View this in:
English Devanagari Telugu Tamil Kannada Malayalam Gujarati Odia Bengali  |
Marathi Assamese Punjabi Hindi Samskritam Konkani Nepali Sinhala Grantha  |
This document is in romanized sanskrit according to IAST standard.

VR 6.17 Yuddha Kanda - Sarga 17

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē yuddhakāṇḍam ।
atha saptadaśassargaḥ ।

ityuktvāparuṣaṃvākyaṃrāvaṇaṃrāvaṇānujaḥ ।
ājagāmamuhūrtēnayatrarāmassalakṣmaṇaḥ ॥ 1 ॥

tammēruśikharākārandīptāmivaśatahradām ।
gaganasthammahīsthāstēdadṛśusarvavānarāḥ ॥ 2 ॥

tē chāpyanucharāstasya chatvārō bhīmavikramāḥ ।
tē'pi varmāyudhōpētā bhūṣaṇōttamabhūṣitāḥ ॥ 3 ॥

sa cha mēghāchalaprakhyō vajrāyudhasamaprabhaḥ ।
varāyudhadharō vīrō divyābharaṇabhūṣitaḥ ॥ 4 ॥

tamātmapañchamandṛṣṭavāsugrīvōvāhinīpatiḥ ।
vānaraissahadurdharṣachintayāmāsabuddhimān ॥ 5 ॥

chintayitvāmuhūrtantuvānarāṃstānuvāchaha ।
hanumatpramukhānsarvānidaṃvachanamuttamam ॥ 6 ॥

ēṣasarvāyudhōpētaśchaturbhissaharākṣasaiḥ ।
rākṣasō'bhyētipaśyadhvamasmānhantunnasaṃśayaḥ ॥ 7 ॥

sugrīvasya vachaḥ śrutvā sarvē tē vānara uttamāḥ ।
sālān udyamya śailāmaḥ cha idaṃ vachanaṃ abruvan ॥ 8 ॥

śīghraṃvyādiśanōrājanvadhāyaiṣāndurātmanām ।
nipatantuhatāśchaitēdharaṇyāmalpatējasaḥ ॥ 9 ॥

tēṣāsambhāṣamāṇānāmanyōnyaṃsavibhīṣaṇaḥ ।
uttarantīramāsādyakhasthaēvavyatiṣṭhata ॥ 10 ॥

uvāchamahāprājñassvarēṇamahatāmahān ।
sugrīvantāṃśchasamprēkṣyasarvānvānarayūthapān ॥ 11 ॥

rāvaṇō nāma durvṛttō rākṣasō rākṣasa īśvaraḥ ।
tasya ahaṃ anujō bhrātā vibhīṣaṇa iti śrutaḥ ॥ 12 ॥

tēnasītājanasthānāddhṛtāhatvājaṭāyuṣam ।
ruddāchavivaśādīnārākṣasībhissurakṣitā ॥ 13 ॥

tamahaṃhētubhirvākyairvividhaiśchanyadarśayam ।
sādhuniryātyatāṃsītārāmāyētipunaḥpunaḥ ॥ 14 ॥

sa cha na pratijagrāha rāvaṇaḥ kāla chōditaḥ ।
uchyamānō hitaṃ vākyaṃ viparīta iva auṣadham ॥ 15 ॥

sō'hamparuṣitastēnadāsavachchāvamānitaḥ ।
tyaktvāputrāṃśchadārāṃścharāghavaṃśaraṇaṅgataḥ ॥ 16 ॥

sarvalōkaśaraṇyāyarāghavāyamahātmanē ।
nivēdayatamāṅkṣipraṃvibhīṣaṇamupasthitam ॥ 17 ॥

ētattuvachanaṃśrutvāsugrīvōlaghuvikramaḥ ।
lakṣmaṇasyāgratōrāmaṃsamrabdhamidamabravīt ॥ 18 ॥

praviṣṭaḥ śatru sainyaṃ hi prāptaḥ śatruratarkitaḥ ।
nihanyādanntaraṃ labdhvā ulūkō vāyasāniva ॥ 19 ॥

mantrēvyūhēnayēchārēyuktōbhavitumarhasi ।
vānarāṇāñchabhadrantēparēṣāñchaparantapa ॥ 20 ॥

antardhānagatāhyētērākṣasāḥkāmarūpiṇaḥ ।
śūrāśchanikṛtijñāśchatēṣāñjātunaviśvasēt ॥ 21 ॥

praṇidhīrākṣasēndrasyarāvaṇasyabhavēdayam ।
anupraviśyasō'smāsubhēdaṅkuryānnasaṃśayaḥ ॥ 22 ॥

athavāsvayamēvaiṣaChidramāsādyabuddhimān ।
anupraviśyaviśvastēkadāchitpraharēdapi ॥ 23 ॥

mitrāṭavībalañchaivamaulabhṛtyabalantathā ।
sarvamētadbalaṅgrāhyaṃvarjayitvādviṣadbalam ॥ 24 ॥

prakṛtyārākṣasēndrasyabhrātā'mitrasyatēprabhōḥ ।
āgataścharipōssākṣātkathamasminhiviśvasēt ॥ 25 ॥

rāvaṇēnapraṇihitantamavēhivibhīṣaṇam ।
tasyāhannigrahammanyēkṣamaṅkṣamavatāṃvara ॥ 26 ॥

rākṣasōjihmayābuddhyāsandiṣṭō'yamupāgataḥ ।
prahartummāyayāchChannōviśvastētvayirāghava ॥ 27 ॥

praviṣṭaśśatrusainyaṃhiprāptaśśatruratarkitaḥ ।
nihanyādantaraṃlabdhvāulūkavāyasāniva ॥ 28 ॥

vadhyatāmēṣatīvrēṇadaṇḍēnasachivaissaha ।
rāvaṇasyanṛśaṃsasyabhrātāhyēṣavibhīṣaṇaḥ ॥ 29 ॥

ēvamuktvātutaṃrāmaṃsamrabdhōvāhinīpatiḥ ।
vākyajñōvākyakuśalantatōmaunamupāgamat ॥ 30 ॥

sugrīvasyatutadvākyaṃśrutvārāmōmahāyaśāḥ ।
samīpasthānuvāchēdaṃhanumatpramukhānharīn ॥ 31 ॥

yaduktaṅkapirājēnarāvaṇāvarajamprati ।
vākyaṃhētumadatyarthañchabhavadbhirapitachChrutam ॥ 32 ॥

suhṛdāmarthakṛchChēṣuyuktambuddhimatāsadā ।
samarthēnōpanirdēṣṭuṃśāśvatīmbhūtimichChatā ॥ 33 ॥

ityēvamparipṛṣṭāstēsvaṃsvammatamatandritāḥ ।
sōpachārantadārāmamūchurhitachikīrṣavaḥ ॥ 34 ॥

ajñātannāstitēkiñchittriṣulōkēṣurāghavaḥ ।
ātmānaṃsūchayanrāmaḥ pṛchChasyasmān suhṛttayā ॥ 35 ॥

tvaṃhisatyavrataśśūrōdhārmikōdṛḍhavikramaḥ ।
parīkṣyakārīsmṛtimānnisṛṣṭātmāsuhṛtsucha ॥ 36 ॥

tasmādēkaikaśastāvadbruvantusachivāstava ।
hētutōmatisampannāssamarthāśchapunaḥ punaḥ ॥ 37 ॥

ityuktērāghavāyā'thamatimānaṅgadō'grataḥ ।
vibhīṣaṇaparīkṣārthamuvāchavachanaṃhariḥ ॥ 38 ॥

śatrōssakāśātsamprāptassarvathāśaṅ kyaēvahi ।
viśvāsayōgyassahasānakartavyōvibhīṣaṇaḥ ॥ 39 ॥

Chādayitvā'tmabhāvaṃhicharantiśaṭhabuddhayaḥ ।
praharanticharandhrēṣusō'narthassumahānbhavēt ॥ 40 ॥

arthānarthauviniśchityavyavasāyambhajētaha ।
guṇatassaṅgrahaṅkuryāddōṣatastuvisarjayēt ॥ 41 ॥

yadidōṣōmahāṃstasmiṃstyajvatāmaviśaṅkitam ।
guṇānvāpibahūn jñātvāsaṅgrahaḥkriyatānnṛpa ॥ 42 ॥

śarabhastvathaniśchityasārthaṃvachanamabravīt ।
kṣipramasminnaravyāghra chāraḥpratividhīyatām ॥ 43 ॥

praṇidhāyahichārēṇayathāvatsūkṣmabuddhinā ।
parīkṣyachatataḥkāryōyathānyāyamparigrahaḥ ॥ 44 ॥

jāmbavāṃstvathasamprēkṣyaśāstrabudhyāvichakṣaṇaḥ ।
vākyaṃvijñāpayāmāsaguṇavaddōṣavarjitam ॥ 45 ॥

baddhavairāchchapāpāchcharākṣēsēndrādvibhīṣaṇaḥ ।
adēśakālēsamprāptassarvathāśaṅ kyatāmayam ॥ 46 ॥

tatōmaindastusamprēkṣyanayāpanayakōvidaḥ ।
vākyaṃvachanasampannōbabhāṣēhētumattaram ॥ 47 ॥

vajanannāmatasyaiṣarāvaṇasyavibhīṣaṇaḥ ।
pṛchChayatāmmadhurēṇāyaṃśanairnarapatīśvara ॥ 48 ॥

bhāvamasyatuvijñāyatattvatastvaṅkariṣyasi ।
yadiduṣṭōnaduṣṭōvābuddhipūrvannararṣabha ॥ 49 ॥

athasaṃskārasampannōhanumān sachivōttamaḥ ।
uvāchavachanaṃślakṣṇamarthavanmadhuraṃlaghu ॥ 50 ॥

nabhavantammatiśrēṣṭhaṃsamarthaṃvadatāṃvaram ।
atiśāyayituṃśaktōbṛhaspatirapibruvan ॥ 51 ॥

navādānnapisaṅgharṣānnādhikyānnachakāmataḥ ।
vakṣyāmivachanaṃrājanyathārthaṃrāmagauravāt ॥ 52 ॥

arthānarthanimittaṃhiyaduktaṃsachivaistava ।
tatradōṣamprapaśyāmikriyānahyupapadyatē ॥ 53 ॥

ṛtēniyōgātsāmarthyamavabōddhunnaśakyatē ।
sahasāviniyōgōhidōṣavānpratibhātimē ॥ 54 ॥

chārapraṇihitaṃyuktaṃyaduktaṃsachivaistava ।
arthasyāsambhavāttatrakāraṇannōpayujyatē ॥ 55 ॥

adēśa kālē samprāpta iti ayaṃ yad vibhīṣaṇaḥ ।
vivakṣā cha atra mē asti iyaṃ tāṃ nibōdha yathā mati ॥ 56 ॥

saēṣadēśaḥ kālaśchabhavatītiyathātathā ।
puruṣātpuruṣamprāpyatathādōṣaguṇāvapi ॥ 57 ॥

tmyaṃrāvaṇēdṛṣṭavāvikramañchatathātvayi ।
yuktamāgamanaṃhyatrasadṛśantasyabuddhitaḥ ॥ 58 ॥

ajñātarūpaiḥpuruṣaissarājanpṛchCh yatāmiti ।
yaduktamatramēprēkṣākāchidastisamīkṣitā ॥ 59 ॥

pṛchChayamānōviśaṅkētasahasābuddhimānvachaḥ ।
tatramitrampraduṣyētamithyāpṛṣṭaṃsukhāgatam ॥ 60 ॥

aśakyassahasārājanbhāvōbōddhumparasyavai ।
antassvabhāvairgītaistairnaipuṇyampaśyatāmbhṛśam ॥ 61 ॥

natvasyabruvatōjātulakṣyatēduṣṭabhāvatā ।
prasannaṃvadanañchāpitasmānmēnāstisaṃśayaḥ ॥ 62 ॥

aśaṅkitamatissvasthōnaśaṭhaḥparisarpati ।
nachāsyaduṣṭāvākchāpitasmānnāstīhasaṃśayaḥ ॥ 63 ॥

ākāraśchādyamānō'pinaśakyōvinigūhitam ।
balāddhivivṛṇōtyēvabhāvamantargatannṛṇām ॥ 64 ॥

dēśakālōpapannañchakāryaṅkāryavidāṃvaraḥ ।
svaphalaṅkurutēkṣipramprayōgēṇābhisaṃhitam ॥ 65 ॥

udyōgantavasamprēkṣyamithyāvṛttañcharāvaṇam ।
vālinañchahataṃśrutvāsugrīvañchābhiṣēchitam ॥ 66 ॥

rājyamprārthayamānaśchabuddhipūrvamihāgataḥ ।
ētāvattupuraskṛtyayujyatētasyasaṅgrahaḥ ॥ 67 ॥

yathāśaktimayōktanturākṣasasyārjavamprati ।
pramāṇantvantuśēṣasyaśṛtvābuddhimatāṃvaraḥ ॥ 68 ॥

ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē yuddhakāṇḍē saptadaśassargaḥ ॥




Browse Related Categories: