śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē araṇyakāṇḍam ।
atha ēkōnaṣaṣṭitamassargaḥ ।
athāśramādupāvṛttamantarā raghunandanaḥ ।
paripaprachCha saumitriṃ rāmō duḥkhārditaṃ punaḥ ॥ 1 ॥
tamuvācha kimarthaṃ tvamāgatō'pāsya maithilīm ।
yadā sā tava viśvāsādvanē virahitā mayā ॥ 2 ॥
dṛṣṭvaivābhyāgataṃ tvāṃ mē maithilīṃ tyajya lakṣmaṇa ।
śaṅkamānaṃ mahatpāpaṃ yatsatyaṃ vyathitaṃ manaḥ ॥ 3 ॥
sphuratē nayanaṃ savyaṃ bāhuścha hṛdayaṃ cha mē ।
dṛṣṭvā lakṣmaṇa dūrē tvāṃ sītāvirahitaṃ pathi ॥ 4 ॥
ēvamuktantu saumitrirlakṣmaṇaśśubhalakṣaṇaḥ ।
bhūyō duḥkhasamāviṣṭō duḥkhitaṃ rāmamabravīt ॥ 5 ॥
na svayaṃ kāmakārēṇa tāṃ tyaktvāhamihāgataḥ ।
prachōdita stayaivōgraistvatsakāśamihāgataḥ ॥ 6 ॥
āryēṇēva parākruṣṭaṃ hāsītē lakṣmaṇēti cha ।
paritrāhīti yadvākyaṃ maithilyāstachChrutiṃ gatam ॥ 7 ॥
sā tamārtasvaraṃ śrutvā tava snēhēna maithilī ।
gachCha gachChēti māmāha rudantī bhayavihvalā ॥ 8 ॥
prachōdyamānēna mayā gachChēti bahuśastayā ।
pratyuktā maithilī vākyamidaṃ tvatpratyayānvitam ॥ 9 ॥
na tatpaśyāmyahaṃ rakṣō yadasya bhayamāvahēt ।
nirvṛtā bhava nāstyētatkēnāpyēvamudāhṛtam ॥ 10 ॥
vigarhitaṃ cha nīchaṃ cha kathamāryō'bhidhāsyati ।
trāhīti vachanaṃ sītē yastrāyētridaśānapi ॥ 11 ॥
kiṃ nimittaṃ tu kēnāpi bhrāturālambya mē svaram ।
rākṣasēnēritaṃ vākyaṃ trāhi trāhīti śōbhanē ॥ 12 ॥
visvaraṃ vyāhṛtaṃ vākyaṃ lakṣmaṇa trāhi māmiti ।
na bhavatyā vyathā kāryā kunārījanasēvitā ॥ 13 ॥
alaṃ vaiklabyamālambya svasthā bhava nirutsukā ।
na sō'sti triṣu lōkēṣu pumānvai rāghavaṃ raṇē ॥ 14 ॥
jātō vā jāyamānō vā saṃyugē yaḥ parājayēt ।
na jayyō rāghavō yuddhē dēvaiśśakrapurōgamaiḥ ॥ 15 ॥
ēvamuktā tu vaidēhī parimōhitachētanā ।
uvāchāśrūṇi muñchantī dāruṇaṃ māmidaṃ vachaḥ ॥ 16 ॥
bhāvō mayi tavātyarthaṃ pāpa ēva nivēśitaḥ ।
vinaṣṭē bhrātari prāptuṃ na cha tvaṃ māmavāpsyasi ॥ 17 ॥
saṅkētādbharatēna tvaṃ rāmaṃ samanugachChasi ।
krōśantaṃ hi yathātyarthaṃ naivamabhyavapadyasē ॥ 18 ॥
ripuḥ prachChannachārī tvaṃ madarthamanugachChasi ।
rāghavasyāntaraprēpsustathainaṃ nābhipadyasē ॥ 19 ॥
ēvamuktō hi vaidēhyā saṃrabdhō raktalōchanaḥ ।
krōdhātprasphuramāṇōṣṭha āśramādabhinirgataḥ ॥ 20 ॥
ēvaṃ bruvāṇaṃ saumitriṃ rāmassantāpamōhitaḥ ।
abravīdduṣkṛtaṃ saumya tāṃ vinā yattvamāgataḥ ॥ 21 ॥
jānannapi samarthaṃ māṃ rakṣasāṃ vinivāraṇē ।
anēna krōdhavākyēna maithilyā nissṛtō bhavān ॥ 22 ॥
na hi tē parituṣyāmi tyaktvā yadyāsi maithilīm ।
kruddhāyāḥ paruṣaṃ śrutvā tāṃ vihāya tvamāgataḥ ॥ 23 ॥
sarvathā tvavinītaṃ tē sītayā yatprachōditaḥ ।
krōdhasya vaśamāpannō nākarōśśāsanaṃ mama ॥ 24 ॥
asau hi rākṣasaśśētē śarēṇābhihatō mayā ।
mṛgarūpēṇa yēnāhamāśramādapavāhitaḥ ॥ 25 ॥
vikṛṣya chāpaṃ paridhāya sāyakaṃ salīlabāṇēna cha tāḍitō mayā ।
mārgīṃ tanuṃ tyajya sa viklabasvarō babhūva kēyūradharassarākṣasaḥ ॥ 26 ॥
śarāhatēnaiva tadārtayā girā svaraṃ samālambya sudūrasuśravam ।
udāhṛtaṃ tadvachanaṃ sudāruṇaṃ tvamāgatō yēna vihāya maithilīm ॥ 27 ॥
ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē araṇyakāṇḍē ēkōnaṣaṣṭitamassargaḥ ॥