ tadā patitaṃ saṅkhyē gatārchiṣamivānalam ।
bahumānya cha taṃ vīra vīkṣamāṇaṃ śanairiva ॥ 9 ॥

yayātimiva puṇyāntē dēvalōkādihachyutam ।
ādityamiva kālēna yugāntē bhuvi pātitam ॥ 10 ॥

mahēndramiva durdharṣammupēndramiva dussaham ।
mahēndraputraṃ patitaṃ vālinaṃ hēmamālinam ॥ 11 ॥

siṃhōraskaṃ mahābāhuṃ dīptāsyaṃ harilōchanam ।
lakṣmaṇānugatō rāmō dadarśōpasasarpa cha ॥ 12 ॥

taṃ dṛṣṭvā rāghavaṃ vālī lakṣmaṇaṃ cha mahābalam ।
abravītpraśritaṃ vākyaṃ paruṣaṃ dharmasaṃhitam ॥ 13 ॥

tvaṃ narādhipatēḥ putraḥ prathitaḥ priyadarśanaḥ kulīnassattvasampanna stējasvī charitavrataḥ ॥ 14 ॥

parāṅmukhavadhaṃ kṛtvā kō'tra prāptastvayā guṇaḥ ।
yadahaṃ yuddhasaṃrabdhaśśarēṇōrasi tāḍitaḥ ॥ 15 ॥

rāmaḥ karuṇavēdī cha prajānāṃ cha hitē rataḥ ।
sānukrōśō jitōtsāhassamayajñō dṛḍhavrataḥ ॥ 16 ॥

iti tē sarvabhūtāni kathayanti yaśō bhuvi ॥ 17 ॥

damaśśamaḥ kṣamā dharmō dhṛtissatyaṃ parākramaḥ ।
pārthivānāṃ guṇā rājandaṇḍaśchāpyaparādhiṣu ॥ 18 ॥

tānguṇānsampradhāryāhamagryaṃ chābhijanaṃ tava ।
tārayā pratiṣiddhō'pi sugrīvēṇa samāgataḥ ॥ 19 ॥

na māmanyēna samrabdhaṃ pramattaṃ yōddhu marhasi ।
iti mē buddhirutpannā babhūvādarśanē tava ॥ 20 ॥

na tvāṃ vinihatātmānaṃ dharmadhvajamadhārmikam ।
jānē pāpasamāchāraṃ tṛṇaiḥ kūpamivāvṛtam ॥ 21 ॥

satāṃ vēṣadharaṃ pāpaṃ prachChannamiva pāvakam ।
nāhaṃ tvāmabhijānāmi dharmachChadmābhisaṃvṛtam ॥ 22 ॥

viṣayē vā purē vā tē yadā pāpaṃ karōmyaham ।
na cha tvāmavajānē cha kasmāttvaṃ haṃsyakilbiṣam ॥ 23 ॥

phalamūlāśanaṃ nityaṃ vānaraṃ vanagōcharam ।
māmihāpratiyudhyantamanyēna cha samāgatam ॥ 24 ॥

tvaṃ narādhipatēḥ putraḥ pratītaḥ priyadarśanaḥ ।
liṅgamapyasti tē rājanandṛśyatē dharmasaṃhitam ॥ 25 ॥

kaḥ kṣatriyakulē jātśṛtavānnaṣṭasaṃśayaḥ ।
dharmaliṅgapratichChanna krūraṃ karma samācharēt ॥ 26 ॥

rāma rājakulē jātō dharmavāniti viśrutaḥ ॥ 27 ॥

abhavyō bhavyarūpēṇa kimarthaṃ paridhāvasi ।
sāma dānaṃ kṣamā dharmassatyaṃ dhṛtiparākramau ।
pārthivānāṃ guṇā rājan daṇḍaśchāpyaparādhiṣu ॥ 28 ॥

vayaṃ vanacharā rāma mṛgā mūlaphalāśanāḥ ।
ēṣā prakṛtirasmākaṃ puruṣastvaṃ narēśvaraḥ ॥ 29 ॥

bhūmirhiraṇyaṃ rūpyaṃ cha vigrahē kāraṇāni cha ।
atra kastē vanē lōbhō madīyēṣu phalēṣu vā ॥ 30 ॥

nayaścha vinayaśchōbhau nigrahānugrahāvapi ॥ 31 ॥

rājavṛttirasaṅkīrṇā na nṛpāḥ kāmavṛttayaḥ ।
tvaṃ tu kāmapradhānaścha kōpanaśchānavasthitaḥ ॥ 32 ॥

rājavṛttēścha saṅkīṇaśśarāsanaparāyaṇaḥ ।
na tē'styapachitirdharmē nārthē buddhiravasthitā ॥ 33 ॥

indriyaiḥ kāmavṛttassankṛṣyasē manujēśvara ।
hatvā bāṇēna kākutstha māmihānaparādhinam ॥ 34 ॥

kiṃ vakṣyasi satāṃ madhyē karma kṛtvā jugupsitam ।
rājahā brahmahā gōghnaśchōraḥ prāṇivadhē rataḥ ॥ 35 ॥

nāstikaḥ parivēttā cha sarvē nirayagāminaḥ ।
sūchakaścha kadaryaścha mitraghnō gurutalpagaḥ ॥ 36 ॥

lōkaṃ pāpātmanāmētē gachChantē nātra saṃśayaḥ ।
adhāryaṃ charma mē sadbhī rōmāṇyasthi cha varjitam ।
abhakṣyāṇi cha māṃsāni tvadvidhairdharmachāribhiḥ ॥ 37 ॥

pañcha pañcha nakhā bhakṣyā brahmakṣatrēṇa rāghava ॥ 38 ॥

śalyaka śśvāvidhō gōdhā śaśaḥ kūrmaścha pañchamaḥ ।
charma chāsthi cha mē rājan naspṛśanti manīṣiṇaḥ ॥ 39 ॥

abhakṣyāṇi cha māṃsāni sō'haṃ pañchanakhō hataḥ ।
tārayā vākyamuktō'haṃ satyaṃ sarvajñayā hitam ॥ 40 ॥

tadatikramya mōhēna kālasya vaśamāgataḥ ।
tvayā nāthēna kākutstha na sanāthā vasundharā ।
pramadā śīlasampannā dhūrtēna patinā yathā ॥ 41 ॥

śaṭhō naikṛtikaḥ kṣudrō mithyāpraśritamānasaḥ ।
kathaṃ daśarathēna tvaṃ jātaḥ pāpō mahātmanā ॥ 42 ॥

Chinnachāritrakakṣyēṇa satāṃ dharmātivartinā ।
tyaktadharmāṅkuśēnāhaṃ nihatō rāmahastinā ॥ 43 ॥

aśubhaṃ chāpyayuktaṃ cha satāṃ chaiva vigarhitam ।
vakṣyasē chēdṛśaṃ kṛtvā sadbhissaha samāgataḥ ॥ 44 ॥

udāsīnēṣu yō'smāsu vikrama'stē prakāśitaḥ ।
apakāriṣu tē rājannahi paśyāmi vikramam ॥ 45 ॥

dṛśyamānastu yuddhyēthā mayā yadi nṛpātmaja ।
adya vaivasvataṃ dēvaṃ paśyēstvaṃ nihatō mayā ॥ 46 ॥

tvayā'dṛśyēna tu raṇē nihatō'haṃ durāsadaḥ ।
prasuptaḥ pannagēnēva naraḥ pānavaśaṃ gataḥ ॥ 47 ॥

māmēva yadi pūrvaṃ tvamētadarthamachōdayaḥ ॥ 48 ॥

maithilīmahamēkāhnā tava chānītavānbhavēt ।
sugrīvapriyakāmēna yadahaṃ nihatastvayā ।
kaṇṭhē baddhvā pradadyāṃ tē nihataṃ rāvaṇaṃ raṇē ॥ 49 ॥

nyastāṃ sāgaratōyē vā pātālē vāpi maithilīm ।
ānayēyaṃ tavādēśāchChvētāmaśvatarīmiva ॥ 50 ॥

yuktaṃ yatprāpnuyādrājyaṃ sugrīvassvargatē mayi ।
ayuktaṃ yadadharmēṇa tvayā'haṃ nihatō raṇē ॥ 51 ॥

kāmamēvaṃ vidhō lōkaḥ kālēna viniyujyatē ।
kṣamaṃ chēdbhavatā prāptamuttaraṃ sādhu chintyatām ॥ 52 ॥

ityēvamuktvā pariśuṣkavaktraḥ śarābhighātādvyathitō mahātmā ।
samīkṣya rāmaṃ ravisannikāśaṃ tūṣṇīṃ babhūvāmararājasūnuḥ ॥ 53 ॥

ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē kiṣkindhākāṇḍē saptadaśassargaḥ ॥




Browse Related Categories: