śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē araṇyakāṇḍam ।
atha aṣṭādaśassargaḥ ।
tataśśūrpaṇakhāṃ rāmaḥ kāmapāśāvapāśitām ।
svachChayā ślakṣṇayā vāchā smitapūrvamathābravīt ॥ 1 ॥
kṛtadārō'smi bhavati bhāryēyaṃ dayitā mama ।
tvadvidhānāṃ tu nārīṇāṃ suduḥkhā sasapatnatā ॥ 2 ॥
anujastvēṣa mē bhrātā śīlavānpriyadarśanaḥ ।
śrīmānakṛtadāraścha lakṣmaṇō nāma vīryavān ॥ 3 ॥
apūrvī bhāryayā chārthī taruṇaḥ priyadarśanaḥ ।
anurūpaścha tē bhartā rūpasyāsya bhaviṣyati ॥ 4 ॥
ēnaṃ bhaja viśālākṣi bhartāraṃ bhrātaraṃ mama ।
asapatnā varārōhē mērumarkaprabhā yathā ॥ 5 ॥
iti rāmēṇa sā prōktā rākṣasī kāmamōhitā ।
visṛjya rāmaṃ sahasā tatō lakṣmaṇamabravīt ॥ 6 ॥
asya rūpasya tē yuktā bhāryāhaṃ varavarṇinī ।
mayā saha sukhaṃ sarvāndaṇḍakānvichariṣyasi ॥ 7 ॥
ēvamuktastu saumitrī rākṣasyā vākyakōvidaḥ ।
tataśśūrpaṇakhīṃ smitvā lakṣmaṇō yuktamabravīt ॥ 8 ॥
kathaṃ dāsasya mē dāsī bhāryā bhavitumichChasi ।
sō'hamāryēṇa paravānbhrātrā kamalavarṇini ॥ 9 ॥
samṛddhārthasya siddhārthā muditāmalavarṇinī ।
āryasya tvaṃ viśālākṣi bhāryā bhava yavīyasī ॥ 10 ॥
ēnāṃ virūpāmasatīṃ karālāṃ nirṇatōdarīm ।
bhāryāṃ vṛddhāṃ parityajya tvāmēvaiṣa bhajiṣyati ॥ 11 ॥
kō hi rūpamidaṃ śrēṣṭhaṃ santyajya varavarṇini ।
mānuṣīṣu varārōhē kuryādbhāvaṃ vichakṣaṇaḥ ॥ 12 ॥
iti sā lakṣmaṇēnōktā karālā nirṇatōdarī ।
manyatē tadvachastathyaṃ parihāsāvichakṣaṇā ॥ 13 ॥
sā rāmaṃ parṇaśālāyāmupaviṣṭaṃ parantapam ।
sītayā saha durdarṣamabravītkāmamōhitā ॥ 14 ॥
ēnāṃ virūpāmasatīṃ karālāṃ nirṇatōdarīm ।
vṛddhāṃ bhāryāmavaṣṭabhya māṃ na tvaṃ bahumanyasē ॥ 15 ॥
adyēmāṃ bhakṣayiṣyāmi paśyatastava mānuṣīm ।
tvayā saha chariṣyāmi nissapatnā yathāsukham ॥ 16 ॥
ityuktvā mṛgaśābākṣīmalātasadṛśēkṣaṇā ।
abhyadhāvatsusaṅkṛddhā mahōlkāṃ rōhiṇīmiva ॥ 17 ॥
tāṃ mṛtyupāśapratimāmāpatantīṃ mahābalaḥ ।
nigṛhya rāmaḥ kupita statō lakṣmaṇamabravīt ॥ 18 ॥
krūrairanāryai ssaumitrē parihāsaḥ kathañchana ।
na kāryaḥ paśyavaidēhīṃ kathañchitsaumya jīvatīm ॥ 19 ॥
imāṃ virūpāmasatīmatimattāṃ mahōdarīm ।
rākṣasīṃ puruṣavyāghra virūpayitumarhasi ॥ 20 ॥
ityuktō lakṣmaṇastasyāḥ kruddhō rāmasya pārśvataḥ ।
uddhṛtya khaṅgaṃ chichChēda karṇanāsaṃ mahābalaḥ ॥ 21 ॥
nikṛttakarṇanāsā tu visvaraṃ sā vinadya cha ।
yathāgataṃ pradudrāva ghōrā śūrpaṇakhā vanam ॥ 22 ॥
sā virūpā mahāghōrā rākṣasī śōṇitōkṣitā ।
nanāda vividhānnādānyathā prāvṛṣi tōyadaḥ ॥ 23 ॥
sā vikṣarantī rudhiraṃ bahudhā ghōradarśanā ।
pragṛhya bāhū garjantī pravivēśa mahāvanam ॥ 24 ॥
tatastu sā rākṣasasaṅghasaṃvṛtaṃ kharaṃ janasthānagataṃ virūpitā ।
upētya taṃ bhrātaramugradarśanaṃ papāta bhūmau gaganādyathā'śaniḥ ॥ 25 ॥
tatassabhāryaṃ bhayamōhamūrChitā salakṣmaṇaṃ rāghavamāgataṃ vanam ।
virūpaṇaṃ chātmani śōṇitōkṣitā śaśaṃsa sarvaṃ bhaginī kharasya sā ॥ 26 ॥
ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē araṇyakāṇḍē aṣṭādaśassargaḥ ॥