śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē yuddhakāṇḍam ।
atha aṣṭādaśassargaḥ ।
atharāmaḥprasannātmāśṛtvāvāyusutasyaha ।
pratyabhāṣatadurdhaṣaśrutavānātmanisthitam ॥ 1 ॥
mamāpituvivakṣā'stikāchitprativibhīṣaṇam ।
śrōtumichChāmitatsarvambhavadbhiśśrēyasisthitaiḥ ॥ 2 ॥
mitrabhāvēnasamprāptannatyajēyaṅkathañchana ।
dōṣōyadyapitasyasyātsatāmētadagarhitam ॥ 3 ॥
sugrīstvathatadvākyamābhāṣyachavimṛśyacha ।
tataśśubhataraṃvākyamuvāchaharipuṅgavaḥ ॥ 4 ॥
suduṣṭōvāpyaduṣṭōvākimēṣarajanīcharaḥ ।
īdṛśaṃvyasanamprāptambhrātaraṃyaḥparityajēt ॥ 5 ॥
kōnāmasabhavēttasyayamēṣanaparityajēt ।
vānarādhipatērvākyaṃśrutvāsarvānudīkṣyacha ॥ 6 ॥
īṣadutsmayamānastulakṣmaṇampuṇyalakṣaṇam ।
itihōvāchakākutsthōvākyaṃsatyaparākramaḥ ॥ 7 ॥
anadhītyachaśāstrāṇivṛddhānanupasēvyacha ।
naśakyamīdṛśaṃvaktuṃyaduvāchaharīśvaraḥ ॥ 8 ॥
astisūkṣmataraṅkiñchidyadatrapratibhātimē ।
pratyakṣaṃlaukikañchāpividyatēsarvarājasu ॥ 9 ॥
amitrāstatkulīnāśchaprātidēśyāśchakīrtitāḥ ।
vyasanēṣuprahartārastasmādayamihāgataḥ ॥ 10 ॥
apāpāstatkulīnāśchamānayantisvakānhitān ।
ēṣaprāyōnarēndrāṇāṃśaṅkanīyastuśōbhanaḥ ॥ 11 ॥
yastudōṣastvayāprōktōhyādānē'ribalasyacha ।
tatratēkīrtayiṣyāmiyathāśāstramidaṃśṛṇu ॥ 12 ॥
navayantatkulīnāścharājyakāṅ kṣīcharākṣasaḥ ।
paṇḍitāhibhaviṣyantitasmādgrāhyōvibhīṣaṇaḥ ॥ 13 ॥
avyagrāśchaprahṛṣṭāśchanabhaviṣyantisaṅgatā ।
praṇādaśchamahānēṣatatō'syabhayamāgatam ॥ 14 ॥
itibhēdaṅgamiṣyantitasmāgrāhyōvibhīṣaṇaḥ ।
nasarvēbhrātarastātabhavantibharatōpamāḥ ।
madvithāvāpituḥputrāssuhṛdōnābhavadvithāḥ ॥ 15 ॥
ēvamuktasturāmēṇasugrīvassahalakṣmaṇaḥ ।
utthāyēdammahāprājñaḥpraṇatōvākyamabravīt ॥ 16 ॥
rāvaṇēnapraṇihitantamavēhivibhīṣaṇam ।
tasyāhannigrahammanyēkṣamaṅkṣamavatāṃvara ॥ 17 ॥
rākṣasōjihmayābudhyāsandiṣṭō'yamihāgataḥ ।
prahartuntvayiviśvastēprachChannōmayivānagha ॥ 18 ॥
lakṣmaṇēvāmahābāhō savadhyassachivaissahā ।
rāvaṇasyanṛśaṃsasyabhrātāhyēṣavibhīṣaṇaḥ ।
ēvamuktvāraghuśrēṣṭhaṃsugrīvōvāhinīpatiḥ ।
vākyajñōvākyakuśalantatōmaunamupāgamat ॥ 19 ॥
sugrīvasyatutadvākyaṃrāmaśrutvāvimṛśyacha ।
tataśśubhataraṃvākyamuvāchaharipuṅgavam ॥ 20 ॥
suduṣṭōvāpyaduṣṭōvākimēṣarajanīcharaḥ ।
sūkṣmamapyahitaṅkartummamāśaktaḥkathañchana ॥ 21 ॥
tataḥ śubhataraṃ vākyaṃ uvācha hari pumgavam ।
suduṣṭō vā api aduṣṭō vā kiṃ ēṣa rajanī charaḥ ॥ 22 ॥
śrūyatēhikapōtēnaśatruśśaraṇamāgataḥ ।
architaśchayathānyāyaṃsvaiśchamāṃsairnimantritaḥ ॥ 23 ॥
sahitampratijagrāhabhāryāhartāramāgataḥ ।
kapōtōvānaraśrēṣṭhaḥ kimpunarmadvidhōjanaḥ ॥ 24 ॥
ṛṣēḥkaṇvasyaputrēṇakaṇḍunāparamarṣiṇā ।
śṛṇugāthāmpurāgītāndharmiṣṭhāsatyavādinā ॥ 25 ॥
baddhāñjalipuṭandīnaṃyāchantaṃśaraṇāgatam ।
nahanyadānṛśaṃsyārthamapiśatrumparantapa ॥ 26 ॥
ārtōvāyadivādṛptaḥparēṣāṃśaraṇāṅgataḥ ।
ariḥprāṇānparityajyarakṣitavyaḥkṛtātmanā ॥ 27 ॥
sachēdbhayādvāmōhādvākāmādvāpinarakṣati ।
svayāśaktyāyathāsattvantatpāpaṃlōkagarhitam ॥ 28 ॥
vinaṣṭaḥpaśyatastasyārakṣiṇaśśaraṇāgataḥ ।
ādāyasukṛtantasyasarvaṅgachChēdarakṣitaḥ ॥ 29 ॥
ēvandōṣōmahānatraprapannānāmarakṣaṇē ।
asvargyañchāyaśasyañchabalavīryavināśanam ॥ 30 ॥
kariṣyāmiyathārthantukaṇḍōrvachanamuttamam ।
dharmiṣṭhañchayaśasyañchasvargyaṃsyāttuphalōdayē ॥ 31 ॥
sakṛdēvaprapannāyatavāsmītichayāchatē ।
abhayaṃsarvabhūtēbhyōdadāmyētadvratammama ॥ 32 ॥
anayainaṃhariśrēṣṭhaḥ dattamasyābhayammayā ।
vibhīṣaṇōvāsugrīvaḥ yadivārāvaṇassvayam ॥ 33 ॥
rāmasyatuvachśutvāsugrīvaḥplavagēśvaraḥ ।
pratyabhāṣatakākutsthaṃsauhārdēnaprachōditaḥ ॥ 34 ॥
kimatrachitrandharmajñaḥ lōkanāthaḥ sukhāvahāḥ ।
yattvamāryamprabhāṣēthāssattvavān satpathēsthitaḥ ॥ 35 ॥
mamachāpyantarātmāyaṃśuddhaṃvēttivibhīṣaṇam ।
anumānāchchabhāvāchchasarvatassuparīkṣitaḥ ॥ 36 ॥
tasmāt kṣipraṃsahāsmābhistulyōbhavatarāghavaḥ ।
vibhīṣaṇōmahāprājñassakhitvañchābhyupaitunaḥ ॥ 37 ॥
tatastusugrīvavachōniśamyataddarīśvarēṇābhihitannarēśvaraḥ ।
vibhīṣaṇēnāśujagāmasaṅgamampatattrirājēnayathāpurandaraḥ ॥ 38 ॥
ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē yuddhakāṇḍē aṣṭādaśassargaḥ ॥