śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē araṇyakāṇḍam ।
atha tripañchāśassargaḥ ।
khamutpatantaṃ taṃ dṛṣṭvā maithilī janakātmajā ।
duḥkhitā paramōdvignā bhayē mahati vartinī ॥ 1 ॥
rōṣarōdanatāmrākṣī bhīmākṣaṃ rākṣasādhipam ।
rudantī karuṇaṃ sītā hriyamāṇēdamabravīt ॥ 2 ॥
na vyapatrapasē nīcha karmaṇānēna rāvaṇa ।
jñātvā virahitāṃ yanmāṃ chōrayitvā palāyasē ॥ 3 ॥
tvayaiva nūnaṃ duṣṭātman bhīruṇā hartumichChatā ।
mamāpavāhitō bhartā mṛgarūpēṇa māyayā ॥ 4 ॥
yō hi māmudyatastrātuṃ sō'pyayaṃ vinipātitaḥ ।
gṛdhrarājaḥ purāṇō'sau śvaśurasya sakhā mama ॥ 5 ॥
paramaṃ khalu tē vīryaṃ dṛśyatē rākṣasādhama ।
viśrāvya nāmadhēyaṃ hi yuddhē nāsmi jitā tvayā ॥ 6 ॥
īdṛśaṃ garhitaṃ karma kathaṃ kṛtvā na lajjasē ।
striyāścha haraṇaṃ nīcha rahitē cha parasya cha ॥ 7 ॥
kathayiṣyanti lōkēṣu puruṣāḥ karma kutsitam ।
sunṛśaṃsamadharmiṣṭhaṃ tava śauṇḍīryamāninaḥ ॥ 8 ॥
dhiktē śauryaṃ cha sattvaṃ cha yattvaṃ kathitavāṃstadā ।
kulākrōśakaraṃ lōkē dhiktē chāritramīdṛśam ॥ 9 ॥
kiṃ kartuṃ śakyamēvaṃ hi yajjavēnaiva dhāvasi ।
muhūrtamapi tiṣṭhasva na jīvanpratiyāsyasi ॥ 10 ॥
na hi chakṣuṣpathaṃ prāpya tayōḥ pārthivaputrayōḥ ।
sasainyō'pi samarthastvaṃ muhūrtamapi jīvitum ॥ 11 ॥
na tvaṃ tayōśśarasparśaṃ sōḍhuṃ śaktaḥ kathañchana ।
vanē prajvalitasyēva sparśamagnērvihaṅgamaḥ ॥ 12 ॥
sādhu kurvā''tmanaḥ pathyaṃ sādhu māṃ muñcha rāvaṇa ।
matpradharṣaṇaruṣṭō hi bhrātrā saha patirmama ॥ 13 ॥
vidhāsyati vināśāya tvaṃ māṃ yadi na muñchasi ।
yēna tvaṃ vyavasāyēna balānmāṃ hartumichChasi ॥ 14 ॥
vyavasāyassa tē nīcha bhaviṣyati nirarthakaḥ ।
na hyahaṃ tamapaśyantī bhartāraṃ vibudhōpamam ॥ 15 ॥
utsahē śatruvaśagā prāṇāndhārayituṃ chiram ।
na nūnaṃ chātmanaḥ pathyaṃ śrēyō vā samavēkṣasē ॥ 16 ॥
mṛtyukālē yathā martyō viparītāni sēvatē ।
mumūrṣūṇāṃ hi sarvēṣāṃ yatpathyaṃ tanna rōchatē ॥ 17 ॥
paśyāmyadya hi kaṇṭhētvāṃ kālapāśāvapāśitam ।
yathā chāsminbhayasthānē na bibhēṣi daśānana ॥ 18 ॥
vyaktaṃ hiraṇmayān hi tvaṃ sampaśyasi mahīruhān ।
nadīṃ vaitaraṇīṃ ghōrāṃ rudhiraughanivāhinīm ॥ 19 ॥
asipatravanaṃ chaiva bhīmaṃ paśyasi rāvaṇa ।
taptakāñchanapuṣpāṃ cha vaiḍūryapravarachChadām ॥ 20 ॥
drakṣyasē śālmalīṃ tīkṣṇāmāyasaiḥ kaṇṭakaiśchitām ।
na hi tvamīdṛśaṃ kṛtvā tasyālīkaṃ mahātmanaḥ ॥ 21 ॥
dharituṃ śakṣyasi chiraṃ viṣaṃ pītvēva nirghṛṇaḥ ।
baddhastvaṃ kālapāśēna durnivārēṇa rāvaṇa ॥ 22 ॥
kvagatō lapsyasē śarma bharturmama mahātmanaḥ ।
nimēṣāntaramātrēṇa vinā bhrātrā mahāvanē ॥ 23 ॥
rākṣasā nihatā yēna sahasrāṇi chaturdaśa ।
sa kathaṃ rāghavō vīrassarvāstrakuśalō balī ॥ 24 ॥
na tvāṃ hanyāchCharaistīkṣṇairiṣṭabhāryāpahāriṇam ।
tachchānyachcha paruṣaṃ vaidēhī rāvaṇāṅkagā ॥ 25 ॥
bhayaśōkasamāviṣṭā karuṇaṃ vilalāpa ha ।
tathā bhṛśārtāṃ bahuchaiva bhāṣiṇīṃ vilāpapūrvaṃ karuṇaṃ cha bhāminīm ।
jahāra pāpaḥ karuṇaṃ vichēṣṭatīṃ nṛpātmajāmāgatagātravēpathum ॥ 26 ॥
ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē araṇyakāṇḍē tripañchāśassargaḥ ॥