śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē yuddhakāṇḍam ।
atha ēkasaptatitamassargaḥ ।
svabalaṃvyathitandṛṣṭavātumulaṃrōmaharṣaṇam ।
bhrātṛṃśchanihatān dṛṣṭavāśakratulyaparākramān ॥ 1 ॥
pitṛvyauchāpisanṛdṛśyasamarēsannighāditau ।
yuddhōnmattaṃ cha mattaṃ cha bhrātaraurākṣasarṣabhau ॥ 2 ॥
chukōpa cha mahātējābrahmadattavarōyudhi ।
atikāyō'drisaṅkāśōdēvadānavadarpahā ॥ 3 ॥
sa bhāskarasahasrasyasaṅghātamivabhāsvaram ।
rathamāsthāyaśakrārirabhidudrāvavānarān ॥ 4 ॥
sa visphāryamahāchāpaṅkirīṭīmṛṣṭakuṇḍalaḥ ।
nāmaviśrāvayāmāsananāda cha mahāsvanam ॥ 5 ॥
tēnasiṃhapraṇādēnanāmaviśrāvaṇēna cha ।
jyāśabdēna cha bhīmēnatrāsayāmāsavānarān ॥ 6 ॥
tēdṛṣṭavādēhamāhātmyaṅkumbhakarṇō'yamuthatitaḥ ।
bhayārtāvānarāssarvēsaṃśrayantēparasparam ॥ 7 ॥
tētasyarūpamālōkyayathāviṣṭōstrivikramē ।
bhayādvānarayūdhāstēvidravantitatastataḥ ॥ 8 ॥
tē'tikāyaṃsamāsādyavānarāmūḍhachētasaḥ ।
śaraṇyaṃśaraṇañjagmurlakṣmaṇāgrajamāhavē ॥ 9 ॥
tō'tikāyaṅkākutsthōrathasthamparvatōpamam ।
dadarśadhavaninandūrādgarjantaṅkālamēghavat ॥ 10 ॥
sa tandṛṣṭavāmahātmānaṃrāghavastuvisismiyē ।
vānarān sāntvayitvā cha vibhīṣaṇamuvācha ha ॥ 11 ॥
kō'sauparvatasaṅkāśōdhanuṣmānharilōchanaḥ ।
yuktēhayasahasrēṇaviśālēsyandanēsthitaḥ ॥ 12 ॥
ya ēṣaniśitaiśśūlaissutīkṇaiḥprāsamudgaraiḥ ।
archiṣmadbhirvṛtōbhātibhūtairivamahēśvaraḥ ॥ 13 ॥
kālajihvāprakāśābhiryaēṣō'tivirājatē ।
āvṛtōrathaśaktībhirvidyudbhirivatōyadaḥ ॥ 14 ॥
dhanūṃṣichāsyasajjānihēmapṛṣṭhānisarvaśaḥ ।
śōbhayantirathaśrēṣṭhaṃśakrachāpamivāmbaram ॥ 15 ॥
ka ēṣarakṣaśśārdūlōraṇabhūmivirājayan ।
abhyētirathināṃśrēṣṭhōrathēnādityatējasā ॥ 16 ॥
dhvajaśṛṅgapratiṣṭhēnarāhuṇābhivirājatē ।
sūryaramaśinibhairbāṇairdiśō daśa virājayan ॥ 17 ॥
triṇatammēghasannādaṃhēmapṛṣṭhamalaṅkṛtam ।
śatakratudhanuḥprakhyandhanuśchāsyavirājatē ॥ 18 ॥
sa dhvajassapatākaśchasānukarṣōmahārathaḥ ।
chatussādisamāyuktōmēghastanitāni ॥ 19 ॥
viṃśatirdaśa chāṣṭau cha tūṇīrarathamāsthitāḥ ।
kārmukāṇi cha bhīmāni jyāścha kāñchanapiṅgalāḥ ॥ 20 ॥
dvau cha khaḍagaurathagataupārśvasthaupārśvaśōbhitau ।
chaturhastatsaruyutauvyaktahastadaśāyatau ॥ 21 ॥
raktakaṇṭhaguṇō dhīrō mahāparvatasannibhaḥ ।
kālaḥ kālamahāvaktrō mēghastha iva bhāskaraḥ ॥ 22 ॥
kāñchanāṅgadanaddhābhyāmbhūjābhyāmēṣaśōbhatē ।
śṛṅgābhyāmivatuṅgābhyāṃhimavān parvatōttamaḥ ॥ 23 ॥
kuṇḍalābhyāntuyasyaitadbhatadhbhātiśubhēkṣa ।
punarvasvantaragatampūrṇambhimbamivaindavam ॥ 24 ॥
āchakṣvamēmahābāhōtvamēnaṃrākṣasōttamam ।
yandṛṣṭavāvānarāssarvēbhayārtāvidrutādiśaḥ ॥ 25 ॥
sa pṛṣṭōrājaputrēṇarāmēṇāmitatējasā ।
āchachakṣēmahātējāraghavāyavibhīṣaṇaḥ ॥ 26 ॥
daśagrīvōmahātējārājāvaiśravaṇānujaḥ ।
bhīmakarmāmahōtsāhōrāvaṇōrākṣasādhipaḥ ॥ 27 ॥
tasyāsīdvīryavānputrōrāvaṇapratimōraṇē ।
vṛddhasēvīśrutidharassarvāstraviduṣāṃvaraḥ ॥ 28 ॥
aśvapṛṣṭhērathēnāgēkhaḍagēdhanuṣikarṣaṇē ।
bhēdēsāntvē cha dānē cha nayēmantrē cha sammataḥ ॥ 29 ॥
yasyabāhūsamāśrityalaṅkāvasatinirbhayā ।
tanayandhānyamālinyāatikāyamimaṃviduḥ ॥ 30 ॥
ētēnārādhitōbrahmōtapasābhāvitātmanā ।
astrāṇichāpyavāptāniripavaśchaparājitāḥ ॥ 31 ॥
surāsurairavadhyatvandattamasmaisvayambhuvā ।
ētachchakavachandivyaṃradhaśchaiṣō'rabhāsvaraḥ ॥ 32 ॥
ētēnaśataśōdēvādānavāśchaparājitāḥ ।
rakṣitāni cha rakṣāṃsiyakṣāśchāpiniṣūditāḥ ॥ 33 ॥
vajraṃviṣṭambhitaṃyēnabāṇairindrasyadhīmataḥ ।
pāśassalilarājasyaraṇēpratihatastathā ॥ 34 ॥
ēṣō'tikāyōbalavānrākṣasānāmatharṣabhaḥ ।
rāvaṇasyatōdhīmāndēvadānavadarpahā ॥ 35 ॥
tadasminkriyatāṃyatnaḥkṣiprampuruṣapuṅgava ।
purāvānarasainyānikṣyannayatisāyakaiḥ ॥ 36 ॥
tatōtikāyōbalavānpraviśyaharivāhinīm ।
viṣphārayāmāsadhanurnanāda cha punaḥpunaḥ ॥ 37 ॥
tambhīmavapuṣandṛṣṭavārathasthaṃrathināṃvaram ।
abhipēturmahātmānōyēpradhānāvanaukasaḥ ॥ 38 ॥
kumudōdvividōmaindōnīlaśśarabhaēva cha ।
pādapairgiriśṛṅgaiśchayugapatsamabhidravan ॥ 39 ॥
tēṣāṃvṛkṣāṃśchaśailāṃśchaśaraiḥkāñchanabhūṣaṇaiḥ ।
atikāyōmahātējāśchichChēdāstravidāṃvaraḥ ॥ 40 ॥
tāṃśchaivasarvān sa harīn śaraissarvāyasairbalī ।
vivyāthābhimukhassaṅkhyēbhīmakāyōniśāchara ॥ 41 ॥
tē'rditāmbāṇavarṣēṇabhinnagātrāḥplavaṅgamāḥ ।
na śēkuratikāyasyapratikartummahāraṇē ॥ 42 ॥
tat tsainyaṃharivīrāṇāntrāsayāmāsarākṣasaḥ ।
mṛgayūthamivakruddhōhariryauvanadarpitaḥ ॥ 43 ॥
sarākṣasēndrōharisainyamadhyēnāyudhyamānannijaghānakañchit ।
upētyarāmaṃsadhamaḥ kalāpī sa garvitaṃvākyamidambabhāṣē ॥ 44 ॥
rathēsthitōhaṃśarachāpapāṇirnaprākṛtaṅkañchanayōdhayāmi ।
yasyāstikaśchidvyavasāyayuktōdadātumēkṣipramihādyayuddham ॥ 45 ॥
tattasyavākyambruvatōniśamyachukōpasaumitriramitrahantā ।
amṛṣyamāṇaśchasamutpapātajagrāhachāpaṃ cha tatassmayitvā ॥ 46 ॥
kruddhassaumitrirutpatyatūṇādākṣipyasāyakam ।
purastādatikāyasyavichakarṣamahaddhanuḥ ॥ 47 ॥
pūrayan sa mahīṃśailānākāśaṃsāgarandiśaḥ ।
jyāśabdōlakṣmaṇasyōgrastrāsayan rajanīcharān ॥ 48 ॥
saumitrēśchāpanirghōṣaṃśrutvāpratibhayantadā ।
visiṣmiyēmahātējārākṣasēndrātmajōbalī ॥ 49 ॥
athātikāyaḥkupitōdṛṣṭavālakṣmaṇamutthitam ।
ādāyaniśitambāṇamidaṃvachanamabravīt ॥ 50 ॥
bālastvamasisaumitrēvikramēṣvavichakṣaṇaḥ ।
gachChakiṅkālasadṛśammāṃyōdhayatumichChasi ॥ 51 ॥
na himadbāhusṛṣṭānāmastrāṇāhimavānapi ।
sōḍhumutsahatēvēgamantarikṣamathōmahī ॥ 52 ॥
sukhaprasuptaṅkālāgniṃvibōdhayitumichChasi ।
nyasyachāpannivartasvamāprāṇān jahimadgataḥ ॥ 53 ॥
athavātvampratiṣṭabdhō na nivartitumichChasi ।
tiṣṭhaprāṇān parityajyagamiṣyasiyamakṣyam ॥ 54 ॥
paśyamēniśitānbāṇānaridarpaniṣūdanān ।
īśvarāyudhasaṅkāśāṃstaptakāñchanabhūṣaṇān ॥ 55 ॥
ēṣa tē sarpasaṅkāśō bāṇaḥ pāsyati śōṇitam ।
mṛgarāja iva kruddhō nāgarājasya śōṇitam ॥ 56 ॥
ityēvamuktvāsaṅkruddhaśśarandhanuṣisandadhē ।
śrutvātikāyasyavachassarōṣaṃsagarvitaṃsamyatirājaputraḥ ।
sa sañchukōpātibalōmanasvīruvāchavākyaṃ cha tatōmahārtham ॥ 57 ॥
na vākyamātrēṇabhavān pradhānō na katthanātsatpuruṣābhavanti ।
mayisthitēdhanvinibāṇapāṇaunidarśayasvātmabalandurātman ॥ 58 ॥
karmaṇā sūchayātmānaṃ na vikatthitumarhasi ।
pauruṣēṇa tu yō yuktaḥ sa tu śūra iti smṛtaḥ ॥ 59 ॥
sarvāyudhasamāyuktōdhanvītvaṃrathamāsthitaḥ ।
śarairvāyadivāpyastrairdarśayasvaparākramam ॥ 60 ॥
tataḥ śirastē niśitaiḥ pātayiṣyāmyahaṃ śaraiḥ ।
mārutaḥ kālasampakvaṃ vṛntāttālaphalaṃ yathā ॥ 61 ॥
adyatēmāmakābāṇāstaptakāñchanabhūṣaṇāḥ ।
pāsyantirudhiraṅgātrādbāṇaśalyāntarōtthitam ॥ 62 ॥
bālō'yamitivijñāya na māvajñātumarhasi ।
bālōvāyadivāvṛddhōmṛtyuñjānīhisaṃyugē ॥ 63 ॥
bālēnaviṣṇunālōkāstrayaḥkrāntāstrivikramaiḥ ।
lakṣmaṇasyavachaśśrutvāhētumatparamārthavat ॥ 64 ॥
atikāyaḥprachukrōdhabāṇañchōttamamādadē ।
tatōvidyādharābhūtādēvādaityāmaharṣayaḥ ॥ 65 ॥
guhyakāśchamahātmānastadyuddhandraṣṭumāgaman ।
tō'tikāyaḥkupitaśchāpamārōpyasāyakam ॥ 66 ॥
lakṣmaṇāyaprachikṣēpasaṅkṣipannivachāmbaram ।
tamāpatantanniśitaṃśaramāśīviṣōpamam ॥ 67 ॥
ardhachandrēṇachichChēdalakṣmaṇaḥparavīrahā ।
tannikṛttaṃśarandṛṣṭavākṛttabhōgamivōragam ॥ 68 ॥
atikāyōbhṛśaṅkruddhaḥpañchabāṇān samādadē ।
tānśarān samprachikṣēpalakṣmaṇāyaniśācharaḥ ॥ 69 ॥
tānaprāptān śaraistīkṣṇaiśchichChēdabharatānujaḥ ।
satān Chittvāśitairbāṇairlakṣmaṇaḥparavīrahā ॥ 70 ॥
ādadēniśitambāṇañjvalantamivatējasā ।
tamādāyadhanuśśrēṣṭhēyōjayāmāsalakṣmaṇaḥ ॥ 71 ॥
vichakarṣa cha vēgēnavisasarja cha vīryavān ।
pūrṇāyatavisṛṣēnaśarēṇanataparvaṇā ॥ 72 ॥
lalāṭērākṣasaśrēṣṭhamājaghāna sa vīryavān ।
salalāṭēśarōmagnastasyabhīmasyarakṣasaḥ ॥ 73 ॥
dadṛśē śōṇitēnāktaḥ pannagēndra ivāhavē ।
rākṣasaḥ prachakampē cha lakṣmaṇēṣu prakampitaḥ ॥ 74 ॥
rudrabāṇahataṅghōraṃyathātripuragōpuram ।
chintayāmāsachāśvāsyavimṛśya cha mahābalaḥ ॥ 75 ॥
sādhubāṇanipātēnaślāghanīyō'simēripuḥ ।
vidhāyaivaṃvinamyāsyanniyamya cha bhujāvubhau ॥ 76 ॥
sa rathōpasthamāsthāyarathēnaprachachāra ha ।
kantrīnpañchasaptētisāyanrākṣasarṣabhaḥ ॥ 77 ॥
ādadēsandadhēchāpivichakarṣōtsasarja cha ।
tēbāṇāḥkālasaṅkāśārākṣasēndradhunuśchyutāḥ ॥ 78 ॥
hēmapuṅkhāraviprakhyāśchakrurdīptamivāmbaram ।
tastānrākṣasōtsṛṣṭānśaraughānrāghavānujaḥ ॥ 79 ॥
asambrāntaḥprachichChēdaniśitairbahubhiśśaraiḥ ।
tān śarānyudhisamprēkṣyanikṛttānrāvaṇātmajaḥ ॥ 80 ॥
chukōpatridaśēndrārirjagrāhaniśitaṃśaram ।
sasandhāyamahātējāstambāṇaṃsahasōtsṛjat ॥ 81 ॥
tēnassaumitrimāyāntamājaghānastanāntarē ।
atikāyēnasaumitristāḍitōyudhivakṣasi ॥ 82 ॥
susrāva rudhiraṃ tīvraṃ madaṃ matta iva dvipaḥ ।
sa chakāra tadātmānaṃ viśalyaṃ sahasā vibhuḥ ॥ 83 ॥
jagrāha cha śarantīkṣṇamastrēṇāpichasandadhē ।
āgnēyēnatadā'strēṇayōjayāmāsasāyakam ॥ 84 ॥
sa jajvālatadābāṇōdhanuṣyasyamahātmanaḥ ।
atikāyōtitējasvīsauramastraṃsamādadhē ॥ 85 ॥
tēnabāṇambhujaṅgābhaṃhēmapuṅkhamayōjayat ।
tadastrañjvalitaṅghōraṃlakṣmaṇaśśaramāhitam ॥ 86 ॥
atikāyāyachikṣēpakāladaṇḍamivāntakaḥ ।
āgnēyēnābhisaṃyuktandṛṣṭavābāṇanniśācharaḥ ॥ 87 ॥
utsasarjatadābāṇandīptaṃsūryāstrayōjitam ।
tāvubhāvambarēbāṇāvanyōnyamabhijaghnatuḥ ॥ 88 ॥
tējasāsampradīptāgraukruddhāvivabhujaṅgamau ।
tāvanyōnyaṃvinirdahyapētaturdharaṇītalē ॥ 89 ॥
nirarchiṣaubhasmakṛtau na bhrājētēśarōttamau ।
tāvubhaudīpyamānausma na bhrājētēmahītalē ॥ 90 ॥
tatō'tikāyassaṅkṛddhastvastramaiṣīkamutsṛjat ।
tatprachichChēdasaumitrirastramaindrēṇavīryavān ॥ 91 ॥
aiṣīkannihatandṛṣṭavāruṣitōrāvaṇātmajaḥ ।
yāmyēnārstēṇasaṅkṛddhōyōjayāmāsasāyakam ॥ 92 ॥
tatastadastrañchikṣēpalakṣmaṇāyaniśācharaḥ ।
vāyavyēnatadastrēṇanijaghāna sa lakṣmaṇaḥ ॥ 93 ॥
athainaṃśaradhārābhirdhārābhirivatōyadaḥ ।
abhyavarṣatsusaṅkṛddhōlakṣmaṇōrāvaṇātmajam ॥ 94 ॥
tē'tikāyaṃsamāsādyakavachēvajrabhūṣitē ।
bhagnāgraśalyāssahasāpēturbāṇāmahītalē ॥ 95 ॥
tānmōghānabhisamprēkṣyalakṣmaṇaḥparavīrahā ।
abhyavarṣanmahēṣūṇāṃsahasrēṇamahāyaśāḥ ॥ 96 ॥
sa vṛṣyamāṇōbāṇaughairatikāyōmahābalaḥ ।
avadhyakavachassaṅkhyērākṣasōnaivavivyathē ॥ 97 ॥
śarañchāśīviṣākāraṃlakṣmaṇāyavyapāsṛjat ।
sa tēnaviddhassaumitrirmarmadēśēśarēṇa ha ॥ 98 ॥
muhūrtamātrannissañjñōhyabhavachChatrutāpanaḥ ।
tataḥssañjñāmupālabhyachaturbhissāyakōttamaiḥ ॥ 99 ॥
nijaghānahayānsaṅkhyēsārathiṃ cha mahābalaḥ ।
dhvajasyōnmathanaṅkṛtvāśaravarṣairarindamaḥ ॥ 100 ॥
asambhrāntassasaumitristānśarānabhilakṣitān ।
mumōchalakṣmaṇōbāṇānvadhārthantasyarakṣasaḥ ॥ 101 ॥
na śaśākarujaṅkartuṃyudhitasyanarōttamaḥ ।
athainamabhyupāgamyavāyurvākyamuvācha ha ॥ 102 ॥
brahmadattavarō hyēṣa avadhya kavachāvṛtaḥ ।
brāhmēṇāstrēṇa bhindhyēnamēṣa vadhyō hi nānyathā ॥ 103 ॥
avadhyaēṣahyanyēṣāmastrāṇāṅkavachībalī ।
tatastuvāyōrvachananniśamyasaumitririndrapratimānavīryaḥ ।
samādadēbāṇamamōghavēgantadbrāhmamastraṃsahasāniyōjya ॥ 104 ॥
niyujyamānēsaumitriṇābāṇavarēśitāgrē ।
diśaśchachandrarkamahāgrahāśchanabhaśchatatrāsachachālachōrvī ॥ 105 ॥
tambrahmaṇō'strēṇaniyujyachāpēśaraṃsupuṅkhaṃyamadūtakalpam ।
saumitririndrārisutasyatasyasasarjabāṇaṃyudhivajrakalpam ॥ 106 ॥
taṃlakṣmaṇōtsṛṣṭamamōghavēgaṃsamāpatantañjyalanaprakāśam ।
suparṇavajrōttamachitrapuṅkhantadā'tikāyassamarēdadarśa ॥ 107 ॥
tamprēkṣamāṇassahasā'tikāyōjaghānabāṇairniśitairanēkaiḥ ।
sa sāyakastasyasuparṇavēgastadātikāyasyajagāmapārśvam ॥ 108 ॥
tamāgatamprēkṣyatadātikāyōbāṇampradīptāntakakālakalpam ।
jaghānaktyṛṣṭigadākuṭhāraiśūlairhulaiśchāpyavipannachētā ॥ 109 ॥
tānyāyudhānyadbhutavigrahāṇimōghānikṛtvā sa śarō'gnidīptaḥ ।
pragṛhyatasyaivakirīṭajuṣṭaṃ tatō'tikāyasyaśirōjahāra ॥ 110 ॥
taChachirassaśirastrāṇaṃlakṣmaṇēṣuprapīḍitam ।
papātasahasābhūmauśṛṅgaṃhimavatōyathā ॥ 111 ॥
tambhūmaunipatitandṛṣṭavāvikṣiptabhūṣaṇaṃ babhūvurvyathitāssarvēhataśēṣāniśācharāḥ ॥ 112 ॥
tēviṣaṇṇamukhādīnāḥprahārajanitaśramāḥ ।
vinēduruchchairbahavassahasāvisvaraissvaraiḥ ॥ 113 ॥
tatastētvaritaṃyātānirapēkṣāniśācharāḥ ।
purīmabhimukhābhītādravantōnāyakēhatē ॥ 114 ॥
praharṣayuktābahavastuvānarāḥprabuddapadmapratimānanāstadā ।
apūjayanlakṣmaṇaviṣṭabhāginaṃhatēripaubhīmabalēdurāsadē ॥ 115 ॥
atibalamatikāyamabhrakalpaṃyudhivinipātya sa lakṣmaṇaḥprahṛṣṭaḥ ।
tvaritamathatadā sa rāmapārśvaṅkapinivahaiśchasupūjitōjagāma ॥ 116 ॥
ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē yuddhakāṇḍē ēkasaptatitamassargaḥ ॥