View this in:
English Devanagari Telugu Tamil Kannada Malayalam Gujarati Odia Bengali  |
Marathi Assamese Punjabi Hindi Samskritam Konkani Nepali Sinhala Grantha  |
This document is in romanized sanskrit according to IAST standard.

VR 5.58 Sundara Kanda - Sarga 58

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē sundarakāṇḍam ।
atha aṣṭapañchāśassargaḥ ।

tatastasya girēḥ śṛṅgē mahēndrasya mahābalāḥ ।
hanumatpramukhāḥ prītiṃ harayō jagmuruttamām ॥ 1 ॥

taṃ tataḥ prītisaṃhṛṣṭaḥ prītimantaṃ mahākapim ।
jāmbavānkāryavṛttāntamapṛchChadanilātmajam ॥ 2 ॥

kathaṃ dṛṣṭā tvayā dēvī kathaṃ vā tatra vartatē ।
tasyāṃ vā sa kathaṃvṛttaḥ krūrakarmā daśānanaḥ ॥ 3 ॥

tattvatassarvamētannaḥ prabrūhi tvaṃ mahākapē ।
śrutārthāśchintayiṣyāmō bhūyaḥ kāryaviniśchayam ॥ 4 ॥

yaśchārthastattra vaktavyō gatairasmābhirātmavān ।
rakṣitavyaṃ cha yattatra tadbhavānvyākarōtu naḥ ॥ 5 ॥

sa niyuktastatastēna samprahṛṣṭatanūruhaḥ ।
praṇamya śirasā dēvyai sītāyai pratyabhāṣata ॥ 6 ॥

pratyakṣamēva bhavatāṃ mahēndrāgrātkhāmāplutaḥ ।
udadhērdakṣiṇaṃ pāraṃ kāṅkṣamāṇa ssamāhitaḥ ॥ 7 ॥

gachChataścha hi mē ghōraṃ vighnarūpamivābhavat ।
kāñchanaṃ śikharaṃ divyaṃ paśyāmi sumanōharam ॥ 8 ॥

sthitaṃ pandhānamāvṛtya mēnē vighnaṃ cha taṃ nagam ।
upasaṅgamya taṃ divyaṃ kāñchanaṃ nagasattamam ॥ 9 ॥

kṛtā mē manasā buddhirbhēttavyō'yaṃ mayēti cha ।
prahataṃ cha mayā tasya lāṅgūlēna mahāgirēḥ ॥ 10 ॥

śikharaṃ sūryasaṅkāśaṃ vyaśīryata sahasradhā ।
vyavasāyaṃ cha taṃ buddhvā sa hōvācha mahāgiriḥ ॥ 11 ॥

puttrēti madhurāṃ vāṇīṃ manaḥ prahlādayanniva ।
pitṛvyaṃ chāpi māṃ viddhi sakhāyaṃ mātariśvanaḥ ॥ 12 ॥

mainākamiti vikhyātaṃ nivasantaṃ mahōdadhau ।
pakṣavantaḥ purā puttra babhūvuḥ parvatōttamāḥ ॥ 13 ॥

Chandataḥ pṛthivīṃ chērurbādhamānāḥ samantataḥ ।
śrutvā nagānāṃ charitaṃ mahēndraḥ pākaśāsanaḥ ॥ 14 ॥

chichChēda bhagavān pakṣānvajrēṇaiṣāṃ sahasraśaḥ ।
ahaṃ tu mōkṣitastasmāttava pitrā mahātmanā ॥ 15 ॥

mārutēna tadā vatsa prakṣiptō'smi mahārṇavē ।
rāmasya cha mayā sāhyē vartitavyamarindama ॥ 16 ॥

rāmō dharmabhṛtāṃ śrēṣṭhō mahēndrasamavikramaḥ ।
ētachChrutvā vachastasya mainākasya mahātmanaḥ ॥ 17 ॥

kāryamāvēdya tu girērudyataṃ cha manō mama ।
tēna chāhamanujñātō mainākēna mahātmanā ॥ 18 ॥

sa chāpyantarhitaḥ śailō mānuṣēṇa vapuṣmatā ।
śarīrēṇa mahāśailaḥ śailēna cha mahōdadhau ॥ 19 ॥

uttamaṃ javamāsthāya śēṣaṃ panthānamāsthitaḥ ।
tatō'haṃ suchiraṃ kālaṃ vēgēnābhyāgamaṃ pathi ॥ 20 ॥

tataḥ paśyāmyahaṃ dēvīṃ surasāṃ nāgamātaram ।
samudramadhyē sā dēvī vachanaṃ māmabhāṣata ॥ 21 ॥

mama bhakṣaḥ pradiṣṭastvamamarairharisattama ।
atastvāṃ bhakṣayiṣyāmi vihitastvaṃ chirasya mē ॥ 22 ॥

ēvamukta ssurasayā prāñjaliḥ praṇataḥ sthitaḥ ।
vivarṇavadanō bhūtvā vākyaṃ chēdamudīrayam ॥ 23 ॥

rāmō dāśarathiḥ śrīmān praviṣṭō daṇḍakāvanam ।
lakṣmaṇēna saha bhrātrā sītayā cha parantapaḥ ॥ 24 ॥

tasya sītā hṛtā bhāryā rāvaṇēna durātmanā ।
tasyā ssaṅkāśaṃ dūtō'haṃ gamiṣyē rāmaśāsanāt ॥ 25 ॥

kartumarhasi rāmasya sāhāyyaṃ viṣayē satī ।
athavā maithilīṃ dṛṣṭvā rāmaṃ chākliṣṭakāriṇam ॥ 26 ॥

āgamiṣyāmi tē vaktraṃ satyaṃ pratiśṛṇōmi tē ।
ēvamuktā mayā sā tu surasā kāmarūpiṇī ॥ 27 ॥

abravīnnātivartēta kaśchidēṣa varō mama ।
ēvamuktassurasayā daśayōjanamāyataḥ ॥ 28 ॥

tatōrthaguṇavistārō babhūvāhaṃ kṣaṇēna tu ।
matpramāṇānurūpaṃ cha vyāditaṃ cha mukhaṃ tayā ॥ 29 ॥

taddṛṣṭvā vyāditaṃ chāsyaṃ hrasvaṃ hyakaravaṃ vapuḥ ।
tasminmuhūrtē cha punarbabhūvāṅguṣṭhamātrakaḥ ॥ 30 ॥

abhipatyāśu tadvaktraṃ nirgatō'haṃ tataḥ kṣaṇāt ।
abravītsurasā dēvī svēna rūpēṇa māṃ punaḥ ॥ 31 ॥

arthasiddhyai hariśrēṣṭha gachCha saumya yathāsukham ।
samānaya cha vaidēhīṃ rāghavēṇa mahātmanā ॥ 32 ॥

sukhī bhava mahābāhō prītā'smi tava vānara ।
tatō'haṃ sādhu sādhviti sarvabhūtaiḥ praśaṃsitaḥ ॥ 33 ॥

tatō'ntarikṣaṃ vipulaṃ plutō'haṃ garuḍō yathā ।
Chāyā mē nigṛhītā cha na cha paśyāmi kiñchana ॥ 34 ॥

sō'haṃ vihatavēgastu diśō daśa vilōkayan ।
na kiñchittatra paśyāmi yēna mē'pahṛtā gatiḥ ॥ 35 ॥

tatō mē buddhirutpannā kinnāma gaganē mama ।
īdṛśō vighna utpannō rūpaṃ yatra na dṛśyatē ॥ 36 ॥

adhōbhāgēna mē dṛṣṭi śśōchatā pātitā mayā ।
tatō'drākṣamahaṃ bhīmāṃ rākṣasīṃ salilēśayām ॥ 37 ॥

prahasya cha mahānādamuktō'haṃ bhīmayā tayā ।
avasthitamasambhrāntamidaṃ vākyamaśōbhanam ॥ 38 ॥

kvāsi gantā mahākāya kṣudhitāyā mamēpsitaḥ ।
bhakṣaḥ prīṇaya mē dēhaṃ chiramāhāravarjitam ॥ 39 ॥

bāḍhamityēva tāṃ vāṇīṃ pratyagṛhṇāmahaṃ tataḥ ।
asyapramāṇādadhikaṃ tasyāḥ kāyamapūrayam ॥ 40 ॥

tasyāśchāsyaṃ mahadbhīmaṃ vardhatē mama bhakṣaṇē ।
na cha māṃ sādhu bubudhē mama vā vikṛtaṃ kṛtam ॥ 41 ॥

tatō'haṃ vipulaṃ rūpaṃ saṅkṣipya nimiṣāntarāt ।
tasyā hṛdayamādāya prapatāmi nabhaḥsthalam ॥ 42 ॥

sā visṛṣṭabhujā bhīmā papāta lavaṇāmbhasi ।
mayā parvatasaṅkāśā nikṛttahṛdayā satī ॥ 43 ॥

śṛṇōmi khagatānāṃ cha siddhānāṃ chāraṇaissaha ।
rākṣasī siṃhikā bhīmā kṣipraṃ hanumatā hatā ॥ 44 ॥

tāṃ hatvā punarēvāhaṃ kṛtyamātyayikaṃ smaran ।
gatvā chāha mahadhvānaṃ paśyāmi nagamaṇḍitam ॥ 45 ॥

dakṣiṇaṃ tīramudadhērlaṅkā yatra cha sā purī ।
astaṃ dinakarē yātē rakṣasāṃ nilayaṃ puram ॥ 46 ॥

praviṣṭō'hamavijñātō rakṣōbhirbhīmavikramaiḥ ।
tatra praviśataśchāpi kalpāntaghanasannibhā ॥ 47 ॥

aṭṭahāsaṃ vimuñchantī nārī kāpyutthitā puraḥ ।
jighāṃsantīṃ tatastāṃ tu jvaladagniśirōruhām ॥ 48 ॥

savyamuṣṭiprahārēṇa parājitya subhairavām ।
pradōṣakālē praviśaṃ bhītayā'haṃ tayōditaḥ ॥ 49 ॥

ahaṃ laṅkāpurī vīra nirjitā vikramēṇa tē ।
yasmāttasmādvijētāsi sarvarakṣāṃsyaśēṣataḥ ॥ 50 ॥

tatrāhaṃ sarvarātraṃ tu vichinvan janakātmajām ।
rāvaṇāntaḥpuragatō na chāpaśyaṃ sumadhyamām ॥ 51 ॥

tata ssītāmapaśyaṃstu rāvaṇasya nivēśanē ।
śōkasāgaramāsādya na pāramupalakṣayē ॥ 52 ॥

śōchatā cha mayā dṛṣṭaṃ prākārēṇa samāvṛtam ।
kāñchanēna vikṛṣṭēna gṛhōpavanamuttamam ॥ 53 ॥

sa prākāramavaplutya paśyāmi bahupādapam ।
aśōkavanikāmadhyē śiṃśupāpādapō mahān ॥ 54 ॥

tamāruhya cha paśyāmi kāñchanaṃ kadalīvanam ।
adūrē śiṃśupāvṛkṣātpaśyāmi varavarṇinīm ॥ 55 ॥

śyāmāṃ kamalapatrākṣīmupavāsakṛśānanām ।
tadēkavāsassaṃvītāṃ rajōdhvastaśirōruhām ॥ 56 ॥

śōkasantāpadīnāṅgīṃ sītāṃ bhartṛhitē sthitām ।
rākṣasībhirvirūpābhiḥ krūrābhirabhisaṃvṛtām ॥ 57 ॥

māṃsaśōṇitabhakṣābhirvyāghrībhirhariṇīmiva ।
sā mayā rākṣasīmadhyē tarjyamānā muhurmuhuḥ ॥ 58 ॥

ēkavēṇīdharā dīnā bhartṛchintāparāyaṇā ।
bhūmiśayyā vivarṇāṅgī padminīva himāgamē ॥ 59 ॥

rāvaṇādvinivṛttārthā martavyakṛtaniśchayā ।
kathañchinmṛgaśābākṣī tūrṇamāsāditā mayā ॥ 60 ॥

tāṃ dṛṣṭvā tādṛśīṃ nārīṃ rāmapatnīṃ yaśasvinīm ।
tatraiva śiṃśupāvṛkṣē paśyannahamavasthitaḥ ॥ 61 ॥

tatō halahalāśabdaṃ kāñchīnūpuramiśritam ।
śṛṇōmyadhikagambhīraṃ rāvaṇasya nivēśanē ॥ 62 ॥

tatō'haṃ paramōdvignaḥ svaṃ rūpaṃ pratyasaṃharam ।
ahaṃ tu śiṃśupāvṛkṣē pakṣīva gahanē sthitaḥ ॥ 63 ॥

tatō rāvaṇadārāścha rāvaṇaścha mahābalaḥ ।
taṃ dēśaṃ samanuprāptā yatra sītā'bhavat sthitā ॥ 64 ॥

taṃ dṛṣṭvātha varārōhā sītā rakṣōgaṇēśvaram ।
saṅkuchyōrūstanau pīnau bāhubhyāṃ parirabhya cha ॥ 65 ॥

vitrastāṃ paramōdvignāṃ vīkṣamāṇāṃ tatastataḥ ।
trāṇaṃ kiñchidapaśyantīṃ vēpamānāṃ tapasvinīm ॥ 66 ॥

tāmuvācha daśagrīvassītāṃ paramaduḥkhitām ।
avākchirāḥ prapatitō bahumanyasva māmiti ॥ 67 ॥

yadi chēttvaṃ tu darpānmāṃ nābhinandasi garvitē ।
dvau māsāvantaraṃ sītē pāsyāmi rudhiraṃ tava ॥ 68 ॥

ētachChrutvā vachastasya rāvaṇasya durātmanaḥ ।
uvācha paramakruddhā sītā vachanamuttamam ॥ 69 ॥

rākṣasādhama rāmasya bhāryāmamitatējasaḥ ।
ikṣvākukulanāthasya snuṣāṃ daśarathasya cha ॥ 70 ॥

avāchyaṃ vadatō jihvā kathaṃ na patitā tava ।
kiñchidvīryaṃ tavānārya yō māṃ bharturasannidhau ॥ 71 ॥

apahṛtyā''gataḥ pāpa tē nādṛṣṭō mahātmanā ।
na tvaṃ rāmasya sadṛśō dāsyē'pyasya na yujyasē ॥ 72 ॥

yajñīya ssatyavādī cha raṇaślāghī cha rāghavaḥ ।
jānakyā paruṣaṃ vākyamēvamuktō daśānanaḥ ॥ 73 ॥

jajvāla sahasā kōpāchchitāstha iva pāvakaḥ ।
vivṛtya nayanē krūrē muṣṭimudyamya dakṣiṇam ॥ 74 ॥

maithilīṃ hantumārabdhaḥ strībhirhāhākṛtaṃ tadā ।
strīṇāṃ madhyātsamutpatya tasya bhāryā durātmanaḥ ॥ 75 ॥

varā mandōdarī nāma tayā sa pratiṣēdhitaḥ ।
uktaścha madhurāṃ vāṇīṃ tayā sa madanārditaḥ ॥ 76 ॥

sītayā tava kiṃ kāryaṃ mahēndrasamavikramaḥ ।
dēvagandharvakanyābhiryakṣakanyābhirēva cha ॥ 77 ॥

sārdhaṃ prabhō ramasvēha sītayā kiṃ kariṣyasi ।
tatastābhissamētābhirnārībhissa mahābalaḥ ॥ 78 ॥

prasādya sahasā nītō bhavanaṃ svaṃ niśācharaḥ ।
yātē tasmin daśagrīvē rākṣasyō vikṛtānanāḥ ॥ 79 ॥

sītāṃ nirbhartsayāmāsurvākyaiḥ krūraissudāruṇaiḥ ।
tṛṇavadbhāṣitaṃ tāsāṃ gaṇayāmāsa jānakī ॥ 80 ॥

garjitaṃ cha tadā tāsāṃ sītāṃ prāpya nirarthakam ।
vṛthāgarjitaniśchēṣṭā rākṣasyaḥ piśitāśanāḥ ॥ 81 ॥

rāvaṇāya śaśaṃsustāḥ sītādhyavasitaṃ mahat ।
tatastāssahitāssarvā nihatāśā nirudyamāḥ ॥ 82 ॥

parikṣipya samantāttāṃ nidrāvaśamupāgatāḥ ।
tāsu chaiva prasuptāsu sītā bhartṛhitē ratā ॥ 83 ॥

vilapya karuṇaṃ dīnā praśuśōcha suduḥkhitā ।
tāsāṃ madhyātsamutthāya trijaṭā vākyamabravīt ॥ 84 ॥

ātmānaṃ khādata kṣipraṃ na sītā vinaśiṣyati ।
janakasyātmajā sādhvī snuṣā daśarathasya cha ॥ 85 ॥

svapnō hyadya mayā dṛṣṭō dāruṇō rōmaharṣaṇaḥ ।
rakṣasāṃ cha vināśāya bharturasyā jayāya cha ॥ 86 ॥

alamasmātparitrātuṃ rāghavādrākṣasīgaṇam ।
abhiyāchāma vaidēhīmētaddhi mama rōchatē ॥ 87 ॥

yasyā hyēvaṃvidhassvapnō duḥkhitāyāḥ pradṛśyatē ।
sā duḥkhairvividhairmuktā sukhamāpnōtyanuttamam ॥ 88 ॥

praṇipātaprasannā hi maithilī janakātmajā ।
tatassā hrīmatī bālā bharturvijayaharṣitā ॥ 89 ॥

avōchadyadi tattathyaṃ bhavēyaṃ śaraṇaṃ hi vaḥ ।
tāṃ chāhaṃ tādṛśīṃ dṛṣṭvā sītāyā dāruṇāṃ daśām ।
chintayāmāsa vikrāntō na cha mē nirvṛtaṃ manaḥ ॥ 90 ॥

sambhāṣaṇārthaṃ cha mayā jānakyāśchintitō vidhiḥ ॥ 91 ॥

ikṣvākūṇāṃ hi vaṃśastu tatō mama puraskṛtaḥ ।
śrutvā tu gaditāṃ vāchaṃ rājarṣigaṇapūjitām ॥ 92 ॥

pratyabhāṣata māṃ dēvī bāṣpaiḥ pihitalōchanā ।
kastvaṃ kēna kathaṃ chēha prāptō vānarapuṅgavaḥ ॥ 93 ॥

kā cha rāmēṇa tē prītistanmē śaṃsitumarhasi ।
tasyāstadvachanaṃ śrutvā hyahamapyabruvaṃ vachaḥ ॥ 94 ॥

dēvi rāmasya bhartustē sahāyō bhīmavikramaḥ ।
sugrīvō nāma vikrāntō vānarēndrō mahābalaḥ ॥ 95 ॥

tasya māṃ viddhi bhṛtyaṃ tvaṃ hanumantamihāgatam ।
bhartrāhaṃ prēṣitastubhyaṃ rāmēṇākliṣṭakarmaṇā ॥ 96 ॥

idaṃ cha puruṣavyāghraḥ śrīmān dāśarathiḥ svayam ।
aṅgulīyamabhijñānamadāttubhyaṃ yaśasvini ॥ 97 ॥

tadichChāmi tvayā''jñaptaṃ dēvi kiṃ karavāṇyaham ।
rāmalakṣmaṇayōḥ pārśvaṃ nayāmi tvāṃ kimuttaram ॥ 98 ॥

ētachChrutvā viditvā cha sītā janakanandinī ।
āharāvaṇamutsādya rāghavō māṃ nayatviti ॥ 99 ॥

praṇamya śirasā dēvīṃ mahamāryāmaninditām ।
rāghavasya manōhlādamabhijñānamayāchiṣam ॥ 100 ॥

atha māmabravītsītā gṛhyatāmayamuttamaḥ ।
maṇiryēna mahābāhū rāmastvāṃ bahumanyatē ॥ 101 ॥

ityuktvā tu varārōhā maṇipravaramadbhutam ।
prāyachChatparamōdvignā vāchā māṃ sandidēśaha ॥ 102 ॥

tatastasyai praṇamyāhaṃ rājaputryai samāhitaḥ ।
pradakṣiṇaṃ parikrāmamihābhyudgatamānasaḥ ॥ 103 ॥

uktō'haṃ punarēvēdaṃ niśchitya manasā tayā ।
hanumanmama vṛttāntaṃ vaktumarhasi rāghavē ॥ 104 ॥

yathā śrutvaiva na chirāttāvubhau rāmalakṣmaṇau ।
sugrīvasahitau vīrāvupēyātāṃ tathā kuru ॥ 105 ॥

yadyanyathā bhavēdētaddvau māsau jīvitaṃ mama ।
na māṃ drakṣyati kākutsthō mriyē sāhamanāthavat ॥ 106 ॥

tachChrutvā karuṇaṃ vākyaṃ krōdhō māmabhyavartata ।
uttaraṃ cha mayā dṛṣṭaṃ kāryaśēṣamanantaram ॥ 107 ॥

tatō'vardhata mē kāyastadā parvatasannibhaḥ ।
yuddhakāṅkṣī vanaṃ tachcha vināśayitumārabhē ॥ 108 ॥

tadbhagnaṃ vanaṣaṇḍaṃ tu bhrāntatrastamṛgadvijam ।
pratibuddhā nirīkṣantē rākṣasyō vikṛtānanāḥ ॥ 109 ॥

māṃ cha dṛṣṭvā vanē tasmin samāgamya tatastataḥ ।
tā ssamabhyāgatāḥ kṣipraṃ rāvaṇāyāchachakṣirē ॥ 110 ॥

rājasvanamidaṃ durgaṃ tava bhagnaṃ durātmanā ।
vānarēṇa hyavijñāya tava vīryaṃ mahābala ॥ 111 ॥

durbuddhēstasya rājēndra tava vipriyakāriṇaḥ ।
vadhamājñāpaya kṣipraṃ yathāsau vilayaṃ vrajēt ॥ 112 ॥

tachChrutvā rākṣasēndrēṇa visṛṣṭā bhṛśadurjayāḥ ।
rākṣasāḥ kiṅkarā nāma rāvaṇasya manōnugāḥ ॥ 113 ॥

tēṣāmaśītisāhasraṃ śūlamudgarapāṇinām ।
mayā tasminvanōddēśē parighēṇa niṣūditam ॥ 114 ॥

tēṣāṃ tu hataśēṣā yē tē gatvā laghuvikramāḥ ।
nihataṃ cha mahatsainyaṃ rāvaṇāyāchachakṣirē ॥ 115 ॥

tatō mē buddhirutpannā chaityaprāsādamākramam ।
tatrasthānrākṣasān hatvā śataṃ stambhēna vai punaḥ ॥ 116 ॥

lalāmabhūtō laṅkāyāssa vai vidhvaṃsitō mayā ।
tataḥ prahastasya sutaṃ jambumālinamādiśat ॥ 117 ॥

rākṣasairbahubhissārdhaṃ ghōrarūpairbhayānakaiḥ ।
taṃ mahābalasampannaṃ rākṣasaṃ raṇakōvidam ॥ 118 ॥

parighēṇātighōrēṇa sūdayāmi sahānugam ।
tachChrutvā rākṣasēndrastu mantriputtrānmahābalān ॥ 119 ॥

padātibalasampannān prēṣayāmāsa rāvaṇaḥ ।
parighēṇaiva tān sarvānnayāmi yamasādanam ॥ 120 ॥

mantriputtrānhatānchChṛtvā samarē'laghuvikramān ।
pañcha sēnāgragāchChrūrānprēṣayāmāsa rāvaṇaḥ ॥ 121 ॥

tānahaṃ sahasainyānvai sarvānēvābhyasūdayam ।
tataḥ punardaśagrīvaḥ putramakṣaṃ mahābalam ॥ 122 ॥

bahubhī rākṣasaissārdhaṃ prēṣayāmāsa rāvaṇaḥ ।
taṃ tu mandōdarīputtraṃ kumāraṃ raṇapaṇḍitam ॥ 123 ॥

sahasā khaṃ samutkrāntaṃ pādayōścha gṛhītavān ।
charmāsinaṃ śataguṇaṃ bhrāmayitvā vyapēṣayam ॥ 124 ॥

tamakṣamāgataṃ bhagnaṃ niśamya sa daśānanaḥ ।
tata indrajitaṃ nāma dvitīyaṃ rāvaṇassutam ॥ 125 ॥

vyādidēśa susaṅkṛddhō balinaṃ yuddhadurmadam ।
tachchāpyahaṃ balaṃ sarvaṃ taṃ cha rākṣasapuṅgavam ॥ 126 ॥

naṣṭaujasaṃ raṇē kṛtvā paraṃ harṣamupāgamam ।
mahatāpi mahābāhuḥ pratyayēna mahābalaḥ ॥ 127 ॥

prēṣitō rāvaṇēnaiva saha vīrairmadōtkaṭaiḥ ।
sō'viṣahyaṃ hi māṃ buddhvā svaṃ balaṃ chāvamarditam ॥ 128 ॥

brāhmaṇāstrēṇa sa tu māṃ prābadhnāchChātivēgitaḥ ।
rajjubhiśchābhibadhnanti tatō māṃ tatra rākṣasāḥ ॥ 129 ॥

rāvaṇasya samīpaṃ cha gṛhītvā māmupānayan ।
dṛṣṭvā sambhāṣitaśchāhaṃ rāvaṇēna durātmanā ॥ 130 ॥

pṛṣṭaścha laṅkāgamanaṃ rākṣasānāṃ cha taṃ vadham ।
tatsarvaṃ cha mayā tatra sītārthamiti jalpitam ॥ 131 ॥

asyāhaṃ darśanākāṅkṣī prāptastvadbhavanaṃ vibhō ।
mārutasyaurasaḥ putrō vānarō hanumānaham ॥ 132 ॥

rāmadūtaṃ cha māṃ viddhi sugrīvasachivaṃ kapim ।
sō'haṃ dūtyēna rāmasya tvatsakāśamihāgataḥ ॥ 133 ॥

sugrīvaścha mahātējāssatvāṃ kuśalamabravīt ।
dharmārthakāmasahitaṃ hitaṃ pathyamuvācha cha ॥ 134 ॥

vasatō ṛśyamūkē mē parvatē vipuladrumē ।
rāghavō raṇavikrāntō mittratvaṃ samupāgataḥ ॥ 135 ॥

tēna mē kathitaṃ rājñā bhāryā mē rakṣasā hṛtā ।
tatra sāhāyyamasmākaṃ kāryaṃ sarvātmanā tvayā ॥ 136 ॥

mayā cha kathitaṃ tasmai vālinaścha vadhaṃ prati ।
tatra sāhāyyahētōrmē samayaṃ kartumarhasi ॥ 137 ॥

vālinā hṛtarājyēna sugrīvēṇa mahāprabhuḥ ।
chakrē'gnisākṣikaṃ sakhyaṃ rāghavassaha lakṣmaṇaḥ ॥ 138 ॥

tēna vālinamutpāṭya śarēṇaikēna saṃyugē ।
vānarāṇāṃ mahārājaḥ kṛtassa plavatāṃ prabhuḥ ॥ 139 ॥

tasya sāhāyyamasmābhiḥ kāryaṃ sarvātmanā tviha ।
tēna prasthāpitastubhyaṃ samīpamiha dharmataḥ ॥ 140 ॥

kṣipramānīyatāṃ sītā dīyatāṃ rāghavāya cha ।
yāvanna harayō vīrā vidhamanti balaṃ tava ॥ 141 ॥

vānarāṇāṃ prabhāvō hi na kēna viditaḥ purā ।
dēvatānāṃ saṅkāśaṃ cha yē gachChanti nimantritāḥ ॥ 142 ॥

iti vānararājastvāmāhētyabhihitō mayā ।
māmaikṣata tataḥ kruddhaśchakṣuṣā pradahanniva ॥ 143 ॥

tēna vadhyō'hamājñaptō rakṣasā raudrakarmaṇā ।
matprabhāvamavijñāya rāvaṇēna durātmanā ॥ 144 ॥

tatō vibhīṣaṇō nāma tasya bhrātā mahāmatiḥ ।
tēna rākṣasarājō'sau yāchitō mama kāraṇāt ॥ 145 ॥

naivaṃ rākṣasaśārdūla tyajyatāmēṣa niśchayaḥ ।
rājaśāstravyapētō hi mārgaḥ saṃsēvyatē tvayā ॥ 146 ॥

dūtavadhyā na dṛṣṭā hi rājaśāstrēṣu rākṣasa ।
dūtēna vēditavyaṃ cha yathārthaṃ hitavādinā ॥ 147 ॥

sumahatyaparādhē'pi dūtasyātulavikramaḥ ।
virūpakaraṇaṃ dṛṣṭaṃ na vadhō'stīti śāstrataḥ ॥ 148 ॥

vibhīṣaṇēnaivamuktō rāvaṇassandidēśa tān ।
rākṣasānētadēvāsya lāṅgūlaṃ dahyatāmiti ॥ 149 ॥

tatastasya vachaḥ śrutvā mama puchChaṃ samantataḥ ।
vēṣṭitaṃ śaṇavalkaiścha jīrṇaiḥ kārpāsajaiḥ paṭaiḥ ॥ 150 ॥

rākṣasāḥ siddhasannāhāstatastē chaṇḍavikramāḥ ।
tadā'dahyanta mē puchChaṃ nighnantaḥ kāṣṭhamuṣṭibhiḥ ॥ 151 ॥

baddhasya bahubhiḥ pāśairyantritasya cha rākṣasaiḥ ।
tatastē rākṣasāśśūrā baddhaṃ māmagnisaṃvṛtam ॥ 152 ॥

aghōṣayanrājamārgē nagaradvāramāgatāḥ ।
tatō'haṃ sumahadrūpaṃ saṅkṣipya punarātmanaḥ ॥ 153 ॥

vimōchayitvā taṃ bandhaṃ prakṛtisthaḥ sthitaḥ punaḥ ।
āyasaṃ parighaṃ gṛhya tāni rakṣāṃsyasūdayam ॥ 154 ॥

tatastannagaradvāraṃ vēgēnāplutavānaham ।
puchChēna cha pradīptēna tāṃ purīṃ sāṭṭagōpurām ॥ 155 ॥

dahāmyahamasambhrāntō yugāntāgniriva prajāḥ ।
vinaṣṭā jānakī vyaktaṃ na hyadagdhaḥ pradṛśyatē ॥ 156 ॥

laṅkāyāṃ kaśchiduddhēśaḥ sarvā bhasmīkṛtā purī ।
dahatā cha mayā laṅkāṃ dagdhā sītā na saṃśayaḥ ॥ 157 ॥

rāmasya hi mahatkāryaṃ mayēdaṃ vitathīkṛtam ।
iti śōkasamāviṣṭaśchintāmahamupāgataḥ ॥ 158 ॥

athāhaṃ vāchamaśrauṣaṃ chāraṇānāṃ śubhākṣarām ।
jānakī na cha dagdhēti vismayōdantabhāṣiṇām ॥ 159 ॥

tatō mē buddhirutpannā śrutvā tāmadbhutāṃ giram ।
adagdhā jānakītyēvaṃ nimittaiśchōpalakṣitā ॥ 160 ॥

dīpyamānē tu lāṅgūlē na māṃ dahati pāvakaḥ ।
hṛdayaṃ cha prahṛṣṭaṃ mē vātāssurabhigandhinaḥ ॥ 161 ॥

tairnimittaiścha dṛṣṭāthaiḥ kāraṇaiścha mahāguṇaiḥ ।
ṛṣivākyaiścha siddhārthairabhavaṃ hṛṣṭamānasaḥ ॥ 162 ॥

punardṛṣṭvā cha vaidēhīṃ visṛṣṭaścha tayā punaḥ ।
tataḥ parvatamāsādya tatrāriṣṭamahaṃ punaḥ ॥ 163 ॥

pratiplavanamārēbhē yuṣmaddharśanakāṅkṣayā ।
tataḥ pavanachandrārkasiddhagandharvasēvitam ॥ 164 ॥

panthānamahamākramya bhavatō dṛṣṭavāniha ।
rāghavasya prabhāvēṇa bhavatāṃ chaiva tējasā ॥ 165 ॥

sugrīvasya cha kāryārthaṃ mayā sarvamanuṣṭhitam ।
ētatsarvaṃ mayā tatra yathāvadupapāditam ॥ 166 ॥

ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē sundarakāṇḍē aṣṭapañchāśassargaḥ ॥




Browse Related Categories: