View this in:
English Devanagari Telugu Tamil Kannada Malayalam Gujarati Odia Bengali  |
Marathi Assamese Punjabi Hindi Samskritam Konkani Nepali Sinhala Grantha  |
This document is in romanized sanskrit according to IAST standard.

VR 5.15 Sundara Kanda - Sarga 15

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē sundarakāṇḍam ।
atha pañchadaśassargaḥ ।

sa vīkṣamāṇastatrasthō mārgamāṇaścha maithilīm ।
avēkṣamāṇaścha mahīṃ sarvāṃ tāmanvavaikṣata ॥ 1 ॥

santānakalatābhiścha pādapairupaśōbhitām ।
divyagandharasōpētāṃ sarvatassamalaṅkṛtām ॥ 2 ॥

tāṃ sa nandanasaṅkāśāṃ mṛgapakṣibhirāvṛtām ।
harmyaprāsādasambādhāṃ kōkilākulanissvanām ॥ 3 ॥

kāñchanōtpalapadmābhirvāpībhirupaśōbhitām ।
bahvāsanakuthōpētāṃ bahubhūmigṛhāyutām ॥ 4 ॥

sarvartukusumai ramyāṃ phalavadbhiścha pādapaiḥ ।
puṣpitānāmaśōkānāṃ śriyā sūryōdayaprabhām ॥ 5 ॥

pradīptāmiva tatrasthō mārutissamudaikṣata ।
niṣpatraśākhāṃ vihagaiḥ kriyamāṇāmivāsakṛt ॥ 6 ॥

viniṣpatadbhiḥ śataśaśchitraiḥ puṣpāvataṃsakaiḥ ।
āmūlapuṣpanichitairaśōkaiśśōkanāśanaiḥ ॥ 7 ॥

puṣpabhārātibhāraiścha spṛśadbhiriva mēdinīm ।
karṇikāraiḥ kusumitaiḥ kiṃśukaiścha supuṣpitaiḥ ॥ 8 ॥

sa dēśaḥ prabhayā tēṣāṃ pradīpta iva sarvataḥ ।
punnāgāssaptaparṇāścha champakōddālakāstathā ॥ 9 ॥

vivṛddhamūlā bahavaśśōbhantē sma supuṣpitāḥ ।
śātakumbhanibhāḥ kēchitkēchidagniśikhōpamāḥ ॥ 10 ॥

nīlāñjananibhāḥ kēchittatrāśōkāssahasraśaḥ ।
nandanaṃ vividhōdyānaṃ chitraṃ chaitrarathaṃ yathā ॥ 11 ॥

ativṛttamivāchintyaṃ divyaṃ ramyaṃ śriyā vṛtam ।
vitīyamiva chākāśaṃ puṣpajyōtirgaṇāyutam ॥ 12 ॥

puṣparatnaśataiśchitraṃ dvitīyaṃ sāgaraṃ yathā ।
sarvartupuṣpairnichitaṃ pādapairmadhugandhibhiḥ ॥ 13 ॥

nānāninādairudyānaṃ ramyaṃ mṛgagaṇairdvijaiḥ ।
anēkagandhapravahaṃ puṇyagandhaṃ manōramam ॥ 14 ॥

śailēndramiva gandhāḍhyaṃ dvitīyaṃ gandhamādanam ।
aśōkavanikāyāṃ tu tasyāṃ vānarapuṅgavaḥ ॥ 15 ॥

sa dadarśāvidūrasthaṃ chaityaprāsādamuchChritam ।
mathyē stambhasahasrēṇa sthitaṃ kailāsapāṇḍuram ॥ 16 ॥

pravālakṛtasōpānaṃ taptakāñchanavēdikam ।
muṣṇantamiva chakṣūṃṣi dyōtamānamiva śriyā ॥ 17 ॥

vimalaṃ prāṃśubhāvatvādullikhantamivāmbaram ।
tatō malinasaṃvītāṃ rākṣasībhissamāvṛtām ॥ 18 ॥

upavāsakṛśāṃ dīnāṃ niśśvasantīṃ punaḥ punaḥ ।
dadarśa śuklapakṣādau chandrarēkhāmivāmalām ॥ 19 ॥

mandaprakhyāyamānēna rūpēṇa ruchiraprabhām ।
pinaddhāṃ dhūmajālēna śikhāmiva vibhāvasōḥ ॥ 20 ॥

pītēnaikēna saṃvītāṃ kliṣṭēnōttamavāsasā ।
sapaṅkāmanalaṅkārāṃ vipadmāmiva padminīm ॥ 21 ॥

vrīḍitāṃ duḥkhasantaptāṃ parimlānāṃ tapasvinīm ।
grahēṇāṅgārakēṇēva pīḍitāmiva rōhiṇīm ॥ 22 ॥

aśrupūrṇamukhīṃ dīnāṃ kṛśāmanaśanēna cha ।
śōkadhyānaparāṃ dīnāṃ nityaṃ duḥkhaparāyaṇām ॥ 23 ॥

priyaṃ janamapaśyantīṃ paśyantīṃ rākṣasīgaṇam ।
svagaṇēna mṛgīṃ hīnāṃ śvagaṇābhivṛtāmiva ॥ 24 ॥

nīlanāgābhayā vēṇyā jaghanaṃ gatayaikayā ।
nīlayā nīradāpāyē vanarājyā mahīmiva ॥ 25 ॥

sukhārhāṃ duḥkhasantaptāṃ vyasanānāmakōvidām ।
tāṃ samīkṣya viśālākṣīmadhikaṃ malināṃ kṛśām ॥ 26 ॥

tarkayāmāsa sītēti kāraṇairupapādibhiḥ ।
hriyamāṇā tadā tēna rakṣasā kāmarūpiṇā ॥ 27 ॥

yathārūpā hi dṛṣṭā vai tathārūpēyamaṅganā ।
pūrṇachandrānanāṃ subhrūṃ chāruvṛttapayōdharām ॥ 28 ॥

kurvatīṃ prabhayādēvīṃ sarvā vitimirā diśaḥ ।
tāṃ nīlakēśīṃ bimbōṣṭhīṃ sumadhyāṃ supratiṣṭhitām ॥ 29 ॥

sītāṃ padmapalāśākṣīṃ manmathasya ratiṃ yathā ।
iṣṭāṃ sarvasya jagataḥ pūrṇachandraprabhāmiva ॥ 30 ॥

bhūmau sutanumāsīnāṃ niyatāmiva tāpasīm ।
niḥśvāsabahulāṃ bhīruṃ bhujagēndravadhūmiva ॥ 31 ॥

śōkajālēna mahatā vitatēna na rājatīm ।
saṃsaktāṃ dhūmajālēna śikhāmiva vibhāvasōḥ ॥ 32 ॥

tāṃ smṛtīmiva sandigdhāmṛddhiṃ nipatitāmiva ।
vihatāmiva cha śraddhāmāśāṃ pratihatāmiva ॥ 33 ॥

sōpasargāṃ yathā siddhiṃ buddhiṃ sakaluṣāmiva ।
abhūtēnāpavādēna kīrtiṃ nipatitāmiva ॥ 34 ॥

rāmōparōdhavyathitāṃ rakṣōharaṇakarśitām ।
abalāṃ mṛgaśābākṣīṃ vīkṣamāṇāṃ tatastataḥ ॥ 35 ॥

bāṣpāmbuparipūrṇēna kṛṣṇavakrākṣipakṣmaṇā ।
vadanēnāprasannēna niḥśvasantīṃ punaḥ punaḥ ॥ 36 ॥

malapaṅkadharāṃ dīnāṃ maṇḍanārhāmamaṇḍitām ।
prabhāṃ nakṣatrarājasya kālamēghairivāvṛtām ॥ 37 ॥

tasya sandidihē buddhirmuhuḥ sītāṃ nirīkṣya tu ।
āmnāyānāmayōgēna vidyāṃ praśithilāmiva ॥ 38 ॥

duḥkhēna bubudhē sītāṃ hanumānanalaṅkṛtām ।
saṃskārēṇa yathā hīnāṃ vāchamarthāntaraṃ gatām ॥ 39 ॥

tāṃ samīkṣaya viśālākṣīṃ rājaputrīmaninditām ।
tarkayāmāsa sītēti kāraṇairupapādibhiḥ ॥ 40 ॥

vaidēhyā yāni chāṅgēṣu tadā rāmō'nvakīrtayat ।
tānyābharaṇajālāni gātraśōbhīnyalakṣayat ॥ 41 ॥

sukṛtau karṇavēṣṭau cha śvadaṃṣṭrau cha susaṃsthitau ।
maṇividrumachitrāṇi hastēṣvābharaṇāni cha ॥ 42 ॥

śyāmāni chirayuktatvāttathā saṃsthānavanti cha ।
tānyaivētāni manyē'haṃ yāni rāmō'nvakīrtayat ॥ 43 ॥

tatra yānyavahīnāni tānyahaṃ nōpalakṣayē ।
yānyasyā nāvahīnāni tānīmāni na saṃśayaḥ ॥ 44 ॥

pītaṃ kanakapaṭṭābhaṃ srastaṃ tadvasanaṃ śubham ।
uttarīyaṃ nagāsaktaṃ tadā dṛṣṭaṃ plavaṅgamaiḥ ॥ 45 ॥

bhūṣaṇāni cha mukhyāni dṛṣṭāni dharaṇītalē ।
anayaivāpaviddhāni svanavanti mahānti cha ॥ 46 ॥

idaṃ chiragṛhītatvādvasanaṃ kliṣṭavattaram ।
tathā'pi nūnaṃ tadvarṇaṃ tathā śrīmadyathētarat ॥ 47 ॥

iyaṃ kanakavarṇāṅgī rāmasya mahiṣī priyā ।
praṇaṣṭāpi satī yā'sya manasō na praṇaśyati ॥ 48 ॥

iyaṃ sā yatkṛtē rāmaśchaturbhiḥ paritapyatē ।
kāruṇyēnānṛśaṃsyēna śōkēna madanēna cha ॥ 49 ॥

strī praṇaṣṭēti kāruṇyādāśritētyānṛśaṃsyataḥ ।
patnī naṣṭēti śōkēna priyēti madanēna cha ॥ 50 ॥

asyā dēvyā yathā rūpamaṅgapratyaṅgasauṣṭhavam ।
rāmasya cha yathā rūpaṃ tasyēyamasitēkṣaṇā ॥ 51 ॥

asyā dēvyā manastasmiṃstasya chāsyāṃ pratiṣṭhitam ।
tēnēyaṃ sa cha dharmātmā muhūrtamapi jīvati ॥ 52 ॥

duṣkaraṃ kṛtavānrāmō hīnō yadanayā prabhuḥ ।
dhārayatyātmanō dēhaṃ na śōkēnāvasīdati ॥ 53 ॥

duṣkaraṃ kurutē rāmō ya imāṃ mattakāśinīm ।
sītāṃ vinā mahābāhurmuhūrtamapi jīvati ॥ 54 ॥

ēvaṃ sītāṃ tadā dṛṣṭvā hṛṣṭaḥ pavanasambhavaḥ ।
jagāma manasā rāmaṃ praśaśaṃsa cha taṃ prabhum ॥ 55 ॥

ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē sundarakāṇḍē pañchadaśassargaḥ ॥




Browse Related Categories: