śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē yuddhakāṇḍam ।
atha ṣaḍviṃśassargaḥ ।
tadvachaḥpathyamaklībaṃsāraṇēnābhibhāṣitam ।
niśamyarāvaṇōrājāpratyabhāṣatasāraṇam ॥ 1 ॥
yadimāmabhiyuñjīrandēvagandharvadānavāḥ ।
naivasītāmpradāsyāmisarvalōkabhayādapi ॥ 2 ॥
tvantusaumyaparitrastōharibhirnirjitōbhṛśam ।
pratipradānamadyaivasītāyāssādhumanyasē ॥ 3 ॥
kōhināmasapatnōmāṃsamarējētumarhati ।
ityuktvāparuṣaṃvākyaṃrāvaṇōrākṣasādhipaḥ ॥ 4 ॥
ārurōhatataśraśīmān prāsādaṃhimapāṇḍuram ।
bahutālasamutsēdhaṃrāvaṇō'thadidṛkṣyā ॥ 5 ॥
tābhyāñcharābhyāṃsahitōrāvaṇaḥkrōdhamūrChitaḥ ।
paśyamānassamudrañchaparvatāṃśchavanānicha ॥ 6 ॥
dadarśapṛthivīdēśaṃsusampūrṇamplavaṅgamaiḥ ।
tadapāramasaṅkhkhyēyaṃvānarāṇāmmahadbalam ।
alōkyarāvaṇōrājāparipaprachChasāraṇam ॥ 7 ॥
ēṣāṃvānaramukhyānāṅkēśūrāḥkēmahābalāḥ ।
kēpūrvamabhivartantēmahōtsāhāssamantataḥ ॥ 8 ॥
kēṣāṃśṛṇōtisugrīvaḥkēvāyūthapayūthapāḥ ।
sāraṇāchakṣvatattvēnakēpradhānāḥplavaṅgamāḥ ॥ 9 ॥
sāraṇōrākṣasēndrasyavachanamparipṛchChataḥ ।
āchachakṣē'thamukhyajñōmukhyāṃstāṃstuvanaukasaḥ ॥ 10 ॥
ēṣayō'bhimukhōlaṅkānnardaṃstiṣṭhativānaraḥ ।
yūthapānāṃsahasrāṇāṃśatēnaparivāritaḥ ॥ 11 ॥
yasyaghōṣēṇamahatāsaprākārāsatōraṇā ।
laṅkāpravēpatēsarvāsaśailavanakānanā ॥ 12 ॥
sarvaśākhāmṛgēndrasyasugrīvasyamahātmanaḥ ।
balāgrētiṣṭhatēvīrōnīlōnāmaiṣayūthapaḥ ॥ 13 ॥
bāhūpragṛhyayaḥpad bhyāmmahīṅgachChativīryavān ।
laṅkāmabhimukhaḥkrōdhādabhīkṣṇañchavijṛmbhatē ॥ 14 ॥
giriśṛṅgapratīkāśaḥpadmakiñjalkasannibhaḥ ।
spōṭayatyabhisaṃrabdhōlāṅgūlañchapunaḥpunaḥ ॥ 15 ॥
yasyalāṅgūlaśabdēnasvanantipradiśōdaśa ।
ēṣavānararājēnasugrīvēṇābhiṣēchitaḥ ॥ 16 ॥
yauvarājyē'ṅgadōnāmatvāmāhvayatisaṃyugē ॥ 17 ॥
vālinassadṛśaḥputrassugrīvasyasadāpriyaḥ ।
rāghavārthēparākrāntaśśakrārthēvaruṇōyathā ॥ 18 ॥
ētasyasāmatissarvāyaddṛṣṭājanakātmajā ।
hanūmatāvēgavatārāghavasyahitaiṣiṇā ॥ 19 ॥
bahūnivānarēndrāṇāmēṣayūthānivīryavān ।
parigṛhyābhiyātitvāṃsvēnānīkēnamarditum ॥ 20 ॥
anuvālisutasyāpibalēnamahatā'vṛtaḥ ।
vīrastiṣṭhatisaṅgrāmēsētuhēturayannalaḥ ॥ 21 ॥
yētuviṣṭabhyagātrāṇikṣvēlayantinadanticha ।
utthāyachavijṛmbhantēkrōdhēnaharipuṅgavāḥ ॥ 22 ॥
ētēduṣprasahāghōrāśchaṇḍāśchaṇḍaparākramāḥ ।
aṣṭauśatasahasrāṇidaśakōṭiśatānicha ॥ 23 ॥
yaēnamanugachChantivīrāśchandanavāsinaḥ ।
ēṣaivāśaṃsatēlaṅkāṃsvēnānīkēnamarditum ॥ 24 ॥
śvētōrajatasaṅkāśaśchapalōbhīmavikramaḥ ।
buddhimānvānaraśśūrastriṣulōkēṣuviśrutaḥ ॥ 25 ॥
tūrṇaṃsugrīvamāgamyapunargachChatisatvaraḥ ।
vibhajanvānarīṃsēnāmanīkānipraharṣayan ॥ 26 ॥
yaḥpurāgōmatītīrēramyamparyētiparvatam ।
nāmnāsaṅkōchanōnāmanānānagayutōgiriḥ ॥ 27 ॥
tatrarājyampraśāstyēṣakumudōnāmayūthapaḥ ।
yō'sauśatasahasrāṇisahasramparikarṣati ॥ 28 ॥
yasyavālābahuvyāmādīrghalāṅgūlamāśritā ।
tāmrāpītāssītāśśvētāḥprakīrṇāghōradarśanā ॥ 29 ॥
adīnōrōṣaṇaśchaṇḍassaṅgrāmamabhikāṅ kṣati ।
ēṣō'pyāśaṃsatēlaṅkāṃsvēnānīkēnamarditum ॥ 30 ॥
yastvēṣasiṃhasaṅkāśaḥkapilōdīrghalōchanaḥ ।
nibhṛtaḥprēkṣatēlaṅkāndidhakṣannivachakṣuṣā ॥ 31 ॥
vindhyaṅkṛṣṇagiriṃsahyamparvatañchasudarśanam ।
rājansatatamadhyāstērambhōnāmayūthapaḥ ॥ 32 ॥
śataṃśatasahāsrāṇāntriṃśachchaharipuṅgavāḥ ।
yamētēvānarāśśūrāśchaṇḍāśchaṇḍaparākramāḥ ॥ 33 ॥
parivāryānugachChantilaṅkāmmarditumōjasā ।
yastukarṇauvivṛṇutējṛmbatēchapunaḥpunaḥ ।
nachasaṃvijatēmṛtyōrnachayuddhādvidhāvati ॥ 34 ॥
na cha samvijatē mṛtyōr na cha yūthād vidhāvati ।
prakampatē cha rōṣēna tiryakcha punarīkṣatē ॥ 35 ॥
mahājavōvītabhayōramyaṃsālvēyaparvatam ।
rājansatatamadhyāstēśarabhōnāmayūthapaḥ ॥ 36 ॥
ētasyabalinassarvēvihārānāmayūthapāḥ ।
rājan śatasahasrāṇichatvāriṃśastathaivacha ॥ 37 ॥
rājan śata sahasrāṇi chatvāriṃśat tathaiva cha ।
yas tu mēgha iva ākāśaṃ mahān āvṛtya tiṣṭhati ॥ 38 ॥
bhērīṇāmivasannādōyasyaiṣaśrūyatēmahān ।
ghōṣaśśākhāmṛgēndrāṇāṃsaṅgrāmamabhikāṅkṣitām ॥ 39 ॥
ēṣaparvatamadhyāstēpāriyātramanuttamam ।
yuddhēduṣprasahōnityampanasōnāmayūthapaḥ ॥ 40 ॥
ēnaṃśatasahasrāṇāṃśatārdhamparyupāsatē ।
yūthapāyūthapaśrēṣṭhaṃyēṣāṃyūthānibhāgaśaḥ ॥ 41 ॥
yūthapā yūthapa śrēṣṭhaṃ yēṣāṃ yūthāni bhāgaśaḥ ।
yas tu bhīmāṃ pravalgantīṃ chamūṃ tiṣṭhati śōbhayan ॥ 42 ॥
ēṣadardarasaṅkāśōvinatōnāmayūthapaḥ ।
pibaṃścharatiparṇāsānnadīnāmuttamānnadīm ॥ 43 ॥
ṣaṣṭiśśatasahasrāṇibalamasyaplavaṅgamāḥ ॥ 44 ॥
tvāmāhvayatiyuddhāyakrōdhanōnāmayūdhapaḥ ।
vikrāntābalavantaśchayathāyūthānibhāgaśaḥ ॥ 45 ॥
yastugairikavarṇābhaṃvapuḥpuṣyativānaraḥ ।
avamatyasadāsarvānvānarānbaladarpitān ॥ 46 ॥
gavayōnāmatējasvītvāṅkrōdhādabhivartatē ।
ēnaṃśatasahasrāṇisaptatiḥparyupāsatē ।
ēṣaivāśaṃsatēlaṅkāṃsvēnānīkēnamarditum ॥ 47 ॥
ētēduṣprasahāghōrābalinaḥkāmarūpiṇaḥ ।
yūthapāyūthapaśrēṣṭhāmēṣāṃyūthānibhāgaśaḥ ॥ 48 ॥
ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē yuddhakāṇḍē ṣaḍviṃśassargaḥ ॥